Archiwa tagu: T-80

Wskaźniki potencjału bojowego sprzętu wojsk lądowych Sił Zbrojnych RP

Możliwości bojowe danej struktury organizacyjnej są określane wskaźnikiem składającym się z wielu czynników, dzielących się – według najogólniejszego dychotomicznego podziału – na materialne i niematerialne. Do materialnych czynników możliwości bojowych należą: potencjał bojowy i możliwości bojowe środków walki, natomiast niematerialne czynniki możliwości bojowych to: poziom wyszkolenia, stopień gotowości bojowej, struktura organizacyjna zespołów, pododdziałów, oddziałów i związków taktycznych, dyscyplina wojskowa i umiejętności wykorzystywania środków walki.

Potencjał bojowy jest definiowany jako suma iloczynów posiadanych środków walki oraz ich współczynników jakościowych. Potencjał bojowy stosuje się do określania jakościowo-ilościowego stosunku sił, jaki może uzyskać określona jednostka wojsk własnych w starciu z daną jednostką sił zbrojnych przeciwnika. Obliczenie potencjału bojowego następuje na podstawie wielu współczynników, z których jednym z najważniejszych są parametry taktyczno-techniczne, czyli jakościowe, własnego uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz parametr odporności na uderzenia środków rażenia przeciwnika.

Leopard 2A4 1

Wskaźnik potencjału bojowego czołgu Leopard 2A4 jest znacznie wyższy niż innych typów sprzętu bojowego wojsk lądowych.

Potencjał bojowy jest uniwersalną miarą jakościowo-ilościową, która z uproszeniem pozwala na porównanie różnych typów broni i uzbrojenia, poprzez uwzględnienie ich efektywności bojowej, czyli zdolności do rażenia sił przeciwnika. Wskaźniki potencjału bojowego poszczególnych rodzajów broni i uzbrojenia mogą być uznane za wskaźniki potencjału bojowego pododdziału lub oddziału, pozwalając na obliczenie ich potencjału bojowego (Pb), który będzie stanowił sumę iloczynów ilości poszczególnych rodzajów uzbrojenia i sprzętu wojskowego znajdującego się w wyposażeniu danego pododdziału lub oddziału (N) pomnożoną przez jednostkowe wskaźniki bojowe – jakościowe (Wj).

Pb = N x Wj

Dokładniejszą miarą jest wartość bojowa, która jest wypadkową istotnych cech danego uzbrojenia i sprzętu wojskowego, tj. parametrtów taktyczno-technicznych, niezawodności, trwałości, poziomu technicznego i technologicznego, czy zdolności do działania w każdych warunkach terenowych, technicznych, bojowych i meteorologicznych. Wartość bojowa (Wb) będzie stanowiła sumę ilości poszczególnych rodzajów uzbrojenia i sprzętu wojskowego znajdującego się w wyposażeniu danego pododdziału lub oddziału (N) pomnożoną przez współczynnik (W).

Wb = N x W

Przy założeniu, że podstawowym modułem bojowym w polskich siłach lądowych jest batalion (batalionowa grupa bojowa, taktyczna grupa bojowa), to określenie jego potencjału bojowego w aspekcie walki w danym punkcie ciężkości wysiłku bojowego (określonym miejscu i czasie) w odniesieniu do konkretnego przeciwnika, będzie wysoce niedokładne i nie może stanowić podstawy do oceny rezultatów ewentualnej walki. Jest to spowodowane tym, że przy prostym obliczaniu potencjału bojowego takiego batalionu (grupy bojowej) nie uwzględnia się wysiłku przewidzianego na jego rzecz przez dodatkowe siły, np. realizowanego przez jednostki przydzielone przez przełożonego.

W polskich wojskach lądowych, będących zasadniczym komponentem Sił Zbrojnych RP, wykorzystywane są określone jednostkowe wskaźniki jakościowe podstawowego uzbrojenia (pojazdów bojowych), obliczane za pomocą metody Techniqe for Assessing Comperative Force Modernization (TASCFORM), czyli szacunkowego porównania nowoczesności poszczególnych systemów na bazie Equipment Potential Capability Comparison (EPOCC) z 2013 r. Poniżej prezentowane są te wskaźniki.

