Archiwa tagu: NATO

Siły zbrojne Łotwy w 2016 r.

Łotewskie Narodowe Siły Zbrojne (łot. Nacionālie Bruņotie Spēki, w skrócie NBS) to najmniejsza armia państw bałtyckich. W przeciwieństwie do Litwy, która po kilku latach „przygody” z armią zawodową, przywróciła zasadniczą służbę wojskową, władze w Rydze utrzymują zawodowy charakter armii.

Obecnie wojska operacyjne NBS liczą ok. 5,5 tys. żołnierzy zawodowych, wpierane są przez licząca ok. 8 tys. żołnierzy Gwardię Narodową (łot. Zemessardzes, w skrócie ZS).

Gwardia Narodowa

ZS, będąca zasadniczym komponentem NBS, jest strukturą obrony terytorialnej. Składa się z 18 batalionów różnego typu, głównie piechoty, zgrupowanych w trzech terytorialnych dowództwach brygadowych. Bataliony – za wyjątkiem specjalistycznych – mają przydzielony rejon odpowiedzialności, pokrywający się terytorialną bazą rekrutacyjną. Wewnętrzna struktura batalionów, ich rozmieszczenie w poszczególnych powiatach uzależnione jest od specyfiki rejonu odpowiedzialności (brane pod uwagę są takie czynniki jak rozległość, zagęszczenie ludności, istotne obiekty i instalacje).

Struktura terytorialna sił zbrojnych Łotwy

Służba w ZS jest oparta o dobrowolnie zawierane kontrakty, które może zawrzeć każdy obywatel Łotwy, jeśli ukończył osiemnasty rok życia i nie przekroczył pięćdziesiątego piątego roku życia oraz spełnia wymagania sprawności fizycznej i psychicznej. Służbę w ZS można pełnić do sześćdziesiątego roku życia, sam kontrakt zazwyczaj trwa 5 lat, z możliwością przedłużenia i zobowiązania do odbycia co najmniej 10 dni szkolenia – w pierwszym roku i minimum 2 dni w kolejnych latach służby. Po wygaśnięciu kontraktu, żołnierze trafiają do ewidencji rezerw osobowych, gdzie znajdują się do ukończenia sześćdziesiątego roku życia. Służbę w ZS mogą pełnić zarówno osoby bez przeszkolenia wojskowego, jak i byli żołnierze zawodowi, lub ci, którzy wcześniej (przed 2006 r.) odbyli zasadnicza służbę wojskową.

Skład terytorialnych brygad ZS:

2. Brygada – siedziba dowództwa Ryga, składa się z batalionu studenckiego (piechoty) – Ryga; 22. batalionu piechoty – Valmiera; 27. batalionu piechoty – Cesis; 54. batalionu inżynieryjnego (ITBN) – Ogre; 17. dywizjonu przeciwlotniczego (PABN) – Mārupe; 19. batalionu zabezpieczenia – Ulbroka.

54. ITBN to jedna z ciekawszych jednostek. Pomimo podporządkowania do struktur ZS batalion bierze udział w NATO-wskich siłach odpowiedzi. W batalionie, obok czterystu gwardzistów służy setka żołnierzy zawodowych. Prócz dwóch kompanii ratownictwa inżynieryjnego wyposażonych m.in. w amfibie PTS-M oraz kompani mostowej, eksploatującej park pontonowy PMP oraz mosty towarzyszące BLG-67, batalion posiada kompanię rozminowania (EOD). Na co dzień kompania pełni służbę w postaci patroli rozminowania, w związku, z czym rozrzucona jest po kraju – plutony stacjonują w Saldus, Ogre i Rezkne. Z kolei 17. PABN jest jednym z dwóch (drugi podlega siłom powietrznym) dywizjonów przeciwlotniczych. Wyposażony w jest w zestawy rakietowe RBS-70 oraz armaty przeciwlotnicze Bofors L/70 kal. 40mm, wpięte w system kierowania ogniem CIG-790, z radarem PS-70 Giraffe. Sprzęt ten trafił do NBS w 2000 roku z nadwyżek szwedzkich sił zbrojnych – Försvarsmakten.

Struktura sił zbrojnych Łotwy

3. Brygada ZS – siedziba dowództwa Rezekne (największa, odpowiadająca za najbardziej zagrożony obszar Łotwy, tj. Łatagalie na granicy łotewsko–rosyjskiej i łotewsko–białoruskiej) składa się z: 31. batalionu obrony przed bronią masowego rażenia – Aluksne (w batalionie służy 40 żołnierzy zawodowych i 304 gwardzistów); 25. batalionu piechoty – Gulbene (w batalionie służy 13 żołnierzy i 510 gwardzistów); 32. batalionu piechoty – Rezekne (w batalionie służy 14 żołnierzy zawodowych i 725 gwardzistów); 55. batalionu piechoty – Aizkraukle (w batalionie służy 13 żołnierzy zawodowych i 408 gwardzistów); 56. batalionu piechoty – Jēkabpils (w batalionie służy 14 żołnierzy zawodowych i 399 gwardzistów); 34. dywizjonu artylerii – Daugavpils (w dywizjonie służy 45 żołnierzy zawodowych i 442 gwardzistów); 35. batalionu zabezpieczenia – Preilu (w batalionie służy 13 żołnierzy zawodowych i 469 gwardzistów). Z 3400 żołnierzy pełniących służbę w „rzeźnickiej” brygadzie tylko 152 to żołnierze zawodowi pełniący służbę w pełnym wymiarze czasu i stanowiący rdzeń kadry dowódczo-instruktorskiej. Brygada odpowiedzialna jest za teren o powierzchni 27270,6 km2, czyli w przybliżeniu wielkości województwa lubelskiego czy wielkopolskiego.

Brygadowy 34. dywizjon artylerii jest jedynym pododdziałem artylerii w całej NBS. Dywizjon to bateria przeciwpancernych armat Skoda vz. 53 kal. 100 mm i dwie baterie moździerzy m41/D kal. 120mm.

4. Brygada – siedziba dowództwa Lipawa, składa się z: 44. batalionu piechoty – Lipawa; 46. batalionu piechoty – Ventspils; 51. batalionu piechoty – Dobele; 52. batalionu piechoty – Jeglava; 45. batalionu zabezpieczenia – Kuldiga.

Oprócz opisanych trzech brygad piechoty w skład łotewskiej obrony terytorialnej wchodzi jednostka cyberobrony oraz pluton wsparcia operacji psychologicznych, których szeregi zasilane są przez cywilnych specjalistów.

