Archiwa tagu: PIT-Radwar

Zestaw obrony powietrznej krótkiego zasięgu Narew

Założenia sformułowane dla potrzeb projektu zestawu rakietowego obrony powietrznej krótkiego zasięgu (ZROP-KZ) kryptonim Narew wskazują, że zestaw powinien cechować się sieciocentrycznością, wielokanałowością, dookólnością, wysokim prawdopodobieństwem rażenia, możliwością zwalczania pełnego spektrum środków napadu powietrznego (ŚNP) oraz odpowiednią mobilnością.

Sieciocentryczność poszczególnych elementów ZROP-KZ Narew ma pozwalać na korzystanie przez zespół ogniowy z sensorów i środków ogniowych w sąsiednich pododdziałach, a w konsekwencji realizację koncepcji Plug-and-Fight. Wielokanałowość to wymóg jednoczesnego zwalczania wielu celów (rzędu kilku-kilkunastu). Dookólność jest definiowana jako możliwość jednoczesnego ostrzelania celów nadlatujących z dowolnego kierunku. Wysoka skuteczność rażenia ma oznaczać prawdopodobieństwo porażenia celu powyżej 0,8 dla obiektów manewrujących. Mobilność jest rozumiana jako szybkość przemieszczania się oraz zdolność do przewozu komponentów ZROP-KZ różnymi rodzajami transportu, w tym samolotami o odpowiednim udźwigu. Możliwość zwalczania pełnego spektrum ŚNP jest charakteryzowana jako zdolność do porażenia klasycznych ŚNP, bezpilotowych aparatów latających, w tym małych i powolnych (Low-Slow-Small), pocisków manewrujących, pocisków rakietowych, w tym przeciwradiolokacyjnych, pocisków artyleryjskich RAM (Rocket-Artillery-Mortar), celów o bardzo małej skutecznej powierzchni odbicia (<0,1 m²).

Podsystem rozpoznania i identyfikacji celów powinien się charakteryzować możliwością identyfikacji swój-obcy obiektów powietrznych (IFF), możliwością klasyfikacji obiektów powietrznych (typ celu – samolot myśliwski, śmigłowiec, bezzałogowy statek latający itp.), odpornością na zakłócenia radioelektroniczne, możliwością przekazywania informacji o celach powietrznych do środków ogniowych w czasie rzeczywistym, zdolnością do współpracy z narodowymi i sojuszniczym systemami dowodzenia, możliwością automatycznego lub zdalnego kierowania walką, rozumianego jako proces przygotowania i prowadzenia ognia. W związku z tym, ZROP-KZ Narew powinien mieć możliwość podłączenia różnego typu sensorów i środków ogniowych poprzez zunifikowane urządzenia – interfejsy.

Konfiguracja systemu Narew

Jeden zestaw Narew składał się będzie z dwóch jednostek ogniowych, każda o następującej konfiguracji: radar wczesnego wykrywania (RWW) – 1 szt., pasywny wykrywania i śledzenia (PCL-PET) – 1 szt., pojazd z głowicą optoelektroniczną – 1 szt., wóz, stanowisko kierowania walką (KKW), wielofunkcyjny radar kierowania ogniem pocisków rakietowych (RWKO) – 1 szt., wyrzutnie z pociskami rakietowymi, wyposażone w radiolinię komunikacji z pociskami – ilość rakiet na wyrzutni i liczba wyrzutni zależna od wyboru dostawcy pocisku, mobilny węzeł łączności (MWŁ) – 1-2 szt., pojazdy transportowo-załadowcze – 3-5 szt. (zależnie od dostawcy rakiet), mobilny warsztat remontowo-naprawczy – 1 szt. Dowódca zestawu ma dysponować stanowiskiem dowodzenia – 1 szt. w ZROP-KZ.

Radar P-18PL ZROP-KZ Narew

Radar wczesnego wykrywania dla zestawu Narew.

Wszystkie komponenty zestawu, w tym kabiny antenowe radarów i kontenery z aparaturą i wyposażeniem będą umieszczone na podwoziach samochodów ciężarowych wysokiej mobilności, mających układy ochronne umożliwiające długotrwałe działanie w terenie skażonym.

Podsystemy zestawu Narew dzielą się na grupę komponentów, które mogą zostać dostarczone w ramach obecnych zdolności produkcyjnych polskiego przemysłu obronnego (PIT-Radwar, PCO, Mesko, Transbit, Kenbit, Jelcz, Wojskowe Zakłady Łączności, Wojskowe Zakłady Elektroniczne, Centrum Techniki Morskiej, ZM Tarnów i inne) oraz komponentów, które muszą być pozyskane w ramach otwartej licencji, po wyborze kontrahentów przez Ministerstwo Obrony Narodowej (pociski rakietowe, wyrzutnie, część podzespołów elektronicznych) i niezależne od typu współpracy z zagranicznymi podmiotami.