Typ uzbrojenia Wskaźnik bojowy EPOCC
Leopard 2A4/Leopard 2A5 4,04/4,46
T-72M/PT-91 2,03/2,28
Langusta/BM-21 10,37/8,95
Goździk/Dana/Krab 1,22/1,65/2,24
BWP-1/Rosomak 1,29
BRDM-2B Żbik 0,48
PPK Spike 0,81
Samobieżny moździerz Rak 0,94-1,02
Moździerz wz. 43/B11 0,42
Moździerz M-98 0,36
Moździerz LM-60D 0,31
Grom/ZUR-23-2/Biała/Hibneryt 0,12/0,63/1,15/0,38
Śmigłowiec Mi-24/W-3W 1,75/1,68-1,79

Według innych założeń, prezentowanych m.in. przez niektórych autorów z Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu wskaźniki bojowe, obliczane są zgodnie z inną metodyką i – w odniesieniu do różnych typów uzbrojenia i sprzętu wojskowego – są zbliżone do siebie w większym stopniu, co może wzbudzać uzasadnione wątpliwości. Poniżej prezentowane są te wskaźniki.

Typ uzbrojenia Wskaźnik bojowy
Leopard 2A4 2,30
T-80 2,30
PT-91 2,35
T-72 2,15
Wóz wsparcia ogniowego Wilk 1,247894
BWP-1 0,8
BWP-2 0,85
Marder 0,45
Rosomak z wieżą Hitfist-30P 0,9265596
Rosomak z wkm kalibru 12,7 mm 0,805396196
Haubica 2S1 0,81
Moździerz samobieżny kalibru 120 mm 0,9727152
Moździerz holowany kalibru 120 mm 0,59247031
Moździerz kalibru 60 mm 0,56344401
Zestaw przeciwpancerny Konkurs 0,91
Zestaw przeciwpancerny Spike-ER (na HMMWV) 1,035396196
Zestaw przeciwpancerny Spike-ER 0,72085712
Zestaw przeciwpancerny Fagot 0,62
Granatnik automatyczny kalibru 40 mm 0,27892142
Karabin maszynowy kalibru 7,62 mm 0,51531756
Granatnik przeciwpancerny RPG-7 0,12944571
Granatnik Carl Gustav 0,24

Niezależnie od oceny wiarygodności wskazanych wyliczeń, wskaźniki potencjału bojowego nie powinny być stosowane w prosty sposób. Najbardziej zbliżone do rzeczywistości może być użycie wskaźnika potencjału bojowego przy realizowaniu symulacji komputerowych walki na poziomie taktycznym. Symulacja komputerowa może, w określonym stopniu, pozwolić na porównanie zaplanowania działań z przewidywaną sytuacją mogącą zaistnieć w walce.

Copyright © Redakcja Militarium

Rynek eksportowy nowych czołgów podstawowych w latach 2010-2017

Według szacunków w ciągu następnych czterech lat, tj. w okresie 2014-2017, dostawy nowych czołgów podstawowych na świecie wyniosą ponad 670 egzemplarzy o wartości 4,08 miliarda USD – jeśli wziąć pod uwagę harmonogramy dostaw w ramach obowiązujących i oficjalnie planowanych umów oraz określone w przygotowywanych przetargach. Jest to ponad dwukrotnie mniej niż w latach 2010-2013, w którym to okresie sprzedano lub zbudowano na licencji 1608 nowych czołgów o wartości 8,92 miliarda USD.

Łącznie w ostatnich czterech latach wyeksportowano aż 3144 czołgów – nowych i używanych – o wartości 9,57 miliarda USD. Nowe pojazdy stanowiły ilościowo 51% wartości, ale aż 93% wartości. Z kolei w latach 2014-2017 dostawy nowych czołgów będą stanowiły jedynie 41% ilości w poprzednim okresie i jedynie niecałe 46% – w wartości. Jest to istotne zmniejszenie sprzedaży, związane częściowo z kryzysem, a częściowo ze zmianą priorytetów sił zbrojnych niektórych państw.