Gwardia Narodowa sił zbrojnych Łotwy

Istotną zmianą, będąca reakcją władz w Rydze na wydarzeniach na Ukrainie, jest chęć utworzenia w ramach ZS 18 plutonów szybkiego reagowania, które jako pierwsze mają reagować na zagrożenia tzw. „wojny hybrydowej”. Plutony te mają wyróżniać się lepszym wyposażeniem, oraz zwiększonym minimum przewidzianym na szkolenie – co najmniej 20 dni w roku.

Wojska regularne

Obok opisanych wojsk terytorialnych, Narodowe Siły Zbrojne Łotwy dysponują profesjonalnym (zawodowym) komponentem lądowym wojsk operacyjnych, w którego skład wchodzi batalion dowodzenia, brygada piechoty, jednostka sił specjalnych i pododdziały żandarmerii wojskowej.

NBS to głownie lekko uzbrojona piechota poruszająca się przy pomocy nieopancerzonych samochodów ciężarowych oraz przegubowych wszędołazów Bandvagn 206. NBS użytkują kilkanaście wzorów ręcznej, począwszy od karabinków G-36KV i karabinów maszynowych Minimi używanych w wojskach regularnych, poprzez szwedzkie karabiny automatyczne Ak-4 i niemieckie ukm MG-3, a kończąc radzieckich karabinkach rodziny AK i ukm PKM, które nadal są używane w pododdziałach obrony terytorialnej. Zasadniczymi środkami przeciwpancernymi są działa bezodrzutowe Carl Gustaf oraz granatniki AT-4, uzupełnione cięższymi działami bezodrzutowymi Pvpj 1110 kal. 90mm.

Struktura łotewskiej brygady piechoty

Ograniczone możliwości finansowe nie pozwoliły na zbudowanie w ciągu ostatnich 25 lat ciężkich jednostek zmechanizowanych. Warto o tym pamiętać, gdyż obecnie wobec wzrostu poczucia zagrożenia, państwa bałtyckie w tym Łotwa, w miarę swoich skromnych możliwości, starają się mimo wszystko zbudować komponent cięższy i lepiej dostosowany do walki z wysoko manewrowymi i dysponującymi dużą siłą ognia wojskami zmechanizowanymi. W tym celu władze w Rydze pozyskały z nadwyżek British Army pojazdy rodziny CVR-T, planują także pozyskanie kołowych transporterów opancerzonych oraz opancerzonych pojazdów patrolowych celem doposażenia drugiego batalionu brygady wojsk lądowych. W lipcu 2014 r. Łotysze podpisali umowę na zakup 123 wozów rodziny CVR-T z nadwyżek brytyjskich za 39,4 mln funtów szterlingów (ok. 48,1 mln EUR). Oprócz tej umowy władze podpisały szereg dodatkowych umów, w tym na wymianę układów napędowych w pojazdach (nowy silnik i transmisja), nowe środki łączności, pakiety pancerza dodatkowego, a także kontrakt z ? na przeciwpancerne pociski kierowane Spike-LR. Łączny koszt wszystkich umów to ponad 107 mln EUR. Według władz program mechanizacji brygady wojsk lądowych do 2021 roku ma pochłonąć 250 mln EUR.

Wozy dowodzenia Virsaitis (pol. wódz), czyli Sultan, bojowe wozy rozpoznawcze Scimitar – Zobens (pol. miecz), transportery Spartan – Pērkons (pol. grzmot), wozy zabezpieczenia technicznego Vairogs (pol. tarcza ) czyli Samsony i wozy ewakuacji medycznej Glābējs (pol. zbawiciel) – Samaritan

Z innych istotnych inwestycji warto wspomnieć porozumienie z listopada 2014 r., na mocy którego kupiono 800 dział bezodrzutowych Carl Gustaf oraz 50 ciężarówek i tyle samo samochodów terenowych z nadwyżek szwedzkich. Dodatkowo dokonano zakupu radiostacji Falcon II i Falcon III za 67 milionów EUR.

Lotnictwo

Łotwa nie posiada lotnictwa bojowego. Potencjał sił lotniczych (łot. Latvijas Gaisa spēki) zabezpieczenia potrzeby transportu powietrznego i operacji poszukiwawczo-ratowniczych. Zadania te (łot. Latvijas Gaisa spēki) realizuje przy pomocy czterech śmigłowców Mi-17MTW-1 przystosowanych do zadań SAR i dostarczonych w latach 2001-2005, dwóch śmigłowców Mi-2, samolotu transportowego L-410 oraz trzech tłokowych An-2, służących min. do szkolenia spadochronowego. Maszyny stacjonują w bazie lotnictwa Lielvārde w centralnej części kraju, co, pozwala na dotarcie w dowolny punkt kraju w czasie do 90 minut.

Oprócz eskadry lotniczej bazie lotnictwa podlegają służby kontroli przestrzeni powietrznej dysponujące min. trzema posterunkami radiolokacyjnymi – Lielvārdē, Čalās, oraz Audriņos wyposażonymi w radary Lockheed Martin AN/TPS-77. W październiku 2015 r. władze w Rydze podpisały umowę z Lockheed Martin na kolejne 3 radiolokatory w najnowszej odmianie (antena aktywna wykonana w technologii azotku galu), a nieco wcześniej na modernizacje jednego z posiadanych – najstarszego, użytkowanego od kilkunastu lat na posterunku nr 2 w Audrini. Wszystkie posterunki wpięte są w sieć BaltNet – tworzony od 1998 roku zintegrowany system kontroli przestrzeni powietrznej trzech republik bałtyckich. Dodatkowo posterunek w Audrinos jest elementem NATO-wskiej sieci Backbone. Celem dalszej poprawy zdolności kontroli własnej przestrzeni powietrznej Łotwa kupiła także cztery mobilne stacje AN/MPQ-64F1 Improved Sentinel na HMMWV do wykrywania obiektów niskolecących.

Struktura lotnictwa łotewskiego

Bezpośrednia osłonę bazy Lielvārdē zapewnia dywizjon przeciwlotniczy dysponujący przeciwlotniczymi zestawami rakietowymi RBS-70 (trzy baterie – 27 wyrzutni). W styczniu 2016 r. władze zdecydowały się na dalszą rozbudowę potencjału poprzez zakup zestawów przenośnych FIM-92 Stinger.

