Archiwa tagu: Strzała-2M

Polskie projekty lekkich zestawów przeciwlotniczych w latach 1995-2000

W 1995 r. przyjęto do uzbrojenia w Siłach Zbrojnych RP przenośny przeciwlotniczy zestaw rakietowy Grom-I, będący zmodyfikowanym rosyjskim systemem 9K310 Igła-1. W 2001 r. rozpoczęto wdrażanie zmodernizowanej wersji PPZR Grom, która posiadała komponenty opracowane i produkowane w kraju. Dla kontenerów startowych Grom opracowano kilka typów wyrzutni dla platform lądowych, powietrznych i nawodnych.

W ramach pracy badawczo-rozwojowej pod kryptonimem Grom-L w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Sprzętu Mechanicznego (OBR SM) Zakładów Mechanicznych Tarnów sp. z o.o. opracowano dla śmigłowców, przede wszystkim W-3W Sokół i jego wersji rozwojowych, lotniczą wyrzutnię na dwa pociski Grom w wersji powietrze-powietrze nazwaną Gad-G, która stanowiła adaptację wyrzutni Gad dla pocisków 9M32ML, stosowanych na śmigłowcach Mi-2. Prototyp wyrzutni Gad-G ukończono w 2000 r., przeprowadzono również strzelania poligonowe ze śmigłowców Sokół. Z uwagi na negatywny wynik testów ogniowych programu wyposażenia W-3 w pociski powietrze-powietrze nie rozpoczęto.

Grom-L

Demonstrator wyrzutni Grom-L (GAD-G) dla śmigłowców.

W 2000 r. w OBR SM, w ramach ?, rozpoczęto prace nad uniwersalną wyrzutnią rakiet Grom przeznaczoną do montażu na dowolnych nośnikach kołowych, powietrznych i morskich. W stosunku do standardowej, podwójny kontener miał posiadać zmodyfikowany układ zasilania w czynnik chłodzący głowice z centralnym rozprowadzeniem cieczy. Dzięki temu zrealizowane miało być wymaganie dotyczące dłuższego dostarczania środka chłodzącego i sprężonego powietrza i zwiększenie liczby cykli śledzenia głowicy oraz czasu przechwycenia celu. Elementy tego rozwiązania zostały zastosowane w zmodernizowanym zestawie przeciwlotniczym ZSU-23-4MP Biała. W 2000 r. w OBR SM opracowano również koncepcję poczwórnej wyrzutni pocisków Grom dla okrętów, następcę ręcznie kierowanych modułów Fasta-4M dla pocisków Strzała-2M. Zdalnie sterowana kolumna z dwoma podwójnymi kontenerami miała współpracować z systemem dowodzenia i kierowania ogniem okrętu i miała być instalowana na pokładzie zamiast wyrzutni Fasta-4M. Przewidywano zastosowanie napędów elektrycznych w podniesieniu i kierunku, zasilanie akumulatorowe lub z okrętowej sieci elektrycznej oraz integralne zasilanie kontenera w środek do chłodzenia głowic pocisków. Ten projekt nie był realizowany z uwagi na negatywną opinię MON.

Grom okrętowy

Koncepcja zautomatyzowanej wyrzutni okrętowej z dwoma kontenerami z pociskami Grom.

W tym samym okresie OBR SM opracowano koncepcję lekkiej wyrzutni PPZR Grom na przyczepie dwukołowej holowanej przez samochód terenowy. W jej skład miałaby wchodzić sterowana elektrycznie kolumna z dwoma powyżej opisanymi podwójnymi wyrzutniami pocisków, układ zasilania i moduł zdalnego sterowania. Jako podwozie przyczepy wykorzystano dolne łoże zestawu artyleryjsko-rakietowego ZUR-23-2S Jod z kołami i mechanizmem pozycjonowania za pomocą ręcznie rozkładanych podpór. Kolumna z zespołami startowymi Gromów napędzana miała być silnikami elektrycznymi zasilanymi akumulatorami, wykorzystano prace nad “elektryfikacją” zestawów ZUR-23-2. Układy zasilania elektrycznego oraz zasilania w czynnik chłodzący głowic pocisków miały pozwolić na wielokrotnie dłuższe działanie niż w przypadku wyrzutni przenośnej. Ostrzał w poziomie miał obejmować pełny sektor 360 stopni, a w pionie – od -10 do +65 stopni. Wyrzutnia miała być kierowana zdalnie z wozu dowodzenia lub dołączana do systemu (plutonu) przeciwlotniczego w konfiguracji mieszanej, w postaci wyrzutni oraz zestawów artyleryjskich lub rakietowo-artyleryjskich. Możliwe było również sterowanie ręczne z wynośnego pulpitu. Przyczepa nie posiadała żadnych przyrządów celowniczych, czy wykrywania celów – tę rolę pełniły inne zestawy rakietowo-artyleryjskie lub wóz dowodzenia. Masa przyczepy miała wynieść około 860 kg, a obsługa miała liczyć dwóch ludzi. Maksymalna prędkość holowania powinna wynosić 70 km/h po drodze i 20 km/h w terenie. Projekt nie wzbudził zainteresowania potencjalnego użytkownika z uwagi na niewiele większe możliwości niż pojedynczego strzelca zestawu Grom (poza ilością pocisków gotowych do odpalenia).

Grom przyczepa

Propozycja holowanej wyrzutni pocisków Grom.

