Archiwa tagu: M1 Abrams

Wskaźniki potencjału bojowego sprzętu wojsk lądowych Sił Zbrojnych RP

Możliwości bojowe danej struktury organizacyjnej są określane wskaźnikiem składającym się z wielu czynników, dzielących się – według najogólniejszego dychotomicznego podziału – na materialne i niematerialne. Do materialnych czynników możliwości bojowych należą: potencjał bojowy i możliwości bojowe środków walki, natomiast niematerialne czynniki możliwości bojowych to: poziom wyszkolenia, stopień gotowości bojowej, struktura organizacyjna zespołów, pododdziałów, oddziałów i związków taktycznych, dyscyplina wojskowa i umiejętności wykorzystywania środków walki.

Potencjał bojowy jest definiowany jako suma iloczynów posiadanych środków walki oraz ich współczynników jakościowych. Potencjał bojowy stosuje się do określania jakościowo-ilościowego stosunku sił, jaki może uzyskać określona jednostka wojsk własnych w starciu z daną jednostką sił zbrojnych przeciwnika. Obliczenie potencjału bojowego następuje na podstawie wielu współczynników, z których jednym z najważniejszych są parametry taktyczno-techniczne, czyli jakościowe, własnego uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz parametr odporności na uderzenia środków rażenia przeciwnika.

Leopard 2A4 1

Wskaźnik potencjału bojowego czołgu Leopard 2A4 jest znacznie wyższy niż innych typów sprzętu bojowego wojsk lądowych.

Potencjał bojowy jest uniwersalną miarą jakościowo-ilościową, która z uproszeniem pozwala na porównanie różnych typów broni i uzbrojenia, poprzez uwzględnienie ich efektywności bojowej, czyli zdolności do rażenia sił przeciwnika. Wskaźniki potencjału bojowego poszczególnych rodzajów broni i uzbrojenia mogą być uznane za wskaźniki potencjału bojowego pododdziału lub oddziału, pozwalając na obliczenie ich potencjału bojowego (Pb), który będzie stanowił sumę iloczynów ilości poszczególnych rodzajów uzbrojenia i sprzętu wojskowego znajdującego się w wyposażeniu danego pododdziału lub oddziału (N) pomnożoną przez jednostkowe wskaźniki bojowe – jakościowe (Wj).

Pb = N x Wj

Dokładniejszą miarą jest wartość bojowa, która jest wypadkową istotnych cech danego uzbrojenia i sprzętu wojskowego, tj. parametrtów taktyczno-technicznych, niezawodności, trwałości, poziomu technicznego i technologicznego, czy zdolności do działania w każdych warunkach terenowych, technicznych, bojowych i meteorologicznych. Wartość bojowa (Wb) będzie stanowiła sumę ilości poszczególnych rodzajów uzbrojenia i sprzętu wojskowego znajdującego się w wyposażeniu danego pododdziału lub oddziału (N) pomnożoną przez współczynnik (W).

Wb = N x W

Przy założeniu, że podstawowym modułem bojowym w polskich siłach lądowych jest batalion (batalionowa grupa bojowa, taktyczna grupa bojowa), to określenie jego potencjału bojowego w aspekcie walki w danym punkcie ciężkości wysiłku bojowego (określonym miejscu i czasie) w odniesieniu do konkretnego przeciwnika, będzie wysoce niedokładne i nie może stanowić podstawy do oceny rezultatów ewentualnej walki. Jest to spowodowane tym, że przy prostym obliczaniu potencjału bojowego takiego batalionu (grupy bojowej) nie uwzględnia się wysiłku przewidzianego na jego rzecz przez dodatkowe siły, np. realizowanego przez jednostki przydzielone przez przełożonego.

W polskich wojskach lądowych, będących zasadniczym komponentem Sił Zbrojnych RP, wykorzystywane są określone jednostkowe wskaźniki jakościowe podstawowego uzbrojenia (pojazdów bojowych), obliczane za pomocą metody Techniqe for Assessing Comperative Force Modernization (TASCFORM), czyli szacunkowego porównania nowoczesności poszczególnych systemów na bazie Equipment Potential Capability Comparison (EPOCC) z 2013 r. Poniżej prezentowane są te wskaźniki.