Marynarka Wojenna

Marynarka Wojenna (łot. Latvijas Jūras Spēki) ma na stanie 18 jednostek nawodnych stacjonujących w Lipawie. Zadania ograniczają się do prowadzenia działań patrolowych, ratowniczych, oraz działań przeciwminowych. Łotewskie okręty wraz z jednostkami z pozostałych państw bałtyckich tworzą eskadrę przeciwminową BALTRON, której macierzystym portem jest Lipawa.

Eskadrę okrętów minowych tworzą ex-holenderskie niszczyciele min typu Alkmaar, zbudowane w 1984 r. i przekazane Rydze w latach 2007-11: Imanta (M-04, dawny M854 Harlingen), Viesturs (M-05, dawny Scheveningen), Tālivaldis (M-06, dawny M852 Dordrecht)) Visvaldis (M-07, dawny M851 Delfzijl), Rūsiņš (M-08, dawny M850 Alkmaar). Eskadra okrętów patrolowych to okręty typu Skrunda, powstałe w niemieckich i łotewskich stoczniach w latach 2011-14: Skrunda (P-05), Cesis (P-06), Viesite (P-07), Jelgava (P-08), Rezekne (P-09). Straż przybrzeżna dysponuje patrolowcami typu KBV zbudowanymi w 1963-1964, pozyskanymi w latach 1993-1994 ze Szwecji: Kristaps (KA-01), Gaisma (KA-06), Ausma (K-07), Saule (KA-08), Klints (KA-09) i najmłodszy, zbudowany w 1996 r., a pozyskany w 2011 r. z Finlandii okręt Astra (KA-14). Jednostki wsparcia to okręt dowodzenia i wsparcia sił przeciwminowych Virsatis (A-53), czyli dawny norweski stawiacz min Vale, zbudowany w 1977 r., przekazany w 2001 r. oraz okręt hydrograficzny Varonis (A-90), czyli ex-holenderski Buyskes, zbudowany w 1973 r. i przekazany NBS w 2003 r.

Perspektywy

Niewątpliwie wieloletnie zaniedbania i chroniczne niedoinwestowanie uniemożliwiło zbudowanie potencjału NBS umożliwiające prowadzenie nawet w ograniczonym zakresie operacji obronnej. Nawet ostatnio intensywnie realizowane zakupy oraz deklaracje związane ze znaczącym zwiększeniem finansowania sił zbrojnych, czy w końcu zwiększenie zaangażowania wojsk NATO w regionie, nie rozwiązują problemów bezpieczeństwa Łotyszy. Największym wyzwaniem przed którym stoją władze w Rydze są bowiem nie rosyjskie dywizje i brygady niedaleko granicy państwa, lecz problemy demograficzne.

Budżet Łotewskich Narodowych Sił Zbrojnych w latach 2001—2019 (prognoza). Kwoty (pogrubione) w mln EUR

W dwumilionowej republice dynamicznie ubywa ludzi – tylko w latach 2000-2011 ubyło ponad 300 tys. obywateli (tj. 13%). Warto też pamiętać o zagadnieniu mniejszości narodowych – według spisu z 2011 r. aż 29,6% mieszkańców Łotwy deklarowało narodowość rosyjską. Sprawę mniejszości rosyjskiej komplikuje także niejasny status bezpaństwowców, który nie tylko uniemożliwia im podjęcia pracy w administracji państwowej, służby w wojsku i policji, czy brania czynnego udziału w życiu politycznym, lecz z pewnością nie ułatwia integracji z Łotyszami i budowania lojalnej postawy władz Rygi. Zaskakujący scenariusz konfliktu na Ukrainie uświadomił wszystkich, jakie potencjalne niebezpieczeństwo drzemie w realizowanej polityce wobec mniejszości narodowych.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Militarium

Plan rozwoju Marynarki Wojennej PRL na lata 1981-1995

Na bazie ukończonego w 1980 r. „Planu rozwoju Marynarki Wojennej na lata 1981-1985”, „Referatu wprowadzającego szefa Sztabu MW na temat założeń rozwojowych MW PRL w latach 1981-1986 oraz w perspektywie lat 1986-1995” i „Zamierzeń organizacyjnych MW przewidzianych do realizacji w latach 1980-1995” planowane działania dotyczące rozwoju potencjału bojowego polskiej floty były następujące.

W związku z zagrożeniem w przewidywanym konflikcie ze strony sił morskich i lotniczych potencjalnego przeciwnika (RFN i Danii), który – jak oceniano – dysponował na kierunku bałtyckim ekwiwalentem 95 samolotów F-104G, dziewięcioma niszczycielami i dozorowcami rakietowymi, 40 kutrami rakietowymi i 16 kutrami torpedowymi, zdolnymi do oddania jednorazowej salwy liczącej 215 pocisków przeciwokrętowych, 190 rakiet przeciwlotniczych i 390 torped oraz potencjałem okrętów podwodnych zdolnych do postawienia na polskich przybrzeżnych torach wodnych i na podejściach do portów jednorazowo zagrody minowe złożone z około 300 min morskich, Sztab MW PRL oraz Sztab Generalny WP postulował zwiększenie potencjału bojowego Marynarki Wojennej PRL.

Z kalkulacji operacyjno-taktycznych wynikały następujące potrzeby w zakresie najważniejszych klas okrętów.

W klasie niszczycieli rakietowych wskazywano na potrzebę posiadania czterech okrętów, oceniano realnie, że możliwości finansowe i organizacyjne pozwolą na wprowadzenie jednej jednostki do 1986 r., a docelowo – dwóch.

W klasie okrętów podwodnych — docelowo sześć jednostek, oceniano realnie, że możliwości finansowe i organizacyjne pozwolą na wprowadzenie dwóch okrętów w latach 1981-1985 i kolejnych dwóch w latach 1986-1990.

W klasie kutrów rakietowych — docelowo dwadzieścia dwa okręty, oceniano realnie, że możliwości finansowe i organizacyjne pozwolą na wprowadzenie w latach 1981-1985 czterech kutrów rakietowych proj. 1241RE z importu oraz ośmiu produkcji krajowej proj. 665, a w latach 1986-1990 kolejnych dziesięciu produkcji krajowej proj. 665.

W klasie kutrów torpedowych w planach nie uwzględniono nowych jednostek tego typu, proponowano powrócić do zagadnienia w latach 1981-1985.