W OBR SM powstała także, jeszcze w 1999 r., koncepcja lekkiego kontenerowego systemu przeciwlotniczego, który mógłby być umieszczony na terenowym samochodzie ciężarowym. Zestaw składał się z wieży pochodzącej z samobieżnego zestawu przeciwlotniczego Stalagmit-Sopel i kontenera podwieżowego, w którym umieszczono kosz wieży, układy zestawu oraz amunicję. Zestaw miał być przeznaczony do obrony obiektów stacjonarnych, takich jak lotniska, porty, centra dowodzenia, magazyny, mosty, wiadukty i inne obiekty inżynieryjne w każdych warunkach atmosferycznych,  w dzień i w nocy. Adaptowany ze Stalagmita system wieżowy miał być lekko opancerzony, podobnie jak kontener podwieżowy.

Kontener Grom

Kontener przeciwlotniczy na podwoziu samochodu ciężarowo-terenowego Star 1466.

Uzbrojenie zestawu składało się z  dwóch armat 2A14 kalibru 23 mm z lufami chłodzonymi cieczą i czterech wyrzutni pocisków Grom w kontenerach. Podsystem wykrywania miał mieć trzy elementy – głowicę optoelektronicznego systemu wykrywania i śledzenia celów z kamerą telewizyjną, pasywnym noktowizorem i dalmierzem laserowym, optyczne przyrządy celownicze oraz układ identyfikacji swój-obcy IFF. Kontener podwieżowy zbudowany z blach stalowych zawierał podstawowe układy (elektryczne, chłodzenia), agregat prądotwórczy oraz zapas amunicji i rakiet. System czterech podpór hydraulicznych stabilizował kontener w trakcie strzelania, możliwe było zdjęcie kontenera i użycie zestawu jako stacjonarnego lub prowadzenie ognia z krótkich przystanków w sytuacji awaryjnej. Załoga miała liczyć trzy osoby – dowódca i celowniczy w wieży oraz kierowca samochodu-nośnika. Masa całkowitą kontenera z wieżą miała wynosić 6 ton.

Kontener przeciwlotniczy Grom 2

Kontener przeciwlotniczy na podwoziu samochodu ciężarowo-terenowego Star 1466.

Nośnikiem kontenera miał być samochód ciężarowy Star 1466 o masie własnej 8 ton, napędzany sześciocylindrowym silnikiem wysokoprężnym MAN D0826LFG15 o mocy 161 kW (220 KM) z czteroosobową długą kabiną wagonową bez opancerzenia. Prędkość maksymalna pojazdu miała wynosić 86 km/h, a zasięg 600 km. Z uwagi na zakończenie prac nad zestawem Stalagmit-Sopel propozycja kontenera, bazującego na elementach systemu gąsienicowego, nie była dalej rozwijana.

Zestaw przeciwlotniczy Defender - Żbik-P

Wizje wyrzutni rakiet przeciwlotniczych Grom na podwoziu samochodu terenowego Land Rover Defender i pojazdu opancerzonego BRDM-2.

Inną aplikacją podwójnej wyrzutni rakiet Grom miał być zautomatyzowany wóz przeciwlotniczy zbudowany na bazie zmodernizowanego samochodu opancerzonego BRDM-2 lub samochodu terenowego, np. Land Rover Defender.  Praca badawczo-rozwojowa dotycząca Zautomatyzowanego Systemu Rakiet Przeciwlotniczych Krótkiego Zasięgu, została zainicjowana w 2000 r. w Wojskowym Instytucie Technicznym Uzbrojenia i Wojskowych Zakładach Mechanicznych nr 1 S.A. Koncepcja systemu nawiązywała do systemu ATAS opracowanego przez niemieckie firmy STN-Atlas i DASA-LFK. Pojazd miał wykorzystywać podwozie samochodu rozpoznawczego Żbik, czyli zmodernizowanego BRDM-2, ewentualnie inny pojazd terenowy o odpowiedniej nośności. W skład baterii przeciwlotniczej miało wejść od czterech do sześciu wozów rakietowych Żbik-P i pojazd dowodzenia Żbik-R z trójwspółrzędną stacją radiolokacyjną małego zasięgu o charakterystykach zbliżonych do radaru stosowanego w niemieckim systemie, np. Ericcson Microwave Systems Hard oraz pasywnym systemem Sagem Sirene. Pojazd rakietowy posiadał natomiast kolumnę z czterema pociskami Grom i głowicę optoelektroniczną STN-Atlas z kamerą termowizyjną, kamerą telewizyjną, dalmierzem laserowym i modułem IFF. Wojska Lądowe w strukturze z 2001 r. miały mieć nawet do 30-40 baterii tego typu w dywizjonach przeciwlotniczych na szczeblu brygady i dywizji. Praca miała być współfinansowana przez Komitet Badań Naukowych w latach 2001-2002.

Żbik-P 1

Projekt systemu przeciwlotniczego na podwoziu samochodu opancerzonego Żbik.

Po zakończeniu pracy badawczo-rozwojowej w 2002 r. propozycja Żbik-P/R nie była rozwijana w proponowanej konfiguracji, rozpoczęto natomiast prace nad podobnym systemem, nazwanym PP-G (Platforma Przeciwlotnicza z pociskami Grom) w CNPEP Radwar oraz Mesko, WAT i Wojskowych Zakładach Mechanicznych nr 1.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Sprzętu Mechanicznego; Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia