Archiwa tagu: Patriot

Obrona powietrzna Polski a osłona obiektów infrastruktury krytycznej

Do obiektów o znaczeniu strategicznym lub operacyjnym najczęściej atakowanych przez lotnictwo i pociski rakietowe w czasie konfliktów w ostatnich latach należały: elementy infrastruktury kierowania państwem, w tym siłami zbrojnymi, bazy lotnicze i cywilna infrastruktura lotnicza, systemy łączności i teleinformatyczne, staje przekaźnikowe itp., stanowiska rakiet i miejsca składowania broni masowego rażenia, naziemne elementy systemu obrony powietrznej, infrastruktura logistyczna (magazyny, składy i bazy zaopatrzenia), węzły komunikacyjne (drogowe i kolejowe) oraz stacje przeładunkowe, bazy morskie i obiekty przemysłowe i energetyczne (elektrownie, rafinerie, zakłady chemiczne itp.). Dopiero w dalszej kolejności obiektami uderzeń powietrznych były stanowiska dowodzenia wojsk oraz same pododdziały sił zbrojnych, w tym jednostki pancerne i zmechanizowane, jednostki rakietowe i artylerii. Są one najczęściej silniej bronione niż wskazane wyżej obiekty stacjonarne, a uderzenia na nie mają takiego skutku na dalsze działania obrońcy, jak ataki na infrastrukturę krytyczną, wojskową i cywilną.

W związku z tym można w sposób ogólny zidentyfikować i scharakteryzować potencjalne cele uderzeń lotniczo-rakietowych na terenie Polski, które będą miały zasadniczy wpływ na funkcjonowanie systemu obronnego kraju. Zalicza się je, według zasadniczego podziału, do infrastruktury wojskowej (operacyjne zasoby techniczne i materialne wydzielone z majątku narodowego i użytkowane przez Siły Zbrojne RP w celu realizacji funkcji obronnych) lub infrastruktury gospodarczo-ochronnej (podstawowe urządzenia i instytucje cywilne, wydzielane do zabezpieczenia realizacji obrony państwa). Istnieje jednak grupa infrastruktury cywilnej nie zaliczanej do wyżej wskazanych grup, która także może być przedmiotem ataków lotniczo-rakietowych.

W pierwszej kolejności do potencjalnych celów należy zaliczyć wojskowe i cywilne bazy lotnicze oraz bazy i porty morskie, które stanowią niejednorodne obiekty grupowe składające się z różnych pod względem właściwości i wielkości obiektów elementarnych. Ich cechą charakterystyczną jest to, że nie można wydzielić spośród nich jednego obiektu, który ma decydujący wpływ na funkcjonowanie lub działanie całego obiektu. Ponadto zarówno bazy lotnicze, jak i morskie są bardzo trudne do zamaskowania, ponieważ ich położenie, rozmieszczenie newralgicznych elementów i ich budowa są znane przeciwnikowi już w czasie pokoju. Wymiary takich obiektów wynoszą – jeśli chodzi o bazy lotnicze i morskie – od 400 na 600 m do 3000 na 5000 m, a w przypadku baz logistycznych jest to z reguły obszar o wymiarach 200 na 800 m.

Doświadczenia z wojen i konfliktów sugerują w przypadku baz lotniczych, że niszczone będą przede wszystkim drogi startowe oraz kołowania, a w odniesieniu do baz morskich – zbiorniki paliwa, nabrzeża, jednostki pływające, instalacje przeładunkowe i inne. Zniszczenie wskazanych elementów baz lotniczych może spowodować zablokowanie samolotów na ziemi, przez co pozostaną łatwym celem kolejnych uderzeń. W przypadku baz morskich uderzenie miałoby na celu unieszkodliwienie infrastruktury oraz pozbawienie możliwości manewrowania okrętów w bazie.

Obiekty OP_1

Obiekty infrastruktury wojskowej i cywilnej.

W 2015 r. w Polsce funkcjonuje 18 wojskowych baz lotniczych (z tego 6 na lotniskach współużytkowanych przez instytucje cywilne) i lotnisk wojskowych oraz 13 międzynarodowych lotnisk cywilnych, które posiadają niezbędną infrastrukturę, pozwalającą na operowanie – w warunkach wyjątkowych – samolotów bojowych. Wszystkie te obiekty są zaliczane do obiektów wysokiej wartości i stanowią potencjalne cele ataków lotniczo-rakietowych. Jeśli chodzi o bazy morskie obecnie Marynarka Wojenna RP posiada dwie – w Gdyni i Świnoujściu. W konsekwencji za najbardziej opłacalne cele uderzeń powietrznych można przyjąć przynajmniej 5 baz lotniczych, w których znajduje się infrastruktura obsługi samolotów bojowych, tj. Łask, Krzesiny, Malbork, Mińsk Mazowiecki, Świdwin oraz 11 baz obsługujących samoloty transportowe, śmigłowce oraz bezzałogowe statki powietrzne, czyli Balice, Darłowo, Gdynia, Inowrocław, Leźnica Wlk., Mirosławiec, Okęcie, Powidz, Pruszcz, Siemirowice, Tomaszów Mazowiecki-Glinnik, a także obie bazy marynarki – w Gdyni i Świnoujściu.

Pozostałe obiekty infrastruktury wojskowej, istotne z punktu widzenia obronności to stacjonarne stanowiska dowodzenia, posterunki radiolokacyjne dalekiego zasięgu, bazy i magazyny środków bojowych, bazy i magazyny logistyczne, urządzenia i systemy łączności, ośrodki szkolenia poligonowe, ośrodki koszarowe.

Kolejną grupą potencjalnych celów uderzeń lotniczo-rakietowych są obiekty przemysłowe i energetyczne. W przypadku tych obiektów występuje bardzo różnorodna wrażliwość na ataki z powietrza, determinowana konstrukcją budynków i budowli. Należy uznać, że wszystkie budowle przemysłowe są murowane, żelbetonowe lub stalowe o średniej wytrzymałości. Do grupy takich obiektów należy zaliczyć: zakłady energetyczne, zapory wodne, zakłady produkcji chemicznej, zbiorniki paliw, porty morskie.

Przykładowo, w odniesieniu do elektrowni najbardziej wrażliwymi na zniszczenie elementami, będącymi jednocześnie urządzeniami krytycznymi, są kotłownie, bloki z turbinami, maszynownie i urządzenia rozdzielcze.

Zakłady energetyczne obejmują elektrownie i elektrociepłownie. W sumie działa obecnie w Polsce 51 większych konwencjonalnych elektrowni i elektrociepłowni i 10 większych elektrowni wodnych, które mogą być postrzegane przez potencjalnego przeciwnika jako wartościowe cele do zniszczenia, ponieważ mają bardzo ważne znaczenie dla funkcjonowania kraju lub poszczególnych jego regionów, w tym głównie przemysłu. Szczególnie dużą wagę strategiczną mają elektrownie zlokalizowane w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym oraz wzdłuż Wisły i Odry. Równie wartościowym celem ataków środków napadu powietrznego mogą być zapory wodne, w tym powiązane z obiektami energetycznymi. Obecnie funkcjonuje 11 większych zapór wodnych. W Polsce występują zapory wodne kamienno-betonowe, betonowe i ziemne, ich wysokość waha się od 37 m (Klimkówka) do 82 m (Solina).

Inną grupę potencjalnych celów ataków lotniczo-rakietowych stanowić mogą obiekty szczególne, takie jak zakłady produkcji chemicznej, w tym rafinerie, fabryki kwasu azotowego i siarkowego, terminale i zbiorniki paliw, zasoby rezerw państwowych, porty morskie, stanowiska kierowania cywilnego, systemy i urządzenia łączności.

Ważnym elementem infrastruktury krytycznej państwa są także obiekty komunikacyjne, np. mosty i wiadukty, drogowe i kolejowe węzły komunikacyjne. Dwa pierwsze stanowią z reguły pojedyncze budowle, które będą wykorzystywane zarówno dla potrzeb wojskowych, jak i cywilnych. Drogowe i kolejowe węzły komunikacyjne są zespołami budowli (np. w 2015 r. istnieją w Polsce 26 węzły autostradowe i 44 duże węzły kolejowe) rozmieszczonymi na znacznej powierzchni. W mniejszym stopniu do obiektów należy zaliczyć same drogi kołowe i kolejowe, ponieważ zniszczenie określonego odcinka jezdni lub torów nie będzie stanowić znacznego utrudnienia w okresie konfliktu, z uwagi na możliwość organizacji objazdów – szczególnie w przypadku infrastruktury drogowej.