W klasie dużych okrętów ZOP — docelowo 12 jednostek, uznano bowiem, że skuteczne prowadzenie działań poszukiwania od trzech do pięciu okrętów przeciwnika operujących w polskiej strefie odpowiedzialności wymaga minimum 16-24 dużych okrętów ZOP zdolnych do działania w każdych warunkach, z tego względu w latach 1981-1985 planowano wprowadzenie ośmiu okrętów produkcji krajowej proj. 620, a w latach 1986-1990 kolejnych czterech proj. 620.

W klasie okrętów zwalczania min — docelowo 36 jednostek (12 trałowców bazowych i 24 trałowce redowe), uznano bowiem, że utrzymanie systemu torów wodnych w polskiej strefie odpowiedzialności w stanie umożliwiającym żeglugę w warunkach zagrożenia wymaga posiadania od 80 do 120 trałowców, a zabezpieczenie jednego zespołu desantowego – 40 trałowców, z tego względu w latach 1981-1985 planowano wprowadzenie dziewięciu trałowców redowych produkcji krajowej proj. 207, a w latach 1986-1990 kolejnych piętnastu produkcji krajowej proj. 207.

W klasie okrętów desantowych — docelowa ilość jednostek zależała od uzgodnień ze SG WP, dowództwo MW planowało wprowadzenie 12 nowych średnich okrętów desantowych oraz sześciu okrętów wsparcia ogniowego desantu.

W klasie okrętów patrolowych – docelowo osiem jednostek, w latach 1981-1985 planowano wprowadzenie ośmiu kutrów proj. 918M.

W innych klasach planowano w latach 1981-1985 planowano wprowadzenie kutra artyleryjskiego proj. 665AP,  okrętu rozpoznania radioelektronicznego oraz 26 okrętów pomocniczych i pomocniczych jednostek pływających.

W zakresie systemów rakietowych obrony wybrzeża — docelowo jeden dywizjon rakietowej artylerii nadbrzeżnej z dwoma bateriami po dwie wyrzutnie.

W zakresie lotnictwa morskiego — w latach 1981-1985 postulowano sformowanie pułku morskiego lotnictwa bombowo-rozpoznawczego w składzie dwóch eskadr uderzeniowych (24 samoloty) i eskadry rozpoznawczej (16 samolotów).

W związku z faktem, że większość okrętów bojowych z uzbrojeniem rakietowym oraz samolotów i śmigłowców bojowych należało zakupić w ZSRR, w latach 1981-1995 planowano pozyskanie z ZSRR następujących okrętów, systemów rakietowych, samolotów i śmigłowców: dwóch okrętów podwodnych proj. 877E w latach 1983-1985 (docelowo sześciu), niszczyciela rakietowego proj. 1135 do 1985 r. (docelowo dwóch), czterech małych okrętów rakietowych proj. 1241RE w latach 1983-1985 (docelowo czterech), dywizjonu rakietowego obrony wybrzeża z zestawami Rubież (cztery wyrzutnie) w latach 1980-1985, 24 samolotów myśliwsko-bombowych Su-22M lub MiG-23BN w latach 1983-1985 (docelowo 24), 12 śmigłowców zwalczania okrętów podwodnych Mi-14PŁ w latach 1981-1983 (docelowo 12), cztery śmigłowce ratownicze Mi-14PS w 1982 r. (docelowo cztery), 12 śmigłowców zwalczania min w latach 1983-1985 (docelowo 12). Pozostałe okręty, samoloty, śmigłowce, uzbrojenie i sprzęt wojskowy planowano produkować w kraju.

 Copyright © Redakcja Militarium

Obrona powietrzna PRL – stan w 1987 r.

Cztery mapy przedstawiające ugrupowanie bojowe 1. Brygady Radiotechnicznej, 2. Brygady Radiotechnicznej i 3. Brygady Radiotechnicznej oraz dyżury sił i środków w systemie obrony powietrznej kraju w dniu 26 listopada 1987 r.

1_brygada_radiotechniczna Ugrupowanie bojowe 1. Brygady Radiotechnicznej.

2_brygada_radiotechnicznaUgrupowanie bojowe 2. Brygady Radiotechnicznej.

3_brygada_radiotechnicznaUgrupowanie bojowe 3. Brygady Radiotechnicznej.

duzury_opl_polski_1987Zestawienie sił i środków dyżurujących w systemie obrony powietrznej kraju w dniu 26 listopada 1987 r.

 Copyright © Redakcja Militarium/Rys. MON

Turecki pucz

W nocy z 15 na 16 lipca br. w Turcji doszło do próby przeprowadzenia wojskowego puczu. Poniższy tekst jest próbą przedstawienia kontekstu politycznego nieudanego przewrotu oraz wyjaśnienia czym pucz był spowodowany, jak przebiegał, dlaczego się nie udał i jakie są jego konsekwencje dla przyszłości państwa tureckiego.

Kontekst polityczny

W przeprowadzonych 7 czerwca 2015 r. wyborach parlamentarnych w Turcji, w trakcie których oddano 46 mln 163 tys. głosów, rządząca konserwatywno-islamistyczna partia AKP prezydenta Erdoğana uzyskała 40,9% głosów (258 mandatów),  socjaldemokratyczna proeuropejska CHP 25% (132 mandaty), nacjonalistyczna MHP 16,3% (80 mandatów), prokurdyjska HDP 13,1% (80 mandatów), a inne partie, które nie dostały się do parlamentu – 4,7%. Wyniki te były mocno niekorzystne dla rządzącej Turcją od czternastu lat AKP, jako że po raz pierwszy od lat nie była ona w stanie samodzielnie sformować rządu. Wynik wyborów był dużym sukcesem dla nowego ugrupowania HDP, które swój elektorat kurdyjski zdołało poszerzyć o wyborców lewicowych. Wobec niemożliwości sformowania koalicji, która byłaby w stanie stworzyć nowy rząd, prezydent Erdoğan rozpisał nowe wybory. W nowej kampanii wyborczej konserwatyści z AKP odwoływali się do elektoratu nacjonalistycznego i islamistycznego, przyciągając cześć zwolenników MHP. Jednocześnie wojsku nakazano przeprowadzenie działań na południowym-wschodzie kraju, skierowanych przeciwko partyzantce kurdyjskiej, co doprowadziło do wybuchu walk i co sprawiło, że doszło tam do migracji ludności, której część nie była w stanie oddać głosów na „swoją” HDP.