W założeniach taki tryb współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami polskimi i zagranicznymi ma zapewnić uniwersalność rozwiązań w zakresie architektury systemu, w tym swobodny wybór podmiotu (podmiotów) zagranicznych. Zgodnie z ujawnionymi analizami, elementy zestawu Narew, które należy pozyskać w drodze licencji są związane z pociskiem rakietowym, wyrzutnią, układu komunikacji na linii wyrzutnia-pocisk oraz modułem oprogramowania niezbędnym do kierowania ogniem zestawu.

Partner zagraniczny – dostawca wskazanych elementów – powinien w pełni zabezpieczyć możliwości dostaw wyrzutni i pocisków rakietowych, a w ramach umowy przekazać polskim podmiotom kompetencje niezbędne do utworzenia w kraju linii produkcyjnej rakiet. Jeśli zagraniczny partner nie wyrazi zgody na przekazania stronie polskiej opracowanych  w zakresie sterowania pociskiem rakietowym algorytmów, dostarczone mają być zamknięte i gotowe do użycia moduły elektroniczne lub biblioteki oprogramowania z własnymi dedykowanymi interfejsami.

System PCL-PET

System PCL-PET dla zestawu Narew.

W dalszej perspektywie wymagane jest współpraca w zakresie rozwoju systemu obrony powietrznej, w tym w sferze etapowej modernizacji wyrzutni, pocisków rakietowych oraz systemu dowodzenia i kontroli C2. W połowie 2015 r. rozpatrywanych było ośmiu dostawców wskazanych elementów licencyjnych: Diehl Defence Holding (pocisk IRIS-T SL), MBDA Missile Systems (pociski VL MICA oraz CAMM-L), Thales (pocisk VT-1), Rafael Advanced Defence Systems (pociski Derby oraz Python-5), Israel Aerospace Industries (pocisk Barak-8SR), Aselsan (pocisk AIHSF), MEADS Internaional (propozycja współpracy w zakresie budowy pocisku rakietowego), Raytheon Company (pociski AMRAAM oraz Stunner) i Kongsberg Group (pociski zestawu NASAMS II).

Zestawy rakietowe będą mogły wykorzystywać kilka typów pocisków w ramach ugrupowania bojo¬wego sił i środków obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej.

Podsystem rozpoznania i identyfikacji celów

Stacja radiolokacyjna wczesnego wykrywania (RWW) ma być zasadniczym źródłem informacji dla zestawów rakietowych Narew i systemów nadzoru przestrzeni powietrznej. Radar wczesnego ostrzegania ma pracować w paśmie VHF i mieć charakterystyki pozwalające na wykrywanie i śledzenie wszystkich typów ŚNP, w tym pocisków balistycznych, rakiet manewrujących i obiektów trudnowykrywalnych oraz przekazywanie danych radiolokacyjnych do systemów kontroli przestrzeni powietrznej i dowodzenia środkami obrony powietrznej. Funkcją stacji radiolokacyjnej jest ostrzeganie o zagrożeniach powietrznych – wykrywanie i śledzenie obiektów powietrznych w celu wstępnego naprowadzenia systemu kierowania ogniem ZROP-KZ. RWW ma mieć również tryb pracy pasywnej – jako sensor wykrywający obiekty powietrzne, na bazie odbitych od obiektów w przestrzeni sygnałów radiolokacyjnych z innych radarów tego typu. Radiolokator posiadać ma antenę aktywną z odrębnie zasilanymi i sterowanymi modułami nadawczo-odbiorczymi, umożliwiającymi elektroniczne sterowanie wiązkami w azymucie i elewacji. Obserwację okrężną ma zapewnić mechaniczny obrót anteny w azymucie. Dodatkowym wyposażeniem RWW będzie układ identyfikacji swój-obcy Kwisa. Zasięg instrumentalny stacji ma wynosić około 400 km.

Stacja ma być zabudowana na dwóch pojazdach – wozie antenowym z rozkładaną hydraulicznie anteną (z przyczepą zasilającą) i wozie wskaźnikowym ze stanowiskami operatorskimi, modułami łączności i transmisji danych.

