Archiwa tagu: Jaguar MBT

Chińskie czołgi podstawowe – ewolucja (II)

Opracowywanie udoskonalonej odmiany czołgu Typ 59 rozpoczęto w 1963 r. Pierwotnie nowy pojazd, o oznaczeniu fabrycznym WZ-121, miał stanowić powiększony Typ 59 i już 1965 r. był gotowy pierwszy prototyp wozu. W prace nad nowym pojazdem zaangażowano Instytut Badawczy Nr 60 oraz fabrykę Nr 617.

Jednakże program zanotował opóźnienie związane z kwestiami dopracowania podzespołów pojazdu. Podczas walk nad Ussuri w 1969 r. w ręce Chińczyków dostał się radziecki czołg T-62. Dzięki temu inżynierowie chińscy przebadali rozwiązania techniczne pojazdu. Produkcja czołgu, oznaczonego Typ 69, była prowadzona w co najmniej dwóch zakładach i równolegle z modelem Typ 59. Łącznie wyprodukowano około 1500 czołgów Typ 69. Pojazd Typ 69 odniósł duży sukces eksportowy i wszedł na wyposażenie armii Bangladeszu, Birmy, Iraku, Iranu, Pakistanu, Sri Lanki, Sudanu, Zimbabwe oraz Tajlandii.

Typ 69

Pierwsza wersja miała kadłub, układ napędowy i jezdny przejęte z Typ 59. Zasadniczą różnicą była nowa wieża, zbliżona do wieży T-62 z gładkolufową armatą kal. 100 mm standaryzowaną jako Typ 69 zbudowaną na bazie chińskiego działa Typ 59 i rozwiązań przejętych z sowieckiej armaty U-5TS kal. 115 mm. Pojazd od początku miał dwupłaszczyznowy stabilizator armaty, skopiowany z układu ? czołgu T-62.

Type 69

Czołg Typ 69 z armatą gładkolufową kal. 100 mm.

Kadłub czołgu Typ 69 jest spawany jednorodnych z płyt pancernych o grubości 20 mm (tył-dół, dno), 35 mm (strop), 46 mm (przód-dół, tył-góra), 79 mm (boki-góra), 20 mm (boki-dół), 97-100 mm (przód-góra, przód-dół). Wieża stanowi monolityczny odlew ze stali pancernej wzorowany na konstrukcji T-62. Grubość ścian wieży wynosi około 240 mm dla frontu oraz około 150 mm dla boków, 65 mm dla tyłu oraz 20 mm dla stropu.

Napęd stanowi dwunastocylindrowy silnik wysokoprężny 12150L-7B o mocy 426 kW (580 KM) przy 2000 obr./min. Zapas paliwa wynosił 952 litry w zbiornikach wewnętrznych i zewnętrznych umieszczonych na prawej półce nadgąsienicowej. Układ przeniesienia napędu składa się z przekładni pośredniej, wielotarczowego sprzęgła głównego, skrzyni biegów o 5 przełożeniach do jazdy w przód i jednym do tyłu, dwóch mechanizmów skrętu i dwóch przekładni bocznych. Układ bieżny składał się z dziesięciu podwójnych kół nośnych zawieszonych niezależnie na wahaczach i wałkach skrętnych, dwóch kół napinających z przodu i dwóch kół napędzających z tyłu. Gąsienice staliwne o szerokości 580 mm.

Uzbrojeniem czołgu jest armata gładkolufowa Typ 69 kal. 100 mm, sprzężona z karabinem maszynowym Typ 59T  kal. 7,62 mm i wielkokalibrowy karabin maszynowy Typ 54 kal. 12,7 mm na wieży. Zapas amunicji obejmuje 44 naboje do armaty, 500 nabojów do wielkokalibrowego karabinu maszynowego i  3400 nabojów do karabinu maszynowego. Zastosowano hydrauliczny układ stabilizacji działa. Prędkości kątowe naprowadzania armaty w poziomie wynoszą od 0,07 do 15 stopni/s, w pionie – od 0,04 do 4,5 stopnia/s. Amunicja do armaty została skopiowana i przekalibrowana z radzieckiej amunicji kal. 115 mm zdobytej w 1969 r.

Type 69-II

Czołg Typ 69-II z armatą gwintowaną kal. 100 mm.