Wyniki wyborów, które odbyły się 1 listopada ub. roku, a w trakcie których oddano 47 mln 840 tys. głosów, okazały się nadspodziewanie dobre dla AKP, która zdobyła 49,50% głosów, przekładających się na 317 mandatów, umożliwiając partii Erdoğana samodzielne rządy, choć oznaczało to spadek poparcia w porównaniu z 2011 r., kiedy AKP uzyskała 327 miejsc. CHP uzyskała 25,32% głosów (134 mandaty; w 2011 r. – 135), MHP 11,90% (40 mandatów, w 2011 r. – 53), HDP natomiast 10,76% (59 mandatów, wcześniej Kurdowie wystawiali kandydatów niezależnych, którzy zdobyli 35 miejsc), podczas gdy na inne partie przypadło łącznie 2,52% głosów.

Zdecydowane zwycięstwo AKP sprawiło, że partia ta mogła podjąć dalsze działania w kierunku wprowadzenia w Turcji systemu prezydenckiego. Z biegiem lat AKP coraz bardziej  podporządkowywała sobie struktury państwowe, w tym siły zbrojne, rugując z kluczowych stanowisk nieprzychylnych sobie oficerów. Jednak półmilionowa obecnie turecka armia uznawała się za ostoję państwa tureckiego, strzegąc modelu państwa świeckiego, ustanowionego w latach 20. XX wieku przez Mustafę Kemala Atatürka. Wojskowi uważali, że mają prawo obalać rządy zagrażające uznawanej przez nich za modelową ideologii kemalizmu, która określa ład społeczny oraz zasady, którymi powinni kierować się politycy, tj.  republikanizm, rządy ludu, sekularyzm, reformizm, nacjonalizm i etatyzm. Tak też się działo w 1960 r., 1971 r., 1980 r. i 1997 r., kiedy armia przeprowadziła udane zamachy stanu, za każdym razem jednak oddając władzę politykom.

Turcja pucz_04

Główne postaci przewrotu. Recep Tayyip Erdoğan (z lewej) w latach 2003-2014 r. pełnił funkcję premiera Turcji. W sierpniu ubiegłego roku objął urząd prezydenta po wyborach, które wygrał już w pierwszej turze, zdobywając 51,79% głosów. Liderem puczu był były dowódca tureckich sił powietrznych czterogwiazdkowy generał Akin Oztürk (z prawej), pełniący tę funkcję do sierpnia 2015 r., a następnie zasiadający w Najwyższej Radzie Wojskowej.

Komentatorzy pozostają niezgodni co do tego, czy za puczem stali zwolennicy kemalizmu, za których do pewnego czasu uważano cały korpus oficerski sił zbrojnych, czy też tzw. guleniści. Ci drudzy to zwolennicy tzw. Ruchu Gülena, organizacji społeczno-religijnej utworzonej przez przebywającego obecnie w USA muzułmańskiego myśliciela Fethullaha Gülena. Guleniści do pewnego czasu byli stronnikami Erdoğana i w tym czasie zdołali zinfiltrować resorty siłowe. Jednak po odkryciu przez nich w 2013 r. potężnej afery korupcyjnej, w którą był zaangażowany syn prezydenta, zwolennicy ruchu zostali wyrugowani z rządu i trwał proces ich eliminacji z administracji i służb mundurowych. Pogłoski mówiły, że w sierpniu br. rząd miał zadecydować o wydaleniu z wojska oficerów związanych z ruchem, co sprawiało, że lipiec był ostatnim miesiącem, w którym mieli oni wpływ na siły zbrojne.

Pucz

Pucz rozpoczął się 15 lipca około godz. 21:00, kiedy swoje bazy opuściły oddziały pierwsze puczystów. Ich celem było przejęcie kontroli nad dwoma największymi miastami w kraju – stołeczną Ankarą liczącą 4,5 mln mieszkańców oraz 14 milionowym Istambułem.

O godz. 22.00 z 4. MJB (Main Jet Base) w Akinci wystartowały dwa pierwsze myśliwce F-16 należące do 141. Filo (eskadry). Pod pozorem misji specjalnej, z wyłączonymi odbiornikami swój-obcy, skierowały się ku Ankarze, nad którą pojawiły się pół godziny później. Przez następne trzy godziny ich piloci latali na małej wysokości, zrzucając flary i przekraczając prędkość dźwięku. W tym czasie uzupełniali paliwo z samolotów tankowania powietrznego KC-135 Stratotanker z 101. Filo z bazy w Incirlik. Ogółem w próbie przewrotu uczestniczyło siedem myśliwców 4. MJB.

Po godzinie 22.00, co najmniej dwa F-16 z uzbrojeniem powietrze-ziemia zbombardowały dowództwo sił specjalnych policji i bazę lotnictwa policji w Golbasi. W atakach zginęło 47 policjantów. Z bazy lotnictwa armijnego w Güvercinlik wystartowało wówczas ponad 20 śmigłowców. Desantowane z ich pokładów pododdziały miały za zadanie uchwycenie kluczowych obiektów. Maszyny transportowe były wspierane przez kilka śmigłowców szturmowych AH-1 Cobra, użyto również dwóch nowych maszyn T129 ATAK. Według niepotwierdzonych raportów puczyści uszkodzili pozostałe w bazie śmigłowce.

Dwa śmigłowce AS.532L Cougar z 6. MJB z bazy Bandirma obsadzone żołnierzami z pododdziałów ratownictwa bojowego wykorzystano do uprowadzenia wyższych oficerów lotnictwa bawiących się wieczorem na weselu córki jednego z nich. Wśród nich znalazł się dowódca sił powietrznych gen. Abidin Ünal.

Turcja pucz_01

Latające nad Ankarą F-16 wielokrotnie przekraczały prędkość dźwięku w locie na małej wysokości.

Dużym sukcesem było przejęcie kontroli nad budynkiem mieszczącym Kolegium Połączonych Sztabów, gdzie aresztowano Szefa Sztabu Tureckich Sił Zbrojnych gen. Hulusi Akara oraz szefa sztabu żandarmerii. Zaatakowano również siedzibę agencji wywiadu MIT w Yenimahalle, ta jednak obroniła się, mimo, że budynek atakowany był przez śmigłowiec AH-1 Cobra i stanął w ogniu. W czasie walk liczne inne cele w Ankarze zostały ostrzelane z przez śmigłowce. Samoloty F-16 dwukrotnie zbombardowały siedzibę parlamentu, który został także  ostrzelany z działka przez śmigłowiec AH-1.

