Archiwa tagu: Typ 59-IID

Chińskie czołgi podstawowe – ewolucja (I)

Pierwszym czołgiem seryjnie produkowanym w Chinach był Typ 59, czyli sowiecki T-54A, którego produkcję na bazie zakupionej w 1957 r. i przekazanej z ZSRR dokumentacji oraz przy znaczącym udziale specjalistów, radzieckich rozpoczęto w zakładach koncernu znanego pod nazwą NORINCO w 1961 r.

Pierwsze wozy jednostki armii ChRL otrzymały w większych ilościach w 1963 r. Łącznie w latach 1961-1987 wyprodukowano, według szacunków zachodnich, nawet do 10 tys. czołgów Typ 59, noszących oznaczenie fabryczne WZ-120, z czego armia ChRL przejęła około 6 tys. egzemplarzy.

Typ 59 oraz jego modyfikacje były szeroko eksportowany do krajów, takich jak Albania, Bangladesz, Irak, Iran, Kongo, KRLD, Kambodża, Pakistan, Wietnam, Zimbabwe, Tanzania i Sudan.

Typ 59 – pierwsze odmiany

Załoga wszystkich seryjnych wersji czołgu jest czteroosobowa. Kierowca zajmuje miejsce po lewej stronie frontu kadłuba. W wieży i przedziale podwieżowym zajmują miejsca pozostali trzej członkowie załogi. Dowódca siedzi po prawej stronie od zespołu armaty, celowniczy po lewej, a ładowniczy – za celowniczym.

Pojazdy Typ 59 (WZ-120) są tożsame z rosyjskimi T-54A, czyli pojazdami z armatą gwintowaną D-10T kal. 100 mm, ale nie miały początkowo reflektorów podczerwieni serii Łuna.

Type 59

Bazowa wersja czołgu Typ 59.

Kadłub czołgu Typ 59 jest spawany jednorodnych z płyt pancernych o grubości 20 mm (tył-dół, dno), 30 mm (strop), 46 mm (przód-dół, tył-góra), 79 mm (boki-góra), 20 mm (boki-dół), 97-100 mm (przód-góra, przód-dół). Wieża odlewana jako monolit ze stali pancernej o grubości 200 mm (przód), 150 mm (boki), 65 mm (tył) i 35 mm (strop).

Napęd stanowi dwunastocylindrowy silnik wysokoprężny 12150L, kopia rosyjskiego W-54 z T-54A, o mocy 382 kW (520 KM) przy 2000 obr./min. Zapas paliwa wynosi 932 litry w zbiornikach wewnętrznych i zewnętrznych umieszczonych na prawej półce nadgąsienicowej. Układ przeniesienia napędu składa się z przekładni pośredniej, wielotarczowego sprzęgła głównego, skrzyni biegów o pięciu przełożeniach do jazdy w przód i jednym do tyłu, dwóch mechanizmów skrętu i dwóch przekładni bocznych. Układ bieżny obejmuje pięć par podwójnych kół nośnych zawieszonych niezależnie na wahaczach i wałkach skrętnych, parę kół napinających z przodu i parę kół napędzających z tyłu. Gąsienice staliwne o szerokości 580 mm.

Type 59 Mod

Zmodyfikowany czołg Typ 59 z dalmierzem laserowym nad jarzmem armaty.

Skopiowane działo czołgu D-10TG nosi oznaczenie Typ 59, sprzężony z nim karabin maszynowy SGMT kal. 7,62 mm – Typ 59T, a wielkokalibrowy karabin maszynowy DSzKM kal. 12,7 mm – Typ 54. Zapas amunicji obejmuje 34 naboje do armaty, 200 nabojów do wielkokalibrowego karabinu maszynowego i 3500 nabojów do sprzężonego karabinu maszynowego. Armata ma kąty ruchu w pionie od -4 do +17 stopni i hydrauliczny układ stabilizacji działa w pionie, odpowiednik rosyjskiego STP-1 Gorizont. Teleskopowy przyrząd celowniczy działonowego jest również kopią celownika TSz-2A-22, poza tym celowniczy ma peryskopowy przyrząd obserwacyjny MK-4. Dowódca dysponuje przyrządem obserwacyjnym odpowiednikiem TPN-1, a kierowca dziennym przyrządem obserwacyjnym MK-1K lub nocnym – kopią TWN-1. Łączność zewnętrzną zapewnia radiostacja UKF – odpowiednik urządzenia R-113, a wewnętrzną telefon pokładowy – kopia R-120.

Type 59-I

Czołg Typ 59-I.