Typ uzbrojenia Wskaźnik bojowy EPOCC
Leopard 2A4 7,14
PT-91/PT-91AM 3,40
T-72A/T-72M1 3,02
BWP-1 1,28
Rosomak z wieżą Hitfist-30P 2,07
BRDM-2B Żbik 0,94
PPK Spike 1,05
Samobieżny moździerz Rak 2,22
Moździerz wz. 43 1,13
Moździerz M-98 1,31
Moździerz LM-60D 0,24
Śmigłowiec Mi-24D/W 1,75
Śmigłowiec W-3W/PL 1,68-1,79

Według innych założeń, prezentowanych m.in. przez autorów z Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu wskaźniki bojowe, obliczane są zgodnie z inną metodyką i – w odniesieniu do różnych typów uzbrojenia i sprzętu wojskowego – są zbliżone do siebie w większym stopniu, co może wzbudzać uzasadnione wątpliwości. Poniżej prezentowane są te wskaźniki.

Typ uzbrojenia Wskaźnik bojowy
Leopard 2A4 2,30
T-80 2,30
PT-91 2,35
T-72 2,15
Wóz wsparcia ogniowego Wilk 1,247894
BWP-1 0,8
BWP-2 0,85
Marder 0,45
Rosomak z wieżą Hitfist-30P 0,9265596
Rosomak z wkm kalibru 12,7 mm 0,805396196
Haubica 2S1 0,81
Moździerz samobieżny kalibru 120 mm 0,9727152
Moździerz holowany kalibru 120 mm 0,59247031
Moździerz kalibru 60 mm 0,56344401
Zestaw przeciwpancerny Konkurs 0,91
Zestaw przeciwpancerny Spike-ER (na HMMWV) 1,035396196
Zestaw przeciwpancerny Spike-ER 0,72085712
Zestaw przeciwpancerny Fagot 0,62
Granatnik automatyczny kalibru 40 mm 0,27892142
Karabin maszynowy kalibru 7,62 mm 0,51531756
Granatnik przeciwpancerny RPG-7 0,12944571
Granatnik Carl Gustav 0,24

Niezależnie od oceny wiarygodności wskazanych wyliczeń, wskaźniki potencjału bojowego nie powinny być stosowane w prosty sposób. Najbardziej zbliżone do rzeczywistości może być użycie wskaźnika potencjału bojowego przy realizowaniu symulacji komputerowych walki na poziomie taktycznym. Symulacja komputerowa może, w określonym stopniu, pozwolić na porównanie zaplanowania działań z przewidywaną sytuacją mogącą zaistnieć w walce.

Copyright © Redakcja Militarium

Rynek eksportowy nowych czołgów podstawowych w latach 2010-2017

Według szacunków w ciągu następnych czterech lat, tj. w okresie 2014-2017, dostawy nowych czołgów podstawowych na świecie wyniosą ponad 670 egzemplarzy o wartości 4,08 miliarda USD – jeśli wziąć pod uwagę harmonogramy dostaw w ramach obowiązujących i oficjalnie planowanych umów oraz określone w przygotowywanych przetargach. Jest to ponad dwukrotnie mniej niż w latach 2010-2013, w którym to okresie sprzedano lub zbudowano na licencji 1608 nowych czołgów o wartości 8,92 miliarda USD.

Łącznie w ostatnich czterech latach wyeksportowano aż 3144 czołgów – nowych i używanych – o wartości 9,57 miliarda USD. Nowe pojazdy stanowiły ilościowo 51% wartości, ale aż 93% wartości. Z kolei w latach 2014-2017 dostawy nowych czołgów będą stanowiły jedynie 41% ilości w poprzednim okresie i jedynie niecałe 46% – w wartości. Jest to istotne zmniejszenie sprzedaży, związane częściowo z kryzysem, a częściowo ze zmianą priorytetów sił zbrojnych niektórych państw.

100918-A-9688J-081

W następnych latach nie są przewidywane większe zamówienia na nowe czołgi M1A2 Abrams.

Liczby te pokazują, że na świecie średnioroczne zapotrzebowanie na czołgi podstawowe wynosiło 402 sztuki, w obecnym okresie będzie to około 168 sztuk rocznie.

Jeśli wziąć pod uwagę pojazdy dostarczane i planowane do przekazania odbiorcom (siłom zbrojnym) w okresie do 2017 roku włącznie, pierwsze miejsce na świecie w produkcji i sprzedaży, w tym licencyjnej – przede wszystkim w Indiach, zajmowała i zajmuje Rosja. Udział ilościowy rosyjskich pojazdów (czołgi T-90) w światowym rynku nowych czołgów, tj. około 900 sztuk, wyniósł w latach 2010-2013 prawie 56%, a jeśli chodzi o wartość tych pojazdów stanowi to około 32% – ponad 2,86 miliarda USD. W obecnym czteroletnim okresie pewne zamówienia (wraz z zakontraktowaną produkcją licencyjną) na T-90 wynoszą 380 sztuk, czyli nadal około 56% pod względem ilości i ponad 34% pod względem wartościowym (1,39 miliarda USD).

Na drugim miejscu znalazły się Stany Zjednoczone – 441 dostarczonych w latach 2010-2013 czołgów M1 Abrams o wartości 3,98 miliarda USD. Wszystkie zakontraktowane pojazdy zostały dostarczone i obecnie producent Abramsów nie ma zamówień.

232 nowe czołgi Leopard 2 o wartości 3,48 miliarda USD oznaczają trzecie miejsce dla producenta z Niemiec. W latach 2010-2013 produkcja licencyjna wyniosła 150 nowych Leopardów 2 na kwotę 1,610 miliarda USD. Na lata 2014-2017 oficjalnie zamówienia opiewają na 82 nowe licencyjne wozy tego typu o wartości na kwotę 1,87 miliarda USD.

Czwarte miejsce w zestawieniu zajmują Chiny, z ilością 108 czołgów MBT-2000 (Typ 90-II) o wartości 386,9 miliona USD. Wszystkie dostawy zostały wykonane okresie ostatnich czterech lat. Pekin na razie oficjalnie nie posiada zamówień na te pojazdy (wcześniej dostarczone do Bangladeszu, Maroka i Birmy). Z drugiej strony nie znana jest dokładna ilość czołgów, które może wyprodukować na licencji w najbliższych latach Pakistan oraz mogą nabyć państwa tradycyjnie kupujące sprzęt wojskowy w Chinach.

Piąte miejsce może zająć typowany do seryjnej produkcji w 2016 roku nowy czołg turecki – Altay, zbudowany przy znacznej współpracy południowej Korei. Szacuje się, że w najbliższych czterech latach może zostać wyprodukowane około 50 pojazdów dla sił zbrojnych Turcji (udziału kosztów licencji wyniesie około 80 milionów USD dla tej partii).

Szóste miejsce z planowaną dostawą 49 czołgów T-84 Opłot-T dla Tajlandii zajmuje Ukraina. Kontrakt w wysokości 240 milionów USD jest realizowany w latach 2013-2014. Nie wiadomo jak sytuacja na Ukrainie, szczególnie w zakresie wstrzymania produkcji podzespołów i agregatów czołgowych, wpłynie na rozmowy o nabyciu przez Bangkok kolejnej partii Opłotów.

Co ciekawe w zestawieniu znalazł się – na siódmym miejscu – polski producent czołgów PT-91 Twardy – Bumar-Łabędy S.A. Według oficjalnych danych w 2010 roku dostarczono ostatnie 9 nowych czołgów PT-91M o wartości 69 milionów USD do Malezji, w ramach kontraktu na 48 wozów zawartego jeszcze w 2006 roku.

Na koniec trzeba napisać o przetargach których oficjalne wyniki nie zostały ogłoszone – szacuje się, że w latach 2014-2017 będą one dotyczyć co najmniej 110 nowych czołgów podstawowych o wartości około 500 milionów USD.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. US Army

Analiza: Program rozwoju US Army w latach 2015-2019

Siły lądowe Stanów Zjednoczonych są na razie jedną z najliczniejszych armii świata. W latach 2015-2019 (Fiscal Years 2015-2019) będą jednak podlegały stopniowej redukcji i modernizacji wyposażenia. Związane jest to z zaakceptowanymi i realizowanymi przez administrację amerykańską cięciami budżetowymi, realizowanymi – w różnym stopniu – od 2012 r.

Obecnie US Army liczy ponad 510 000 żołnierzy służby czynnej, liczba ta została zmniejszona w ciągu dwóch lat o 60 000 ludzi. W strukturze sił lądowych znajdowało się w połowie 2014 r. 65 brygadowych zespołów bojowych BCT – Brigade Combat Team – z tego 37 aktywnych BCT oraz 28 zespołów brygadowych przydzielonych do Army National Guard. Aktywne BCT obejmują 14 Amored BCT, czyli brygad pancerno-zmechanizowanych wyposażonych w czołgi M1 Abrams, wozy piechoty M2 Bradley i opancerzone transportery wsparcia M113, osiem Stryker BCT z pododdziałami na kołowych transporterach opancerzonych Stryker w różnych wersjach, siedem Infantry BCT wyekwipowanych w pojazdy kołowe HMMWV, pięć powietrznodesantowych (Airborne Infantry) BCT i trzy powietrznoszturmowe (Air Assault Infantry) BCT.

Liczba brygad lądowych Gwardii Narodowej ma pozostać na tym samym poziomie (28) do 2018 r., natomiast zmniejszeniu – do 32 – ulegnie liczba aktywnych BCT. W 2015 r. rozwiązaniu ulegną dwie Armored BCT i dwie Infantry BCT, a w kolejnych latach kolejne dwa brygadowe zespoły bojowe. W związku z tym liczebność US Army ma spaść do 490 000 żołnierzy na koniec FY 2015, 470 000 na koniec FY 2016, 450 000 na koniec FY 2017 i do 420 000 zgodnie z planem na koniec FY 2019, jeśli Kongres Stanów Zjednoczonych nie cofnie programu stopniowej redukcji ustanowionego dokumentem 2011 Budget Control Sequestration Act. Mimo tego potencjał bojowy sił lądowych ma zostać zachowany – brygady w 2013 r. przeszły ze struktury dwubatalionowej na trójbatalionową, co pozwoliło zachować 96 z dotychczasowych 98 batalionów liniowych (ogólnowojskowych). Odpowiednio do tych zmian strukturalnych wzmocnieniu uległy brygadowe pododdziały wsparcia, np. bataliony artylerii zmieniły strukturę „dwie baterie po 8 dział”, na „trzy baterie po 6 dział”, co łącznie dało wzrost o dwa środki ogniowe w pododdziale.

M1A2 Abrams

Modyfikacje czołgów Abrams, posiadanych przez US Army, do 2019 r. ograniczą się do wprowadzenia nowych możliwości w zakresie sieciocentryczności pola walki.

Do obecnych 93 aktywnych batalionów (manouevre battalion) dojdą trzy, jednak wiązać się to może z kolejnymi redukcjami sztabów brygadowych i dywizyjnych – w połowie 2014 r. US Army oprócz wspomnianych 65 dowództw brygad posiadała 19 dowództw szczebla dywizyjnego (taktyczno-operacyjnego), z tego 11 armii czynnej i osiem Gwardii Narodowej. Zgodnie z oceną szefa sztabu US Army, gen. R. Odierno, zmniejszenie liczby dowództw taktyczno-operacyjnych odbije się na możliwościach sił lądowych – obecnie US Army rozporządza jedynie pięcioma dowództwami dywizji armii czynnej, pozostałe sześć dowództw tego szczebla dyslokowano w różnych częściach świata – są to dowództwa 10th Mountain Division i 25th Infrantry Division w Afganistanie, dowództwo 2nd Infantry Division w Korei, dowództwo 1st Infrantry Division w Iraku, dowództwo w Afryce i dowództwo 4th Infrantry Division rotacyjnie w Europie i USA.

Trzy z czterech największych programów modernizacyjnych US Army w latach 2015-2019 dotyczą sprzętu lotniczego: zakup łącznie 1217 śmigłowców UH-60M Black Hawk (z tego w latach 2015-2019 wydatek na ten program ma sięgnąć 7,2 mld USD), modernizacja 634 śmigłowców AH-64D do standardu AH-64E Guardian (z tego w latach 2015-2019 około 5,8 mld USD), zakup 406 ciężkich śmigłowców transportowych CH-47F Chinook (z tego w latach 2015-2019 około 3,3 mld USD), w tym 188 nowych egzemplarzy i 218 przebudowanych z wersji CH-47D. Liczba aktywnych brygad lotniczych – Combat Aviation Brigade (CAB) – ma spaść do 2019 r. z obecnych 13 do 10, poza tym pozostanie osiem brygad przydzielonych do Army National Guard. Obecnie cztery aktywne CAB mają charakter „ciężkich” ze śmigłowcami AH-64, UH-60 i CH-47, osiem jest „lekkich” z maszynami AH-64, UH-60, CH-47 i OH-58 i jedna „Full Spectrum Capability” wyposażona równolegle w śmigłowce i bezzałogowce, te ostatnie zastępujące maszyny OH-58D. Docelowo wszystkie brygady lotnicze mają mieć ten ostatni etat, chociaż mówi się o potrzebie zachowania kilku „ciężkich” CAB.

Struktura US Army 2013

Dywizje i brygady US Army według planu redukcji przedstawionego w 2013 r.