Oddziały lądowe o około północy przejęły redakcję kanału telewizyjnego TRT, emitując stamtąd oświadczenie o powołaniu Rady Pokoju, miała zapewnić porządek konstytucyjny w kraju, ochronić demokrację i prawa człowieka, zapewnić przestrzeganie zasad prawa oraz bezpieczeństwo obywateli, jak również zachować dotychczasowe relacje z innymi krajami. Puczyści nie ujawnili jednak nazwisk ludzi, którzy tworzą Radę lub stoją za zamachem stanu.

W Istambule operowały głównie podjednostki zbuntowanego III Korpusu wchodzącego w skład lojalnej wobec rządu 1. Armii. O godz. 9.45 jego żołnierze obsadzili oba mosty Bosforze, w akcji udział wzięły czołgi Leopard 2. Oddział puczystów o godz. 10:00 zajął również lotnisko międzynarodowe im. Atatürka.

Turcja pucz_02

Operacje nad Ankarą wspierane były z powietrza przez śmigłowce lotnictwa armii. Na zdjęciu S-70 którym do Grecji zbiegło ośmiu puczystów.

Wedle ujawnionej korespondencji do puczu przyłączyła się również część sił policyjnych. Potwierdziła ona także wydany około godz. 10.00 rozkaz strzelania do przedstawicieli sił bezpieczeństwa stawiających opór. Ciekawostką jest, że stambulski plac Taksim, do niedawna uchodzący za tradycyjne miejsce antyprezydenckich demonstracji, tym razem został przejęty przez zwolenników AKP i Erdoğana. Było ich tak wielu, że wojsko nie było w stanie opanować tłumu, a oczekiwane posiłki nie docierały. Tylko tymczasowy skutek przyniosły niskie przeloty F-16, które przekraczały prędkość dźwięku. Zwolennicy prezydenta zorganizowali także marsz mający przerwać blokadę mostów na Bosforze, jednak żołnierze obsadzający most otworzyli do nich ogień, powiadamiając dowództwo o zabiciu 20-30 demonstrantów. Działania te doprowadziły po klęsce puczu do zlinczowania co najmniej kilku z poddających się żołnierzy.

Kluczowe niepowodzenia

Już około godz. 1.00 16 lipca puczyści ogłosili poprzez telewizję przejęcie kontroli nad całym krajem. Faktycznie jednak wielu wyższym oficerom, w tym aresztowanym przez puczystów, proponowano przyłączenie się do puczu, ci jednak w praktyce odmawiali lub czekali na rozwój wydarzeń.

Uprzedzone o przygotowaniach do przewrotu siły wierne rządowi w południowo-wschodniej części kraju zdołały zablokować zaplanowany przez puczystów przerzut do Ankary dodatkowych sił ze składu elitarnych jednostek żandarmerii podlegających 2. Armii. Miał on zostać wykonany poprzez stworzenie  mostu powietrznego, lecz kluczowe bazy lotnicze zostały zablokowane poprzez ustawienie na pasach startowych samochodów ciężarowych. Wiadomo, że w puczu uczestniczyło co najmniej osiem samolotów transportowych, które zdołano wyładować bronią.

Puczyści nie zdołali też osiągnąć najważniejszego celu, mianowicie „wyeliminowania” prezydenta Erdoğana. Przed puczem prezydent wypoczywał w willi kurortu Marmaris nad Morzem Egejskim. W celu jego ujęcia puczyści wysłali tam z bazy Çiğli trzy śmigłowce S-70 z około 25 operatorami sił specjalnych na pokładach.

Jak się okazało na około godzinę przed rozpoczęciem działań przez puczystów Erdoğan został powiadomiony o jego rozpoczęciu przez dowódcę 1. Armii, gen. Umita Dundara. Oficer zadeklarował wierność prezydentowi, przestrzegł przed udaniem się do Ankary i wezwał do przybycia do Istambułu, gwarantując zapewnienie mu tam bezpieczeństwa. Na około 20 minut przed przybyciem komandosów Erdoğan  opuścił willę. Po desantowaniu operatorzy wdali się w strzelaninę z pozostałą na miejscu ochroną prezydenta zabijając dwóch i raniąc ośmiu funkcjonariuszy. Po nieudanej akcji śmigłowce odleciały w góry, gdzie desant porzucił wyposażenie i rozproszył się, ukrywając przed siłami bezpieczeństwa. Co ciekawe zgodnie z pierwotnym planem zadanie uprowadzenia Erdoğana wykonać miał oddział stacjonujący w bazie Isparta, lecz tam ruch lotniczy został zablokowany przez siły wierne stronie rządowej. Spowodowało to opóźnienie akcji.

Tymczasem Erdoğan udał się do portu lotniczego Fethiye, gdzie wsiadł na pokład rządowego samolotu Gulfstream IV, który polecił skierować na północ kraju. Puczyści wysłali na jego przechwycenie dwa F-16, wspierane przez tankowiec KC-135, te jednak były pozbawione wsparcia kontrolerów naprowadzania z ziemi i nie były w stanie przechwycić samolotu z prezydentem na pokładzie. Do maszyny Erdoğana szybko dołączyła eskorta złożona z myśliwców F-16 z jednostek wiernych rządowi. O godz. 12.37 Erdoğan połączył się drogą internetową z stacją telewizyjną CNNTurk, która wyemitowała jego video-przesłanie zachęcające obywateli do wyjścia na ulicę w obronie demokracji. Dopiero po wyemitowaniu tego orędzia, stacja została zajęta przez puczystów, którzy utrzymali się w niej ledwie godzinę. Nadane oświadczenie okazało się punktem zwrotnym, gdyż apel prezydenta uzyskał szeroki odzew i wiele oddziałów puczystów zostało zablokowanych przez wyległe na ulice tłumy cywilów. Niektórzy z nich nie wahali rzucać się pod wozy bojowe w nadziei ich zatrzymania, co niekiedy się udawało.

Puczyści bardzo szybko stracili dwóch z liderów przewrotu. Podczas zajęcia dowództwa operacji specjalnych zginął gen. Semih Terzi, który został zastrzelony przez młodszego oficera, który chwilę później sam zginął z rąk puczystów. Zaledwie trzy godziny po rozpoczęciu przewrotu aresztowany został dowódca żandarmerii w Bursie, płk. Muharrema Kose, przy którym znaleziono listę ponad 80 osób, którzy mieli zostać mianowani na ministrów, sędziów, prokuratorów i gubernatorów.

