Archiwa tagu: korweta

W drodze do ORP Kaszub – polskie projekty okrętów zop w latach 1960-1972

Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ub. wieku polskie biura konstrukcyjne okrętów, funkcjonujące przy zakładach przemysłu stoczniowego, były już na tyle doświadczonymi podmiotami, że mogły rozpocząć opracowywanie dużych jednostek bojowych. W pierwszej kolejności rozpoczęto projektowanie jednostek do zwalczania okrętów podwodnych, z relatywnie silnym uzbrojeniem artyleryjskim, wyrzutniami rakietowych bomb głębinowych i stacjami hydrolokacyjnymi. Pracami w tym zakresie zajęło się Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych nr 2 (CBKO-2). Wiązało się to z faktem, że podmiot ten otrzymał w 1951 r. z ZSRR do adaptacji dokumentację dozorowca projektu 50 Riga, budowanego w dużych seriach na sowieckich pochylniach. Marynarka Wojenna miała PRL otrzymać serię zmodyfikowanych okrętów tego typu, ostatecznie nie zdecydowano jednak o rozpoczęciu licencyjnej budowy jednostek obcej konstrukcji.

W 1959 r. rozpoczęto natomiast prace koncepcyjne nad okrętami klasy korweta – w nomenklaturze Układu Warszawskiego dużymi ścigaczami okrętów podwodnych. Do 1962 r. CBKO-2 przedstawiło kilkanaście projektów okrętów zrealizowanych pod kierownictwem inż. Jerzego Zubrzyckiego – o numerach 603, 603.1, 603.2, 605.1, 605.2, 605.3, 606, 607, 608, 609, 610 i 611 – o wyporności w granicach od 300 do 700 ton, uzbrojonych w zestawy artyleryjskie oraz wyrzutnie rakietowych bomb głębinowych, torpedy oraz zrzutnie grawitacyjnych bomb głębinowych lub tory minowe dla zapasowych torped albo min. Projekty te były w dużym stopniu zunifikowane.

605.2

605.3

606

607

Wyporność standard

216 ton

298 ton

410 ton

420 ton

Długość

41,96 m

49,01 m

54,2 m

54,2 m

Szerokość

6,08 m

6,99 m

7,9 m

7,9 m

Zanurzenie

2 m

2,12 m

2,8 m

2,3 m

Uzbrojenie

2 x 2M-3

4 x RBU-1200

2 x AK-230

2 x RBU-2500

12 x BB-1

2 x AK-230

2 x RBU-2500

12 x BB-1

2 x AK-230

2 x RBU-2500

2 x wt

12 x BB-1

Wyposażenie

1 x Uragan

1 x MG-11

1 x MR-104

1 x MG-11

1 x MR-104

1 x GS-572

1 x MR-104

1 x GS-572

Napęd

3 x 40D

2 x 40D

1 x TM-1

2 x 40D

1 x TM-1

2 x 40D

1 x TM-1

Prędkość

27 węzłów

30 węzłów

28 węzłów

26,5 węzła

Zasięg

1100 Mm

Autonom.

7 dni

Załoga

22 osoby

Jednostki oznaczone numerami 605.3, 606 i 607, o wyporności od 300 do 400 ton, planowano uzbroić w dwa zestawy artyleryjskie AK-230 z dwoma armatami kalibru 30 mm i radarem kierowania ogniem MR-104 Ryś, dwa miotacze rakietowych bomb głębinowych – pięciorurowe RBU-1200 Uragan z zestawem kierowania ogniem lub 16-rurowe RBU-2500 Smiercz – oraz dwie zrzutnie po sześć klasycznych bomb głębinowych BB-1.

Okręt zop 605

Koncepcja dużego ścigacza okrętów podwodnych projektu 605.

Okręty większe, tj. projekty 608, 609 i 611, o wyporności od 500 do 770 ton, planowano wyposażyć w dwulufowy system ZIF-31B kalibru 57 mm, dwie wyrzutnie RBU-2500, dwie wyrzutnie torped i 12 bomb głębinowych BB-1. Najciekawsza była koncepcja małej fregaty projektu 610 o wyporności 750 ton, z uzbrojeniem w postaci wyrzutni rakiet przeciwlotniczych, dwóch zestawów AK-230 z radarami MR-104 Ryś, dwóch miotaczy RBU-2500 i dwóch tub torpedowych. Wszystkie okręty, , miały posiadać stację hydrolokacyjną GS-572, poza projektem oznaczonym 605.3, na którym planowano instalację urządzenia hydrolokacyjnego MG-11.

608

609

610

611

Wyporność standard

500 ton

520 ton

750 ton

770 ton

Długość

60 m

61,2 m

66,2 m

66,2 m

Szerokość

8,6 m

8,6 m

9,7 m

9,7 m

Zanurzenie

2,3 m

2,4 m

2,8 m

2,9 m

Uzbrojenie

2 x ZIF-31B

2 x RBU-2500

2 x wt

12 x BB-1

2 x ZIF-31B

2 x RBU-2500

2 x wt

12 x BB-1

1 x Osa-M

2 x AK-230

2 x RBU-2500

2 x wt

1 x ZIF-31B

2 x AK-230

2 x RBU-2500

2 x wt

Wyposażenie

1 x MR-104

1 x GS-572

1 x MR-104

1 x GS-572

1 x 4R33

1 x MR-104

1 x GS-572

1 x MR-104

1 x GS-572

Napęd

2 x 40D

1 x TM-1

2 x 40D

1 x TM-1

2 x 40D

2 x TM-1

2 x 40D

2 x TM-1

Prędkość

24 węzły

28 węzłów

31 węzłów

30,5 węzła

Zasięg

2000 Mm

Autonom.

10 dni

Załoga

Siłownia „dużych ścigaczy okrętów podwodnych” projektów 605.3, 606, 607 i 608 miała składać się z dwóch sowieckich silników wysokoprężnych 40D o mocy po 1840 kW (2500 KM) i turbiny TM-1 polskiej konstrukcji o mocy 4560 kW (6200 KM), co miało pozwalać na osiągniecie obliczeniowej prędkości maksymalnej od 24 do 30 węzłów – w zależności od wielkości jednostki. Okręty projektów 610 i 611, czyli tzw. małe fregaty, miały mieć zestaw dwóch silników 40D i dwóch turbin TM-1 i – zgodnie z wyliczeniami – powinny osiągać prędkość do 34 węzłów.

Okręt zop 608

Koncepcja dużego ścigacza okrętów podwodnych projektu 608.

Po analizie tych projektów przez Dowództwo Marynarki Wojennej zostały one odrzucone, jako nie spełniające wymogów efektywności koszt-efekt. Wobec faktu, że pod koniec lat sześćdziesiątych MW pozostała jedynie z ośmioma przestarzałymi już wówczas dużymi ścigaczami okrętów podwodnych projektu 122bis Kronsztad, rozpoczęto prace zmierzające do szybkiego pozyskania jednostek mniejszych oraz tańszych i na bazie patrolowców projektu 912, zbudowano dość szybko osiem ścigaczy projektu 912M. Jednocześnie rozpoczęto opracowywanie koncepcji okrętów większych, klasy korweta-fregata, o silniejszym uzbrojeniu i nowocześniejszym wyposażeniu.

Okręt zop 611

Koncepcja małej fregaty do zwalczania okrętów podwodnych projektu 611.

W 1969 r. w CKBO-2 opracowano, pod kierownictwem inż. Zubrzyckiego, modele dozorowców projektów 618 i 619, które jednak nie zyskały akceptacji szefostwa floty, jednak w 1970 r. zdecydowano o kontynuowaniu prac nad rozwojem koncepcji oznaczonej pierwszym numerem. Projekty 618 i 619 miały silne uzbrojenie artyleryjskie – dwie zdwojone armaty AK-276 kalibru 76 mm  z radarem MR-103 Bars – oraz cztery miotacze RBU-2500 Smiercz, potrójną wyrzutnię torped kalibru 533 mm i zrzutnie bomb głębinowych, a różniły się praktycznie jedynie koncepcją siłowni.