Multistatyczny zestaw rozpoznania pasywnego (PET-PCL) ma być zasadniczym systemem wykrywania i śledzenia obiektów powietrznych, w tym trudnowykrywalnych. Składał się będzie z dwóch podsystemów: podsystemu pasywnej detekcji sygnałów od emiterów pokładowych i śledzenia ich lokalizacji (PET) i podsystemu pasywnej detekcji i śledzenia obiektów powietrznych z wykorzystaniem nadajników okazyjnych kooperujących i niekooperujących (PCL). W skład modułu PET wchodzą podsystemy PET-ELINT (wykrywanie i analizowanie sygnałów urządzeń radiolokacyjnych), PET-NAV (wykrywanie i analizowanie sygnałów układów nawigacyjnych), PET-IFF (wykrywanie i analizowanie sygnałów wykorzystujący systemów IFF) i PET-COMINT (wykrywanie i analizowanie sygnałów systemów łączności). System PCL-PET umożliwi fuzję danych z obu źródeł rozpoznawczych (PET i PCL) w celu wykrywania, lokalizowania i śledzenia obiektów powietrznych niezależnie od sensorów radiolokacyjnych zestawu Narew lub w przypadku silnych zakłóceń radioelektronicznych.

Pełny system PET-PCL ma składać się z czterech stacji (każda na jednym pojeździe z układami antenowymi i kabiną operatorską), z których jedna jest stacją główną (Master), a trzy – współpracującymi (Slave).

Radar ZROP-KZ Narew_1

Radar kierowania ogniem Sajna dla zestawu Narew.

Pojazd ze zintegrowaną głowicą optoelektroniczną ma być jednym z zasadniczych sensorów wykrywania obiektów powietrznych. Konfiguracja pojazdu będzie zbliżona do obecnie używanego wozu systemu przeciwlotniczego Blenda. Głowica optoelektroniczna ma posiadać kamerę światła widzialnego (dzienną), kamerę termowizyjną, dalmierz laserowy i urządzenie swój-obcy. System głowicy optoelektronicznej ma umożliwiać wykrycie i śledzenie celu oraz określenie jego przynależności. Głowica powinna posiadać tryb pracy z podążaniem za obiektem o współrzędnych przekazanych z systemu nadrzędnego (stanowiska dowodzenia) z możliwością korekty w podniesieniu i kierunku przez operatora lub przy pomocy wideotrackera.

Elementy podsystemu rozpoznania mają być wyposażone w imitatory (pułapki radiolokacyjne) w celu ochrony przed pociskami przeciwradiolokacyjnymi.

Podsystem ogniowy

Wielofunkcyjny radar kierowania ogniem (RWKO) Sajna ma realizować funkcję podstawowej stacji radiolokacyjnej kierowania ogniem pocisków jednostki ogniowej – jego zadaniem ma być wykrywanie i śledzenie różnych obiektów celów nisko lecących, balistycznych i śmigłowców w zawisie. RWKO ma być radiolokatorem pracującym w paśmie C z anteną aktywną ze skanowaniem elektronicznym AESA. Antena z aktywnym szykiem modułów nadawczo-odbiorczych pozwoli na cyfrowe formowanie wiązek nadawczych i odbiorczych w obu płaszczyznach. Obserwację okrężną ma zapewnić mechaniczny obrót anteny w azymucie. Wymagany czas odświeżania informacji ma wynosić 1 lub 2 s. Antena ma być umieszczona na maszcie o wysokości w stanie rozłożonym co najmniej 15 m. Dodatkowym wyposażeniem RWKO będzie układ identyfikacji swój-obcy Kwisa. Zasięg instrumentalny RWKO ma wynosić co najmniej 90 (150) km.

Pociski rakietowe ZROP-KZ Narew mają być kierowanymi środkami ogniowymi: naprowadzanie w pierwszej fazie lotu metodą inercjalną, w fazie przechwycenia – z wykorzystaniem własnej głowicy (radiolokacyjnej/na podczerwień lub kombinowanej).

Podsystem dowodzenia

Jednostka ogniowa zestawu Narew posiadać będzie informatyczny system sterowania służący do realizacji w czasie rzeczywistym m.in. sterowania komponentami jednostki, obróbki informacji rozpoznawczych z różnych sensorów, wypracowanie zadań ogniowych, kierowanie pociskami rakietowymi w czasie prowadzenia strzelania do poszczególnych celów powietrznych.

Stanowisko dowodzenia zestawu Narew ma obejmować stanowisko dowodzenia (SD) i stanowiska kierowania walką (KKW) jednostek ogniowych. Ze SD (dowódcy baterii) ma być organizowane i  zabezpieczane prowadzenie działań bojowych poszczególnych jednostek ogniowych. Wóz ten rozwijany będzie przy jednej z Jednostek Ogniowych. Stanowisko ma powstać bazie konfiguracji obiektu SDP-10/20 Przelot, jako moduły o nowej architekturze uzupełnione o oprogramowanie dedykowane dla ZROP-KZ Narew.

KKW ma służyć do prowadzenia działań bojowych w zakresie zwalczania ŚNP. Kabina ma mieć dedykowane moduły sprzętowe z odpowiednimi interfejsami: moduł decyzyjno-zadaniowy, moduł rozpoznania, moduł wykonywania zadań ogniowych, moduł obsługi wyrzutni i rakiet oraz moduł komunikacji z rakietami.