Masa czołgu wynosi 35,8 tony, wymiary: długość kadłuba 6040 mm, szerokość 3270 mm, wysokość do stropu wieży 2590 mm, prześwit 425 mm. Prędkość maksymalna sięga 48 km/h, a zasięg 360-440 km. Pojazd może pokonywać przeszkody wodne o głębokości do 1,4 m, a po przygotowaniu do 5 m, rowy o szerokości 2,7 m i ścianki o wysokości 0,8 m.

Kolejna wersja, Typ 59-I (WZ-120A), ma kilka udoskonaleń w stosunku do bazowego wariantu, m.in. zmodyfikowaną armatę Typ 59, oznaczoną Typ 69-II, prosty układ kierowania ogniem z analogowym przelicznikiem balistycznym z danymi do strzelania wprowadzanymi ręcznie, działonowy otrzymał celownik nocny analogiczny do rosyjskiego TPN-1. Wprowadzono system przeciwpożarowy silnika i wyrzutnie granatów dymnych. Jednostkę ognia powiększono do 44 nabojów i wzbogacono o pociski podkalibrowe AP100-2. Pojazdy tej wersji były produkowane w seriach różniących się kompletacją, na przykład różnymi wariantami układu kierowania ogniem, m.in. stosowano dalmierze laserowe Typ 82 i Typ 83-II umieszczone nad armatą. Do standardu Typ 59-I zostały, według danych rosyjskich, zmodernizowane do końca lat osiemdziesiątych wszystkie pozostające w służbie wozy Typ 59.

Type 59-II

Czołg Typ 59-II.

W  1982 r. zaprezentowano nowy wariant czołgu. W pojeździe Typ 59-II (WZ-120B) wzmocniono silnik 12150L, który osiągał moc maksymalną (580 KM). Zamontowano gwintowaną armatę Typ 81 kal. 105 mm zbliżoną do brytyjskiej L7A3 (pozyskaną z Izraela). Działo ma takie same kąty ruchu w elewacji jak armata Typ 59, ale układ stabilizacji w obu osiach i prosty układ kierowania ogniem z dalmierzem laserowym pochodzące z Typ 59-I. Amunicja obejmowała pełną gamę nabojów pochodzenia izraelskiego, według niektórych danych w Chinach opracowano pocisk podkalibrowy kal. 105 mm z rdzeniem ze zubożonego uranu (?). Zapas amunicji pozostał taki sam jak w poprzedniku. Działonowy otrzymał nowy pasywny przyrząd obserwacyjny DC 1024/00, a dowódca analogiczny DC 1026/00, a kierowca – DC  1028/00. Wprowadzono również nową radiostację pokładową serii A-220. Masa pojazdu wzrosła do 36,5 tony.

Type 59-IIA

Wczesna wersja czołgu Typ 59-IIA.

W odmianie Typ 59-IIA zastosowano burtowe ekrany przeciwkumulacyjne, osłonę termiczną lufy armaty Typ 81-I kal. 105 mm ze stopów aluminium, dalmierz laserowy w wieżyczce dowódcy i pasywne przyrządy obserwacyjno-celownicze załogi.

Type 59-IIA1

Późna wersja Typ 59-IIA z dalmierzem laserowym i innym typem celownika działonowego.

Pojazd wyposażono także w znane z poprzedniej odmiany dwa bloki po cztery wyrzutnie granatów dymnych, odpalanych ręcznie przez dowódcę pojazdu lub działonowego.

Głęboka modernizacja Typ 59 i wersje eksportowe

Od końca lat osiemdziesiątych znana jest wersja głęboko zmodernizowana, oznaczana Typ 59-IID (WZ-120C), w której na przodzie kadłuba i wieży zamontowano kostki pancerza reaktywnego FY-1 (13 modułów na kadłubie, 28 na wieży), a boki kadłuba chronione są stalowymi ekranami przeciwkumulacyjnymi. Wzmocniono zawieszenie i wprowadzono zmodyfikowane gąsienice o tej samej szerokości. Czołg otrzymał nową aparaturę dymotwórczą oraz układ ochrony przed bronią masowego rażenia oraz nową wersję radiostacji A-220A.

 Silnik w wersji 12150L-7 (oznaczenie eksportowe VR 36) osiąga moc 426 kW (580 KM) przy większym zużyciu paliwa, co spowodowało zmniejszenie zasięgu, chociaż w oficjalnych materiałach jest podawane nadal 440 km, a z dodatkowymi zbiornikami – 600 km.

Type 59 - ZTZ-59D1

Czołg Typ 59-IID odpowiada sowieckiemu T-55AMD.