618

618M

619

Wyporność standard

912 ton

Długość

98,35 m

82,1 m

93,05 m

Szerokość

11,14 m

10,35 m

Zanurzenie

3,37 m

3,06 m

Uzbrojenie

2 x AK-276

4 x RBU-2500

3 x wt

12 x BB-1

1 x Osa-M

1 x AK-725

2 x ZU-23-2

2 x RBU-6000

4 x wt

12 x BB-1

2 x AK-276

4 x RBU-2500

3 x wt

12 x BB-1

Wyposażenie

1 x MR-105

1 x 4R33

1 x MR-103

1 x MR-105

Napęd

4 x 40D

2 x TM-1

4 x 16AVS25

2 x 68B

Prędkość

28,5 węzła

Zasięg

2000 Mm

Autonom.

10 dni

Załoga

72 osoby

W 1971 r. Ośrodek Badawczy Marynarki Wojennej rozpoczął analizę wymagań taktyczno-technicznych i projektowanie koncepcyjne dużej jednostki do zwalczania okrętów podwodnych, oznaczonej numerem 618M. Przygotowany w 1972 r. projekt przedstawiał okręt o wyporności około 900 ton, uzbrojony w zestaw przeciwlotniczy 4K33 Osa-M z systemem kierowania 4R33, zdwojoną armatę AK-725 kalibru 57 mm z radarem kierowania ogniem MR-103, dwa zestawy przeciwlotnicze ZU-23-2M kalibru 23 mm, poczwórną wyrzutnię torped kalibru 533 mm, dwa 12-rurowe miotacze RBU-6000 Smiercz-2 z systemem kierowania Burja i dwie zrzutnie grawitacyjnych bomb głębinowych. Napęd, w postaci czterech silników 16AVS25 o mocy po 2942 kW (4000 KM), miał dawać prędkość 28,5 węzła.

620.1

620.2

620.3

620.3/1

620.4

Wyporność standard

928 ton

904 tony

814 ton

740 ton

710 ton

Długość

80 m

82,1 m

74,8 m

74,8 m

71,5 m

Szerokość

Zanurzenie

Uzbrojenie

1 x AK-725

1 x ZU-23-2

2 x RBU-2500

2 x wt

1 x AK-725

2 x ZU-23-2

2 x RBU-2500

2 x wt

1 x AK-725

2 x ZU-23-2

2 x RBU-6000

2 x wt

1 x AK-725

2 x ZU-23-2

2 x RBU-6000

2 x wt

1 x AK-725

2 x AK-230

2 x RBU-6000

2 x wt

Wyposażenie

MR-103

MR-103

MR-103

MR-103

2 x MR-104

Napęd

2 x 16AVS25

2 x TM-1

4 x 16AVS25

2 x 68B

3 x M504B

3 x 16AVS25

Prędkość

34 węzły

29,4 węzła

28,7 węzła

29,2 węzła

28 węzłów

Zasięg

2000 Mm

Autonom.

10 dni

Załoga

75 osób

Koncepcja okrętu projektu 619 stała się podstawą do rozpoczęcia w 1972 r. prac nad ostateczną wersją dozorowca oznaczoną numerem projektu 620. Ośrodek Badawczy Marynarki Wojennej opracował do maja 1973 r. pięć wariantów jednostki – 620.1, 620.2, 620.3, 620.3/1 i 620.4. Poszczególne projekty okrętów uwzględniały możliwości oraz uwarunkowania bojowego wykorzystania okrętów, dobór dostępnego wyposażenia i uzbrojenia, szczególnie importowanego z ZSRR (w tym trudności w pozyskaniu np. przeciwlotniczych systemów rakietowych) oraz rodzaju napędu pozwalającego uzyskać odpowiednie osiągi wymagane dla jednostki przeciwpodwodnej.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Tomasz Grotnik