Wyposażenie SD i KKW ma stanowić system teleinformatyczny z wyspecjalizowanym oprogramowaniem zapewniający automatyczne prowadzenie działań bojowych, środki łączności i transmisji danych.

Podsystem łączności

System łączności obejmował będzie wszystkie elementy służące do transmisji głosu, danych i obrazu zaimplementowane na wszystkich obiektach wchodzących w jednostki ogniowej ZROP-ZK Narew. System łączności ma zapewnić realizację usług transmisyjnych – transmisję pakietową IPv4/IPv6 i transmisję strumieniową (transmisja danych w czasie rzeczywistym).

Podstawowym obiektem systemu łączności będą moduły łączności i transmisji danych w pojazdach zestawu oraz mobilny węzeł łączności (MWŁ) na odrębnym pojeździe. Funkcją MWŁ będzie tworzenie połączeń sieciowych wymiany danych pomiędzy zautomatyzowanymi systemami dowodzenia i kierowania środkami walki. Moduły łączności i transmisji oraz MWŁ tworzyć mają kanały komunikacji i transmisji danych w ramach własnego ugrupowania bojowego ZROP-KZ, jak i z otoczeniem zewnętrznym.

Kabina Kierowania Walką - ZROP-KZ Narew

Kabina kierowania walką dla zestawu

Zasadniczymi urządzeniami transmisyjnymi systemu będą radiostacje programowalne R-450C oraz radiolinie R-450A-03. Radiostacja R-450C ma zapewnić łączność z wszystkimi elementami jednostki ogniowej na odległość do 15 km (z obiektami poruszającymi się z antenami prętowymi) i do 30 km (z obiektami stojącymi z masztami o wysokości 12-18 m). Radiolinia R-450A-03 ma zapewnić łączność pomiędzy dowództwem jednostki ogniowej i innymi zestawami obrony powietrznej na odległości do 40 km.

Podsystem zabezpieczenia logistycznego i wsparcia

Podsystem zabezpieczenia jednostki ogniowej będzie obejmował 3-5 samochodów transportowo-załadowczych z zapasową jednostką ognia (przeładowanie kontenerów pocisków rakietowych), 1 warsztat remontowo-naprawczy i inne pojazdy.

Do 2022 r. zakupionych ma być 9 zestawów, a w kolejnych latach 10 kolejnych ZROP-KZ Narew.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. PIT-Radwar

Polski system ostrzegawczy przed radarami pola walki dla wozów bojowych

Nowoczesne wozy bojowe, spełniające wymogi współczesnego pola walki, powinny, oprócz skutecznego opancerzenia, posiadać wielosensorowe i wielospektralne systemy ochrony – zarówno biernej (systemy ostrzegawcze, środki zakłócające kanały obserwacji i celowania, systemy zapobiegające pożarowi), jak i aktywnej (systemy niszczące wystrzelone w kierunku pojazdu efektory lub powodujące ich nieskuteczność). Większość pojazdów bojowych w SZ RP posiada układy ochrony biernej, w tym systemy ostrzegania o opromieniowaniu serii Obra wraz z wyrzutniami granatów dyspersyjnych. Jednak jednym z nowych wymogów stawianych układom ostrzegania wozów bojowych, w szczególności tych działających skrycie, np. rozpoznawczych, jest skuteczne wykrywanie radarów pola walki, tzw. trudno-wykrywalnych (Low Probability of Intercept), stosowanych przez pododdziały naziemne przeciwnika, zarówno w obszarze styczności wojsk, jak i na zapleczu – w ochronie baz, stanowisk dowodzenia, ważnych obiektów. Starsza generacja radarów pola walki, stosowała lampy mikrofalowe jako źródła sygnałów nadawanych, o mocy w czasie impulsu od kilkuset do tysiąca watów. Nowe typy radarów z nadajnikami półprzewodnikowymi ze wzmacniaczami mikrofalowymi mają moce szczytowych rzędu kilku watów, tj. kilka rzędów wielkości mniejsze.

Podstawowym problemem w wykrywaniu promieniowania nowoczesnych radarów pola walki jest fakt, że urządzenia te emitują sygnały o bardzo niskim poziomie mocy, co powoduje że klasyczne ostrzegacze radiolokacyjne pracujące w bardzo szerokim paśmie, wykrywają takie sygnały w bardzo małych odległościach, rzędu kilkuset metrów. Natomiast, dla skutecznego przeciwdziałania niezbędne jest uzyskanie zasięgu wykrywania emisji stacji radiolokacyjnych pola walki z odległości co najmniej kilku kilometrów. Emisja sygnału przez radary pola walki następuje najczęściej w dwóch pasmach częstotliwości: X (NATO I), w przedziale 9-11 GHz, albo Ku (NATO J), w przedziale 15-18 GHz. Stosowane są różne typy modulacji sygnału, w tym modulacja impulsowa lub FMCW.