100918-A-9688J-081

W następnych latach nie są przewidywane większe zamówienia na nowe czołgi M1A2 Abrams.

Liczby te pokazują, że na świecie średnioroczne zapotrzebowanie na czołgi podstawowe wynosiło 402 sztuki, w obecnym okresie będzie to około 168 sztuk rocznie.

Jeśli wziąć pod uwagę pojazdy dostarczane i planowane do przekazania odbiorcom (siłom zbrojnym) w okresie do 2017 roku włącznie, pierwsze miejsce na świecie w produkcji i sprzedaży, w tym licencyjnej – przede wszystkim w Indiach, zajmowała i zajmuje Rosja. Udział ilościowy rosyjskich pojazdów (czołgi T-90) w światowym rynku nowych czołgów, tj. około 900 sztuk, wyniósł w latach 2010-2013 prawie 56%, a jeśli chodzi o wartość tych pojazdów stanowi to około 32% – ponad 2,86 miliarda USD. W obecnym czteroletnim okresie pewne zamówienia (wraz z zakontraktowaną produkcją licencyjną) na T-90 wynoszą 380 sztuk, czyli nadal około 56% pod względem ilości i ponad 34% pod względem wartościowym (1,39 miliarda USD).

Na drugim miejscu znalazły się Stany Zjednoczone – 441 dostarczonych w latach 2010-2013 czołgów M1 Abrams o wartości 3,98 miliarda USD. Wszystkie zakontraktowane pojazdy zostały dostarczone i obecnie producent Abramsów nie ma zamówień.

232 nowe czołgi Leopard 2 o wartości 3,48 miliarda USD oznaczają trzecie miejsce dla producenta z Niemiec. W latach 2010-2013 produkcja licencyjna wyniosła 150 nowych Leopardów 2 na kwotę 1,610 miliarda USD. Na lata 2014-2017 oficjalnie zamówienia opiewają na 82 nowe licencyjne wozy tego typu o wartości na kwotę 1,87 miliarda USD.

Czwarte miejsce w zestawieniu zajmują Chiny, z ilością 108 czołgów MBT-2000 (Typ 90-II) o wartości 386,9 miliona USD. Wszystkie dostawy zostały wykonane okresie ostatnich czterech lat. Pekin na razie oficjalnie nie posiada zamówień na te pojazdy (wcześniej dostarczone do Bangladeszu, Maroka i Birmy). Z drugiej strony nie znana jest dokładna ilość czołgów, które może wyprodukować na licencji w najbliższych latach Pakistan oraz mogą nabyć państwa tradycyjnie kupujące sprzęt wojskowy w Chinach.

Piąte miejsce może zająć typowany do seryjnej produkcji w 2016 roku nowy czołg turecki – Altay, zbudowany przy znacznej współpracy południowej Korei. Szacuje się, że w najbliższych czterech latach może zostać wyprodukowane około 50 pojazdów dla sił zbrojnych Turcji (udziału kosztów licencji wyniesie około 80 milionów USD dla tej partii).

Szóste miejsce z planowaną dostawą 49 czołgów T-84 Opłot-T dla Tajlandii zajmuje Ukraina. Kontrakt w wysokości 240 milionów USD jest realizowany w latach 2013-2014. Nie wiadomo jak sytuacja na Ukrainie, szczególnie w zakresie wstrzymania produkcji podzespołów i agregatów czołgowych, wpłynie na rozmowy o nabyciu przez Bangkok kolejnej partii Opłotów.

Co ciekawe w zestawieniu znalazł się – na siódmym miejscu – polski producent czołgów PT-91 Twardy – Bumar-Łabędy S.A. Według oficjalnych danych w 2010 roku dostarczono ostatnie 9 nowych czołgów PT-91M o wartości 69 milionów USD do Malezji, w ramach kontraktu na 48 wozów zawartego jeszcze w 2006 roku.

Na koniec trzeba napisać o przetargach których oficjalne wyniki nie zostały ogłoszone – szacuje się, że w latach 2014-2017 będą one dotyczyć co najmniej 110 nowych czołgów podstawowych o wartości około 500 milionów USD.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. US Army