W sierpniu 2014 r. ujawniono dokument Aviation Restructure Initiative (ARI), który zakłada kilka zasadniczych zmian strukturalnych w lotnictwie US Army i Army National Guard. Wszystkie śmigłowce AH-64 miałyby zostać przydzielone do aktywnych brygad lotniczych, w zamian brygady lotnicze National Guard byłyby całkowicie wyposażone w śmigłowce wielozadaniowe i transportowe UH-60M, CH-47F i szkolne UH-72 Lakota. Oba jednosilnikowe śmigłowce sił lądowych – OH-58A/C Kiowa i TH-67 Creek – miałyby zostać wycofane, a zadania szkolne przejęłyby Lakoty. ARI zakłada także, że nie będzie modernizacji maszyn rozpoznawczo-uderzeniowych OH-58D Kiowa Warrior do wersji OH-58F, która miała pozostać w służbie do 2025 r., a współpracę z uderzeniowymi AH-64E Guardian w zakresie wykrywania i identyfikacji celów realizować miałyby bezzałogowce MQ-1C Gray Eagle i RQ-7B Shadow 200.

Ponad 4,2 mld USD ma zostać wydanych w okresie FY2015-2019 na system Warfighter Information Network-Tactical (WIN-T). WIN-T jest siecią systemów łączności satelitarnej i naziemnej (w skład systemu wchodzą m.in. radiostacje, radiolinie, terminale komputerowe i satelitarne), który pozwalać ma na wysyłanie informacji taktycznych pomiędzy wszystkimi połączonymi użytkownikami i platformami. Komponenty systemu przechodzą w 2014 r. testy fabryczne i ograniczone testy użytkowników (DT/LUT). WIN-T jest zaimplementowany w dwóch etapach – Increment 1, 2 – docelowy Increment 3 będzie wprowadzany w 2015 r. W ramach WIN-T będą nabywane i modernizowane również inne systemy, m.in. modernizacja radiostacji Area Common User System (ACUS), Regional Hub Node (RHN), punkty dostępowe SIPR/NIPR, terminale naziemne (DKET), mobilne terminale naziemne (SMART-T), terminale Phoenix/Super High Frequency (SHF), terminale GBS, systemy dowodzenia SICPS oraz centra dowodzenia i łączności operacji zagranicznych HCCC.

Zakupy US Army 2014-2019

Dziesięć największych programów inwestycyjnych US Army w latach 2015-2019.

Pięć pozostałych największych programów US Army przedstawia się następująco. Nieco ponad 3 mld USD kosztować będzie w latach 2015-2019 zakup prawie 8000 pojazdów Joint Light Tactical Vehicle (JLTV), czyli lekkich opancerzonych samochodów wielozadaniowych, następców HMMWV. Produkcja nowych pojazdów ma rozpocząć się w 2015 r. Prawie 2,8 mld USD kosztować mają w latach 2015-2019 prace modyfikacyjne w czołgach M1A1 i M1A2, polegające na zastosowaniu systemu zarządzania polem walki Blue Force Tracking, modyfikacji sieciocentrycznych systemów łączności i dowodzenia oraz realizacja procesu obsługi i remontów Abramsów. Z kolei wyposażenie bojowych wózów piechoty M2A1/A3/A3 Bradley w nowe termowizyjne systemy obserwacyjno-celownicze oraz modyfikacje zespołu napędowego, przeniesienia mocy i zawieszenia kosztować ma ponad 2,5 mld USD. Podobna kwota zostanie przeznaczona na program haubic samobieżnych Paladin PIM, czyli modernizację Palladin Integrated Management, obejmującą zastosowanie w zmodyfikowanym pojeździe podzespołów podwozia wozów opancerzonych Bradley oraz nowych systemów elektrycznych, łączności i dowodzenia. W pierwszej fazie ma zostać zamówionych 66 zestawów artyleryjskich, na który składają się samobieżna haubica M109A7 i gąsienicowy wóz amunicyjny M992A2. Ponad 2 mld USD kosztować będą pociski przeciwbalistyczne PAC-3 MSE dla systemów obrony powietrznej średniego zasięgu Patriot. Ostatnim ze wspomnianych programów jest projekt zakupu w ciągu następnych 5 lat 5000 modułów JTRS Soldier Radio Waveform Appliqué, czyli zestawów oprogramowania dla radiostacji AN/VRC-92 Single-Channel Ground and Airborne Radio System (SINCGARS), które umożliwiają wykorzystanie przez SINCGARS funkcji radia programowalnego.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. US Army/Rys. US Army; IHS