System ostrzegania o opromieniowaniu - PIT - radar pola walki

Demonstrator ostrzegacza radiolokacyjnego – bez osłony anten.

W Przemysłowym Instytucie Telekomunikacji (obecnie PIT-Radwar S.A.) opracowano demonstrator ostrzegacza radiolokacyjnego SO4-0818. Podstawowym wymogiem była zdolność urządzenia do możliwie jak najwcześniejszego wykrywania sygnału fali ciągłej, o mocy rzędu pojedynczych watów, emitowanego przez radiolokator półprzewodnikowy nowej generacji.

Nowe urządzenie było zmodyfikowanym ostrzegaczem pracującym w szerokim paśmie, który mógł wykryć taki sygnał w bardzo małych odległościach (pojedyncze setki metrów). W SO4-0818 zastosowano stały układ anten sektorowych pokrywających przestrzeń dookólnie w azymucie wraz z systemem elektronicznego przełączania odbiornika przestrajanego w częstotliwości. Zakres pasm częstotliwości pracy wynosił 8-18 GHz. Pokrycie w azymucie obejmowało 360 stopni, w elewacji – 90 stopni. Wykryty sygnał był wzmacniany i stanowił podstawę do określenia jednego z czterech sektorów opromieniowania. Detekcja sygnału radaru pola walki była sygnalizowana na wyświetlaczu WD4S-0818, a ostrzegacz informował o wykryciu promieniowania w jednym z sektorów w azymucie i przekazywał sygnał alarmowy operatorowi poprzez interfejs systemu łączności FONET. Ze względu na ograniczenia dotyczące objętości aparatury i ceny urządzenia demonstrator ostrzegacza radiolokacyjnego miał tylko jeden odbiornik szybko przestrajany, przełączany okresowo między antenami zapewniając szybkie przeszukiwanie dookólne.

Wóz dowodzenia HMMWV

Sygnalizator SO4–0818M zamontowany dachu kontenera wozu dowodzenia.

Sygnalizator opromieniowania radiolokacyjnego SO4–0818M składał się z głowicy antenowo–odbiorczej GAO–0818M, sektorowego wskaźnika opromieniowania WD4S–0818M i linii kablowej łączącej GAO–0818M i WD4S–0818M. Głowica antenowa–odbiorcza instalowana jest na dachu kontenera wozu dowodzenia, natomiast wskaźnik opromieniowania montowany jest we wnętrzu.

Sygnalizator opromieniowania radiolokacyjnego SO4–0818M składał się z głowicy antenowo–odbiorczej GAO–0818M, sektorowego wskaźnika opromieniowania WD4S–0818M i linii kablowej łączącej GAO–0818M i WD4S–0818M. Głowica antenowa–odbiorcza instalowana jest na dachu kontenera wozu dowodzenia, natomiast wskaźnik opromieniowania montowany jest we wnętrzu. Konstrukcja mechaniczna głowicy umożliwiała jej łatwy demontaż z dachu pojazdu. Głowica miała średnicę 250 mm i wysokość 300 mm, a wyświetlacz długość 230 mm, szerokość 100 mm i wysokość 100 mm.  Ostrzegacz był zasilany prądem o napięciu 24 V przy poborze nie mniejszym niż 1Ah. Z uwagi na bliskość aktywnych urządzeń radiokomunikacyjnych wozu dowodzenia, mogących zakłócać pracę ostrzegacza i powodować fałszywe alarmy, głowica antenowo-odbiorcza wyposażona została w filtry pracujące w paśmie 8-18 GHz zapewniające wymaganą selektywność systemu.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. PIT-Radwar; Wojskowe Zakłady Łączności nr 1