Niezwykle istotnym czynnikiem było wspomniane już zadeklarowanie wierności rządowi przez gen. Dundara. Jego postawa, jako dowódcy 1. Armii, obsadzającej najistotniejszą północno-zachodnią część kraju, z pewnością powstrzymała wielu oficerów przed przyłączeniem się do puczystów. Po aresztowaniu gen. Akara, Dundar tymczasowo przejął jego funkcję, dowodząc operacjami strony prorządowej.

Turcja pucz_03

Czołgi Leopard 2 oraz umundurowanie i uzbrojenie strzeleckie porzucone przez żołnierzy blokujących mosty nad Bosforem

O godz. 2:30 oddziały wierne rządowi odbiły z rąk puczystów port lotniczy im. Atatürka, dokąd skierował się samolot wiozący Erdoğana. Przed lądowaniem został on namierzony przez myśliwce puczystów, ale te zostały zmylone przez jego pilotów, którzy zmienili sygnał wywoławczy na używany przez liniowce pasażerskie. Erdoğan wylądował o godz. 2:50.

Siły wierne rządowi poderwały samoloty F-16 z 1. MJB w Eskisehir, 6. MJB w Bandirma i 9. MJB at Balikesir. Wydano przy tym rozkaz zestrzelenia zapewniającego wsparcie myśliwcom puczystów tankowca powietrznego KC-135, rozkaz ten pozostał jednak niewykonany ze względu na to, że tankowiec krążył nad terenem zamieszkałym. Prawdopodobnie nie usłuchano również rozkazu o zestrzeleniu pilotowanych przez puczystów F-16, za co później zdymisjonowano dowódców poszczególnych baz. Niemniej pilotowane przez stronników puczu F-16 krążące nad miastem zostały przepędzone.  Wiele źródeł mówi o zestrzeleniu przez wierne rządowi F-16 dwóch lub trzech śmigłowców puczystów: AH-1 Cobra ostrzeliwującego parlament, S-70i Black Hawk biorącego udział w szturmie na siedzibę wywiadu i być może jeszcze jednej Cobry. Około godz. 4.00 samoloty F-4 Phantom z 1. MJB, osłaniane przez F-16, zbombardowały pas startowy 4. MJB. Wkrótce baza w Akinici została zajęta przez oddziały wierne rządowi. Tam właśnie został aresztowany domniemany lider spisku i do niedana dowódca sił powietrznych, gen. Akin Oztürk, który został lekko ranny podczas próby ucieczki śmigłowcem.

O godz. 8.44 z rąk puczystów został oswobodzony gen. Akar, a wkrótce poddali się liderzy puczu przebywający w Kolegium Połączonych Szefów Sztabów.

Do rozwiązania pozostała kwestia bazy Incirlik, skąd operowały  KC-135 i gdzie schronienia szukało sześć F-16 obsadzonych pilotami wspierającymi pucz. Kwestia była o tyle delikatna, że stacjonuje tam kontyngent innych państw NATO, a wojska amerykańskie przechowują broń jądrową. Baza została otoczona przez siły rządowe, które po pewnych przepychankach zostały wpuszczone na jej teren, gdzie dokonały licznych aresztowań. Cześć puczystów zdołała zbiec w góry na południu kraju, gdzie dołączyła do Kurdów lub udała się na teren Syrii. 16 lipca śmigłowiec S-70i z ośmioma osobami na pokładzie przeleciał na terytorium Grecji, gdzie jego pasażerowie – trzech pułkowników, trzech kapitanów i dwóch sierżantów – wystąpili o azyl polityczny.

Podsumowanie

W czasie puczu zginęło 312 ludzi a ponad 1,5 tys. zostało rannych. Wśród zabitych było 104 puczystów oraz 62 policjantów i 5 żołnierzy wśród sił prorządowych. Pozostałe ofiary to cywile.

Turcja pucz_06

Aresztowani tureccy wyżsi oficerowie. W środku pierwszego szeregu – gen. Akin Oztürk. Strona rządowa zapowiedziała, że spotkają ich bardzo poważne konsekwencje, rozważane jest nawet przywrócenie kary śmierci.

Wbrew doniesieniom medialnym pucz był dobrze zorganizowany i miał szansę powodzenia. Jak się okazało puczyści planowali rozpoczęcie działań na godzinę 3.00 w nocy, kiedy miasta są pogrążone we śnie, co ułatwiło by przemieszczanie wojsk oraz przejęcie kontroli nad kluczowymi punktami i postawienie strony rządowej przed faktami dokonanymi. Wydaje się, że kluczowe dla niepowodzenia przewrotu było przyśpieszenie przewrotu o kilka godzin, co sprawiło, że wiele osób na bieżąco śledziło wydarzenia i mogło podejmować działania w reakcji na nie. Zmiana godziny rozpoczęcia puczu była z kolei wymuszona uprzedzeniem planowanych działań rządu. Co istotne strona rządowa najwyraźniej nie zdawała sobie sprawy ze skali zagrożenia – prezydent nie przerwał wakacji, nie wzmocniono ochrony kluczowych obiektów, co spowodowało, że początkowo puczyści mieli znaczną swobodę działania.

Nieudany zamach stanu ostatecznie potwierdził, że Erdoğanowi udało się rozbić jedność w siłach zbrojnych. Puczyści bowiem przeliczyli się, co do szacowanego  poparcia jakie zdobędzie wolta w ich wykonaniu. Stało się tak pomimo, że początkowo pucz wydawał się rozwijać zgodnie z planem. Z czasem jednak kolejni dowódcy stanęli po stronie rządu. Dowiodło to ostatecznego upadku kemalizmu w szeregach armii. Rezultatem nieudanej próby przejęcia władzy jest szeroko zakrojona czystka w armii,  administracji rządowej, sądownictwie i prokuraturze, a także systemie edukacji. Represje dotknęły już około 50 tys. osób. Jak dotąd aresztowania objęły ponad 6 tys. wojskowych, przy czym z ogółem 360 generałów w stan oskarżenia postawiono 99, podczas gdy 14 kolejnych aresztowano. Z pracy zwolniono 9 tys. pracowników ministerstwa spraw wewnętrznych, 257 urzędników z gabinetu premiera, 1500 urzędników z ministerstwa finansów, 3 tys. sędziów i prokuratorów, 1577 pracowników uniwersytetów i 15,2 tys. nauczycieli.