System kierowania ogniem, odmiana układu ISFCS-212 (Typ 77), opracowanego przez brytyjską firmę Marconi, obejmuje dzienno-nocne pasywne przyrządy obserwacyjno-celownicze, w tym stabilizowany celownik działonowego z dalmierzem laserowym, zapasowy celownik teleskopowy i  przelicznik balistyczny. Według niektórych danych w miejscu noktowizyjnego celownika działonowego ze wzmacniaczem obrazu planowano zamontować celownik z kamerą termowizyjną. System kierowania ogniem jest wersją modelu przygotowanego dla prototypowego czołgu Typ 80. W eksportowym wariancie Typ 59-IID1 (WZ-120D) zastosowano armatę Typ 79 kal. 105 mm z osłoną termiczną i udoskonalony układ stabilizacji w obu płaszczyznach.

Type 59 - ZTZ-59D

Wersja Typ 59-IID (WZ120C1) ma armatę kal. 105 mm Typ 83A z nową osłoną lufy.

W odmianie Typ 59R, przeznaczonej również na eksport, oprócz wspominanych udoskonaleń, przód kadłuba obłożono szczelnie kostkami pancerza reaktywnego w ilości 18 sztuk, na wieży zamontowano 30 takich kostek. Przebudowano osłony gąsienic i zastosowano nowy typ fartuchów bocznych. Z tyłu wieży umieszczono kosz na narzędzia i inne przedmioty.

Type 59R - ZTZ-59D

Pierwszy dedykowany eksportowy wariant – Typ 59R.

Kolejnym eksportowym wariantem był czołg Typ 59P, w którym ponownie wzmocniono opancerzenie czołowe kadłuba i wieży.

Po opanowaniu produkcji armaty gładkolufowej kal. 125 mm stanowiącej kopię radzieckiego działa czołgowego 2A46, zamontowano ją eksperymentalnie w wieży czołgu Typ 59. Chińskie działo nosi oznaczenie Typ 98 (ZPT-98). Zmodernizowany pojazd, oznaczony VT-3, występuje w kilku podwersjach różniących się w zasadniczy sposób.

Type 59-125

Jedna z odmian czołgu Typ 59-125.

Pierwsza odmiana miała armatę umieszczoną w standardowej wieży ze wzmocnionym pancerzem i moduły opancerzenia dodatkowego na przedniej części kadłuba. W kolejnej wersji na podwoziu czołgu Typ 59 (Typ 59-125) zamontowano wieżę znacznie nowszego pojazdu Typ 96 z armatą kal. 125 mm Typ 98.

Type 59 VT-3

Czołg VT-3 z wieżą Typ 96.

Z kolei pojazd z wieżą czołgu Typ 99 z armatą typ 98 kal. 125 mm jest oznaczany jako Typ 59T (Typ 59-125).

Type 59T VT-3

W najnowszej wersji VT-3 zastosowano wieżę czołgu Typ 99.

Na podwoziu czołgu Typ 59 opracowano wóz zabezpieczenia technicznego Typ 73. Pojazd ma nadbudowę z przedziałem roboczym, w jego przedniej części znajdują się miejsca dowódcy i kierowcy z indywidualnymi włazami. Typ 73 uzbrojony jest w wielkokalibrowy karabin maszynowy Typ 59T kal. 12,7 mm i wyposażony w żuraw, lemiesz, wciągarkę oraz narzędzia do prac obsługowych i remontowych pojazdów gąsienicowych.

Pojazdy eksperymentalne

Czołg Typ 59 stał się również bazą dla pojazdów eksperymentalnych i prototypowych. Pierwszym z nich był Typ 59-I ze wzmocnionym pancerzem kadłuba i wieży oraz nowymi przyrządami celowniczymi, w tym celownikiem działonowego z termowizorem.

Type 59-1

Typ 59-I ze wzmocnionym pancerzem.

W latach osiemdziesiątych opracowano w Chinach gładkolufową armatę MG253 kal. 120 mm na bazie niemieckiego modelu Rheinmetall Rh 120-L44, dokumentacja działa została przekazana z Izraela, prawdopodobnie z dwuosiowym stablizatorem elektromechanicznym.

Działo zamontowano w wieży czołgu Typ 59-II, a pojazd oznaczono Typ 59G  lub Typ 59-120 (WZ-120K). Zapas amunicji zmniejszył się do 28 nabojów. Masa czołgu pozostała na poziomie 36,5 tony.

Type 59-120

Czołg Typ 59-120.

Kolejnym eksperymentalnym wariantem czołgu Typ 59 jest pojazd ze wzmocnionym pancerzem wielowarstwowym kadłuba i wieży oraz armatą Typ 98 kal. 125 mm, zastosowaną po raz pierwszy w wozie Typ 96.

Type 59 Experimental

Eksperymentalna odmiana czołgu Typ 59 z armatą kal. 125 mm.

Copyright © Redakcja Militarium