Polski przenośny radar wykrywająco-ostrzegający RWO-1 Sowa

W 2004 r. w Wojskowym Instytucie Technicznym Uzbrojenia podjęto prace zmierzające do opracowania lekkiego przenośnego radaru o parametrach dostosowanych do typowych polskich warunków terenowych i klimatycznych, prostego w obsłudze, wspomagającego obserwację określonego obszaru i nie wymagającego specjalnych środków transportu, możliwego do przenoszenia przez jednego żołnierza w każdych warunkach. Zainteresowanie takim urządzeniem wyrażała m.in. Straż Graniczna RP. Radar miał być urządzeniem prostszym, mniejszym i lżejszym niż modele zachodnie, transportowane przez dwóch-trzech ludzi. Wstępne prace analityczno-projektowe w WITU polegały na opracowaniu wymagań i koncepcji technicznej radaru wykrywająco-ostrzegawczego nazwanego RWO-1 Sowa, który miał być lekki, pracować w trudnych warunkach atmosferycznych, wykrywać małe i bardzo małe obiekty z odległości umożliwiającej reakcję żołnierzy obrony obiektu lub rubieży, zasilany z własnych ogniw umożliwiających kilkugodzinną pracę, a przy tym niskokosztowy. Założenia mówiły o zasięgu do 4 km, częstotliwości pracy w paśmie K, mocy nadajnika do 4 W, pracy sektorowej, prędkości obrotowej anteny do 20 obr./min. oraz pracy z zatrzymaną anteną, określenia położenia i syntetycznego zobrazowania wykrytych obiektów, ustawiania zasięgu wykrywania w przedziale od 600 do 2400 m, wprowadzenia modułu zdalnego sterowania urządzeniem z odległości do 50 m, zintegrowania wynośnego pulpitu z wszystkimi funkcjami (zakres odległości, sektor obserwacji, próg detekcji, historia ruchu obiektów), regulowanym sygnale dźwiękowym wykrycia, czasie pracy na jednym komplecie ogniw zasilających od 4 do 8 godzin, masie do 6 kg dla radaru oraz 2 kg dla akcesoriów w postaci torby i dodatkowego akumulatora, możliwości zasilania z sieci elektroenergetycznej lub z sieci pojazdowej itp. Zastosowane moduły miały być nowoczesne i o modułowej konstrukcji tak, aby możliwe było zbudowanie na bazie podstawowego modelu całej gamy urządzeń radiolokacyjnych.

W 2005 r. wykonano model urządzenia RWO-1 Sowa, które poddano badaniom laboratoryjnym i poligonowym. W wyniku tych badań uznano, że powinny zostać wprowadzone zmiany w konstrukcji radaru i jego oprogramowaniu. W lutym 2005 r. pomiędzy WITU a Centrum Naukowo-Produkcyjnym Elektroniki Profesjonalnej Radwar S.A. zawarto porozumienie o współpracy technicznej, którego celem miało być wyprodukowanie demonstratora RWO-1 Sowa. Do marca 2006 r. wykonano model funkcjonalny radaru, który zaprezentowano w tym roku kilku potencjalnym klientom.

RWO-1 Sowa 01

Prototyp radaru Sowa.

Jednocześnie, na tym etapie rozwoju konstrukcji, w wyniku postulatów i sugestii potencjalnych użytkowników polskich i zagranicznych, do konstrukcji i oprogramowania zaplanowano wprowadzono kolejne istotne zmiany w radarze. W listopadzie 2006 r. podpisano umowę pomiędzy WITU i Radwar na kontynuację prac konstrukcyjnych oraz wdrożenie RWO-1. W ramach rozwoju projektu w 2007 r. w WITU  opracowano i wymieniono większość oprogramowania oraz całkowicie przeprojektowano następujące moduły – głowicę mikrofalową, podzespoły nadawczo-odbiorcze, układ zasilania i napędu oraz wymieniono pakiet procesora. W Radwarze zaprojektowano i wykonano natomiast nową antenę nadawczo-odbiorczą, zmodyfikowano procesor oraz – na bazie dostarczonej dokumentacji – wykonano części mechaniczne i złącze obrotowe. Z radarem zintegrowano również odbiornik GPS. W okresie do października 2007 r. do maja 2008 r., na podstawie opracowanej dokumentacji techniczno-konstrukcyjnej, wykonano, uruchomiono i przetestowano trzy prototypy radarów RWO-1 Sowa, które przeszły, z wynikiem pozytywnym, badania poligonowe, w tym klimatyczne i testy w kilku jednostkach wojskowych. W wyniku sugestii zaimplementowano w radarze oprogramowanie mapowe. Poza tym, w przypadku dalszego finansowania projektu, planowano zwiększenie mocy nadajnika i rozmiarów anteny, co pozwoliłoby na uzyskanie większego zasięgu pracy.

Jeszcze w 2007 r. Straż Graniczna zrezygnowała z zamówienia radarów, również planowane wykorzystanie urządzenia w działaniach bojowych polskiego kontyngentu wojskowego w Afganistanie nie doszło do skutku i ostatecznie RWO-1 Sowa pozostał na etapie prototypowym.

Radar wykrywająco-ostrzegający RWO-1 Sowa był przeznaczony do wykrywania poruszających się obiektów w obserwowanej strefie, określenie ich położenia (azymut, odległość) i zobrazowania na monitorze operatora lub ewentualnego przekazania współrzędnych do współpracującego systemu, np. optycznego (noktowizyjnego). Radar miał być przeznaczony dla pododdziałów rozpoznawczych, wartowniczych i służb zajmujących się ochroną ugrupowań wojsk, kontrolą dostępu do ważnych obiektów, czy ochroną granic.