Copyright © Redakcja Militarium

Ostatnie działania NATO w Europie według Rosji

Na „Moscow Conference of International Security”, która odbyła się w maju 2015 r., zaprezentowano informacje dotyczące możliwości Sojuszu Północnoatlantyckiego oraz ostatnie działania NATO w Europie, w tym związane z ograniczoną wojną rosyjsko-ukraińską, która według oficjalnego stanowiska rządu rosyjskiego jest jedynie konfliktem pomiędzy władzą w Kijowie a separatystami we wschodniej części Ukrainy.

Poniżej zaprezentowano kilka slajdów z prezentacji przedstawionej na wspomnianej „Moscow Conference of International Security”.

Poniższy slajd prezentuje stan i ilość uzbrojenia sił zbrojnych państw NATO oraz instalacje wojskowe Sojuszu w pobliżu granic Rosji, takie jak: lotniska, bazy morskie, składy zaopatrzenia i stanowiska dowodzenia.

NATO 2015_1

Poniższy slajd prezentuje możliwości defensywne NATO, tj. w zakresie obrony przeciwrakietowej (bazy w Polsce i Rumunii), oraz zdolności ofensywne, tj. zasięg uderzeń pociskami manewrującymi Tomahawk.

NATO 2015_2

Kolejny slajd prezentuje działania „bojowe” NATO przy granicach z Rosją, wskazywane są na przykład loty samolotów E-3 AWACS i RC-135 oraz bezzałogowców rozpoznania strategicznego Global Hawk, czy rozmieszczenie żołnierzy Sojuszu w państwach bałtyckich i Rumunii oraz Bułgarii.

NATO 2015_3

Inny slajd prezentuje ćwiczenia realizowane w latach 2014-2015 przez siły Sojuszu, w tym międzynarodowe, jak na przykład „Tracian Star”, „Sabre Strike”, „Baltops”, jak i w dużej mierze narodowe, jak prezentowane na grafice ćwiczenia SZ RP „Anakonda-2014”.

NATO 2015_4

Copyright © Redakcja Militarium

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (V)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część piąta zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia oraz organizację jednostek sił rozpoznawczych i walki elektronicznej sił lądowych Sojuszu Północnoatlantyckiego, a także schematy systemów łączności TRITAC, MSE, SIGNCARS – według informacji znanych polskiemu SG WP.

System rozpoznania i WRE KA USA - wojna NATO-Układ WarszawskiGrupa rozpoznania i WRE KA USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Batalion rozpoznania i WRE DZ-DPanc USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Batalion rozpoznania i WRE KA RFN - wojna NATO-Układ Warszawski

Kompania rozpoznania i WRE DZ RFN - wojna NATO-Układ Warszawski

Pułk rozpoznania i WRE KA UK - wojna NATO-Układ Warszawski

Środki rozpoznania NATO - wojna NATO-Układ Warszawski

System łączności TRITAC KA USA - wojna NATO-Układ Warszawski

System MSE - TRITAC KA USA - wojna NATO-Układ Warszawski

System MSE KA USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (IV)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część czwarta zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację oraz zasady działania jednostek sił specjalnych Sojuszu Północnoatlantyckiego – według informacji znanych polskiemu SG WP.

Wojska specjalnego przeznaczenia USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojska specjalnego przeznaczenia sił lądowych USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Grupa wojsk specjalnego przeznaczenia sił lądowych USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Kompania dowodzenia wojsk specjalnego przeznaczenia - wojna NATO-Układ Warszawski

Kompania obsługi wojsk specjalnego przeznaczenia - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojska specjalnego przeznaczenia sił morskich USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Lotnictwo specjalnego przeznaczenia - wojna NATO-Układ Warszawski

Pułk operacji specjalnych SAS UK - wojna NATO-Układ Warszawski

Jednostka GSG-9 RFN - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojska specjalnego przeznaczenia Francji - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojska specjalnego przeznaczenia sił morskich Francji - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (III)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część trzecia zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację oraz zasady działania jednostek zaopatrzenia Sojuszu Północnoatlantyckiego – według informacji znanych polskiemu SG WP.

Teatr działań wojennych NATO - zaopatrzenie NATO

Kierowanie tyłami NATO - zaopatrzenie NATO

Dowództwo tyłów TDW - zaopatrzenie NATO

Dowództwo tyłów KA NATO - zaopatrzenie NATO

Zaopatrzenie w amunicję konwencjonalną NATO - zaopatrzenie NATO

Zaopatrzenie w MPS NATO - zaopatrzenie NATO

Ewakuacja medyczna NATO - zaopatrzenie NATO

Zabezpieczenie lotnictwa NATO - zaopatrzenie NATO

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (II)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część druga zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację oraz zasady działania jednostek wojny psychologicznej Sojuszu Północnoatlantyckiego – według informacji znanych polskiemu SG WP.

Kierowanie wojną psychologiczną NATO - wojna psychologiczna NATO

Kierowanie wojną psychologiczną TDW - wojna psychologiczna TDW USA

Kierowanie wojną psychologiczną GA NATO - wojna psychologiczna NATO

Batalion wsparcia USA - wojna psychologiczna NATO

Batalion jeńców wojennych NATO USA - wojna psychologiczna NATO

Batalion propagandy miejscowej USA - wojna psychologiczna NATO

Wojna psychologiczna Bundeswehry - wojna psychologiczna NATO

Batalion wojny psychologicznej Bundeswehry - wojna psychologiczna NATO

Kompania wojny psychologicznej Bundeswehry - wojna psychologiczna NATO

Rozmieszczenie jednostek - wojna psychologiczna NATO

Środki techniczne - wojna psychologiczna NATO

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (I)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część pierwsza zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację oraz zasady działania jednostek lotnictwa Sojuszu Północnoatlantyckiego – według informacji znanych SG WP.

System obrony powietrznej Patriot

Lotnictwo NATO walka radioelektroniczna

Assault Breaker lotnictwo NATO

Bezzałogowy system rozpoznawczy

Lotnictwo 101 DPD USA

Lotnictwo 82 DPD USA

Brygada śmigłowców USA 86

Lotnictwo KA USA 86

Lotnictwo Lekkiej DP USA 86

Lotnictwo DZmot USA 86

Lotnictwo DZ GN 86

Lotnictwo DP GN 86

Lotnictwo DZ USA 86

Lotnictwo KA RFN 86

Lotnictwo DZmot USA 86

Lotnictwo DZ-DPanc RFN 86

Lotnictwo 6 DZ RFN 86

Wykorzystanie lotnictwa KA RFN 86