W konsekwencji, w zasięgu uderzeń lotniczo-rakietowych przeciwnika, który obejmuje terytorium całej Polski, znajduje się stosunkowo duża liczba obiektów, które mogą stanowić potencjalne cele uderzeń lotniczo-rakietowych przeciwnika. Ich ilość należy oszacować na więcej niż 200 obiektów – biorąc jedynie pod uwagę obiekty wojskowe i najważniejsze przemysłowe.

Obiekty OP_4

Obiekty infrastruktury wojskowej i cywilnej.

Ponadto należy zwrócić uwagę na obiekty, które mogą stanowić potencjalne cele ataków terrorystycznych z powietrza. W oparciu o analizę dotychczasowych aktów terrorystycznych realizowanych przy użyciu porwanych samolotów rejsowych, można stwierdzić, że zagrożonymi obiektami były ważne obiekty administracji publicznej, państwowej lub militarnej. W ostatnich latach pojawiają się jednak analizy, zgodnie z którymi zbiór obiektów powinien ulec znacznemu rozszerzeniu. Przewiduje się, że dogodnymi miejscami do ataków byłyby duże obiekty sportowe w czasie masowych imprez sportowych w wymiarze międzynarodowym, takich jak igrzyska olimpijskie, mistrzostwa lub imprez masowych, np. koncertów, pokazów i innych.

Ponadto obiektami ataków terroryzmu powietrznego mogą być także opisywane wcześniej obiekty budynki i budowle infrastruktury militarnej, energetycznej i przemysłowej, m.in. zapory wodne, węzły komunikacyjne, porty morskie i lotnicze, rafinerie, elektrownie, zakłady chemiczne, składy materiałów wybuchowych. Niebezpieczeństwo polega również na tym, że atak na taki obiekt mógłby spowodować masowe straty wśród ludności cywilnej. Potencjalnie również każdy z portów lotniczych w Polsce lub każda z baz aeroklubów mogą stać się miejscem porwania lub użycia statku powietrznego (samolotu, szybowca, bezzałogowca) i wykorzystania go do ataku na jeden z wymiennych wyżej obiektów.

W związku z tym, potencjalnymi celami ataku terrorystycznego z powietrza mogą być obiekty, których zaatakowanie może być trudne lub niemożliwe przy użyciu innych środków (innych rodzajów broni) ze względu na ich lokalizację, konstrukcję, materiał budowlany lub rozmiary; obiekty, które są miejscem spotkań podmiotów reprezentujących państwa lub organizacje międzynarodowe (High Visibility Events); obiekty chronione, do których przedostanie się drogą lądową lub morską jest utrudnione lub niemożliwe ze względu istniejący system ochrony; obiekty nie bronione przez siły lądowe lub obrony powietrznej; obiekty, które położone są w znacznej odległości od „zwykłych” rejonów działania ugrupowań terrorystycznych (również poza granicami kraju, w którym znajdują się terroryści); obiekty o dużej powierzchni, w szczególności te, w których gromadzi się wielu ludzi, np. stadiony, hale sportowe; obiekty, których zniszczenie możliwe jest przy precyzyjnym wyeliminowaniu jednego z ich elementów, w pobliże którego nie można przedostać się drogą lądową lub morską, np. stacje przesyłowe energii elektrycznej; a także obiekty, których zaatakowanie umożliwi uzyskanie spektakularnego efektu medialnego.

Lista potencjalnych celów o dużym znaczeniu dla obronności RP oraz tych które mogą stanowić potencjalny cel ataków terrorystycznych wynosi co najmniej kilkaset obiektów – przy założeniu różnego ich „znaczenia” dla systemu bezpieczeństwa państwa. Powyższe wymienione rodzaje celów nie wyczerpują listy wszystkich potencjalnych celów ataków powietrznych, czy terrorystycznych, niemniej jednak wskazują na możliwe – nie tylko w czasie wojny – zagrożenia uderzeniami z powietrza. Zbiór obiektów infrastruktury państwa powinien również stanowić wyjściową bazę do określenia rzeczywistych potrzeb obronnych, głównie w kontekście planowania ilości środków obrony powietrznej.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Militarium