Pasmo częstotliwości pracy K
Moc szczytowa promieniowania 1,5 W
Szerokość wiązki z azymucie 3,7 stopnia
Szerokość wiązki w elewacji 6,7 stopnia
Zasięg wykrycia – człowiek 1,3 km
Zasięg wykrycia – obiekt o SPO 0,5 m2 1,8 km
Zasięg wykrycia – pojazd 2,4 km
Minimalna prędkość obiektu 0,14 m/s
Maksymalna prędkość obiektu 55 m/s
Ilość automatycznie wykrywanych celów 100
Prędkość obrotowa anteny 0-20 obr./min.
Czas pracy – zasilanie własne 7 godzin
Ciężar radaru 7,3 kg
Ciężar akumulatorów 2,4 kg
Ciężar podstawy – statyw 1,8 kg
Ciężar terminala komputerowego 2,2-2,4 kg

RWO-1 Sowa składał się z dwóch zasadniczych bloków: radaru oraz bloku zobrazowania i sterowania. W skład radaru wchodziły moduł nadawczy, moduł odbiorczy, moduł przetwarzania sygnału, zespół napędu i zasilania oraz modem radiowy. Obie anteny – nadawcza i odbiorcza – były umieszczone w jednym bloku antenowym. Moduł przetwarzania sygnału posiadał reprogramowalny procesor sygnałowy TMS, pozwalający na realizację cyfrowego przetwarzania sygnału oraz sterowania w czasie rzeczywistym. Przetwarzanie sygnału w radarze RWO-1 polegało na analizie częstotliwościowej sygnału odbiorcego z liniową modulacją częstotliwościową fali – FMCW (Frequency Modulated Continous Wave). Anteny posiadały polaryzację pionową. Moduły radaru znajdowały się w obudowach kroplosczelnych i pyłoszczelnych.

RWO-1 Sowa 02

Prototyp wdrożeniowy radaru.

Blok zobrazowania i sterowania umożliwiał sterowanie radarem drogą radiową z wynośnego terminala. W skład bloku wchodził terminal-komputer typu tablet PC, wyposażony dodatkowo w modem radiowy. Zaimplementowane oprogramowanie sterujące radarem przeznaczone było do pracy w systemach operacyjnych typu Windows. Oprogramowanie urządzenia miało charakter interaktywnego, graficznego środowiska, które pozwalało użytkownikowi na zobrazowanie sytuacji taktycznej w polu obserwacji radaru, sterowanie pracą urządzenia, wyświetlanie informacji o poprawności i gotowości do pracy modułów radaru, a także zapis informacji na nośniku danych. Zakresy zobrazowania obszaru skanowanego na monitorze terminala wynosiły 300 m, 600 m, 1200 m i 2400 m. RWO-1 miał możliwość ustawienia jednego lub dwóch sektorów promieniowania z wyłączaniem mocy poza sektorami.

Wymiana informacji pomiędzy terminalem użytkownika a radarem była oparta na asynchronicznej transmisji szeregowej realizowanej przez port RS-232. Zastosowano moduł Bluetooth, co pozwoliło na zastąpienie tradycyjnego przewodu torem radiowym o zasięgu 100 m. W związku z ograniczoną przepustowością kanału transmisyjnego wymiany informacji, przesyłane były głównie dane dotyczące zmian sytuacji taktycznej w polu obserwacji radaru, co pozwalało jednocześnie na eliminację nadmiernej ilości informacji wyświetlanej na terminalu użytkownika. Oprogramowanie pozwalało na wyświetlanie tylko takich informacji, które były w danej chwili przydatne użytkownikowi.

Radar był zasilany z własnej baterii, z sieci 230 V/50 Hz poprzez adapter lub z sieci prądu stałego 9 do 30 V, np. samochodowej, poprzez przetwornicę. W położeniu roboczym RWO-1 był ustawiany  na trójnogu lub wykorzystywano akumulatory jako podstawy głowicy radiolokacyjnej. Zestaw posiadał plecakowe opakowanie transportowe.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. Militarium

Polski radar śledzący RSKu dla zestawów przeciwlotniczych bardzo krótkiego zasięgu

Nowoczesne radiolokatory śledzące dla artyleryjskich i rakietowo-artyleryjskich zestawów przeciwlotniczych nie były do tej pory produkowane w Polsce. W opracowanym w latach dziewięćdziesiątych samobieżnym zestawie rakietowo-artyleryjskim Stalagmit-Sopel nie przewidywano radiolokacyjnego kanału śledzenia celów, natomiast skonstruowany w latach 1995-2000 znacznie bardziej zaawansowany przeciwlotniczy zestaw artyleryjski Loara posiadał importowany radar śledzący Ericsson Microwave Systems Eagle.

W związku z programem rozwoju lufowych i rakietowych środków przeciwlotniczych w Polsce, w 2010 r. rozpoczęto w Bumar Elektronika S.A. we współpracy z Politechniką Warszawską projektowanie polskiego radaru śledzącego. Zgodnie z założeniami urządzenie miało mieć relatywnie niski koszt, ale jednocześnie dysponować zadowalającymi parametrami pracy. Możliwości nowego urządzenia miały pozwalać na skokowe zwiększanie dokładności kierowania przeciwlotniczych zestawów artyleryjskich po zastosowaniu rozwiązań zdalnego sterowania i automatyzacji napędów tych systemów.

Zdecydowano się pozostać przy tradycyjnej konstrukcji radiolokatora, dobrze opanowanej w Polsce, tj. zastosować antenę pasywną, nadajnik i cyfrowe przetwarzanie sygnałów. Wprawdzie radary tego typu nie są konstrukcjami najnowocześniejszymi, ale są znacznie tańsze od najbardziej zaawansowanych systemów, przy akceptowalnie niższych możliwościach. Projekt nr 0 R00 0151 12 o nazwie „Opracowanie demonstratora technologii radaru śledzącego do kierowania artylerią przeciwlotniczą”, prowadzony w latach 2010-2013, został sfinansowany przez Narodowe Centrum  Badań i Rozwoju. Wykonawcą zadania było konsorcjum Bumar Elektronika S.A., Instytut Systemów Elektronicznych i Instytut Radioelektroniki Politechniki Warszawskiej. Elementem importowanym jest w urządzeniu moduł nadajnika firmy Thales.

Radar RSKu 1 militarium.net

Antena radaru RSKu na pojeździe badawczym.

W 2012 r. ukończono demonstrator radaru o oznaczeniu roboczym RSKu-231, który przeszedł wstępne próby i po zmianach w konstrukcji przeszedł badania kwalifikacyjne potwierdzające poprawność przyjętych założeń konstrukcyjnych. Wynikiem projektu, zakończonego w 2013 r., jest demonstrator technologii radaru śledzącego, który stanowił podstawę do budowy docelowej wersji urządzenia.

Prototypowy radar RSKu pracuje w paśmie Ku, tj. od 17,0 do 17,5 GHz, co umożliwia uzyskanie odpowiedniej rozdzielczości, przy wymaganym zasięgu. Fazowana antena radaru o konstrukcji łatowej laminatowej posiada 64 wiersze promieniujące w 48 kolumnach. Moduł nadajnika to układ z miniaturową wysokostabilną lampą fali bieżącej i półprzewodnikowymi stopniami poprzedzającymi. Maksymalna moc nadajnika 100 W. Antena składa się funkcjonalnie z ośmiu segmentów odbiorczych – oddzielnych w azymucie (kierunku poziomym) i elewacji (kierunku pionowym) – z których każdy podaje sygnał do indywidualnego kanału odbiorczego.

Radar RSKu 2 militarium.net

Antena radaru RSKu na stanowisku badawczym.

Dzięki temu i przy użyciu cyfrowego przetwarzania sygnału pomiar kątów celu w elewacji odbywa się metodą monoimpulsową z wyeliminowaniem efektu tzw. wielodrogowości przy prowadzeniu celu na bardzo małych kątach w elewacji. Oznacza to, że algorytm przetwarzania oddzielnych sygnałów z segmentów anteny pozwala na jednoznaczne określenie kąta celu śledzonego na bardzo małych kątach elewacji i eliminowanie sygnałów odbitych od powierzchni ziemi lub wody. Zasięg wykrywania celu wynosi w trybie obserwacji do 20 km, a w trybie śledzenia (np. po podaniu wstępnych współrzędnych z radaru obserwacyjnego) do 30 km. Dokładność określenia położenia celu wynosi 0,02 stopnia w azymucie, 0,015 stopnia w elewacji i maksymalnie 2 m w odległości.

RSKu posiada automatyczny system pracy w trzech fazach – z fazy obserwacji, w której wiązka skierowana jest zgrubnie we wskazany sektor przestrzeni, z którego oczekiwane jest zagrożenie (przeszukiwania niewielkiej części przestrzeni w określony z góry sposób), poprzez fazę przechwycenia po znalezieniu celu, radar przechodzi do fazy śledzenia, kiedy wiązka podąża za ruchami celu.

Radar śledzący RSKu może być użyty w artyleryjskiej baterii przeciwlotniczej z armatami kalibru od 23 mm do 35 mm, np. w podsystemie dowodzenia na wozie dowodzenia WO-35. Radar może być zamontowany na głowicy śledzącej WG-35 wspomnianego pojazdu.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. Militarium