Przyrządy obserwacyjno-celownicze były kopiami rozwiązań sowieckich i obejmowały peryskopowy dzienno-nocny celownik działonowego, peryskopowy dzienno-nocny przyrząd obserwacyjny dowódcy, dalmierz laserowy Typ 82 z ręcznym wprowadzeniem odległości do przelicznika balistycznego. Przyrządy mają aktywne kanały nocne z podświetlaniem dwoma reflektorami podczerwieni. Pozostawiono jako awaryjny teleskopowy celownik działonowego Typ 70 (TSz-2A-22). Czołg ma termiczną aparaturę dymotwórczą i system przeciwpożarowy. Wprowadzono nową radiostację Typ 889 i czołgowy telefon wewnętrzny Typ 883. Odmiana Typ 69-I miała zmodyfikowane dzienno-nocne przyrządy celownicze.

Masa czołgu wynosi 36,5 tony, wymiary: długość kadłuba 6243 mm, szerokość 3270 mm, wysokość 2400 mm, prześwit 425 mm. Prędkość maksymalna sięga 50 km/h, a zasięg 440 km. Pojazd może pokonywać przeszkody wodne o głębokości do 1,4 m, a po przygotowaniu do 5 m, rowy o szerokości 2,7 m i ścianki o wysokości 0,8 m.

Type 69-II

Iracki czołg Typ 69-II zdobyty przez Brytyjczyków w czasie wojny w Zatoce Perskiej w 1991 r.

Eksploatacja czołgów z armatą gładkolufową kal. 100 mm wykazała jednak, że celność armaty jest niższa niż bruzdowanego działa Typ 59 kal. 100 mm. W związku z tym szybko zrezygnowano z jej montowania i kolejna odmiana czołgu, Typ 69-II (WZ-121A), ujawniona w 1983 r., miała już bruzdowaną armatę kal. 100 mm z czołgu Typ 59-II z dwupłaszczyznowym systemem stabilizacji. Wprowadzono również nowe typy amunicji, opracowane przy współpracy z firmami izraelskimi. Uzbrojenie dodatkowe pozostało bez zmian, na części czołgów wielkokalibrowy karabin maszynowy Typ 59T kal. 12,7 mm jest osłonięty płytą pancerną. Czołg Typ 69-II ma system kierowania ogniem Typ 37 (ISFCS-212), opracowany przy współpracy z brytyjską firmą Marconi, z dzienno-nocnym stabilizowanym celownikiem działonowego Typ 70 (TGS-1A), połączonym zamontowanym nad jarzmem armaty dalmierzem laserowym Typ 83 (TLR1A),  elektromechanicznym przelicznikiem balistycznym i czujnikami, m.in. temperatury, prędkości wiatru, prędkości naprowadzania armaty. Celownik działonowego ma siedmiokrotne powiększenie w dzień i w nocy, pole widzenia 6 stopni i zasięg widzenia w nocy do 800 m. Wprowadzono nowy przyrząd obserwacyjny dowódcy Typ 69, który ma pięciokrotne powiększenie w dzień i sześciokrotne w nocy, pole widzenia od 8 do 12 stopni i zasięg widzenia w nocy do 350 m. Oba przyrządy do prawidłowego działania w nocy wymagają podświetlania dwoma odrębnymi reflektorami podczerwieni.

Type 69-IIA

Pakistański czołg Typ 69-II.

Masa czołgu Typ 69-II wzrosła do 37 ton, wymiary: długość kadłuba 6243 mm, szerokość 3270 mm, wysokość całkowita 2807 mm, prześwit 425 mm. Wersja dowódcza czołgu z dwoma radiostacjami – jedną Typ 882 i jedną Typ 889 – otrzymała oznaczenie Typ 69-IIC (WZ-121C).

Pojazdy pomocnicze na bazie Typ 69

Na bazie podwozia czołgu Typ 69 powstało kilka pojazdów wsparcia i pomocniczych.

Pierwszym z nich jest prototypowy przeciwlotniczy zestaw artyleryjski Typ 80 (WZ-305) z dwoma armatami Typ 59 kal. 57 mm, będącymi kopiami radzieckich armat S-68, w opancerzonej wieży bez dachu. Konstrukcja wieży powielała rozwiązania znane z sowieckiego zestawu ZSU-57-2. Zapas amunicji wynosił 300 nabojów, szybkostrzelność 100-120 strz./min. Zasięg maksymalny 5500 m, pułap 3000 m, a kąty podniesienia uzbrojenia od -5 do +85 stopni. Zestaw miał zwalczać cele powietrzne poruszające się z prędkością do 150 m/s. Załoga Typ 80 liczyła sześć osób. Masa bojowa pojazdu wynosiła 31 ton.

Drugim pojazdem był przeciwlotniczy zestaw artyleryjski W-88 z dwoma armatami Typ 74 kal. 37 mm, będącymi kopiami radzieckich armat 61-K, w opancerzonej wieży. Zapas amunicji wynosił 500 nabojów, szybkostrzelność 160-170 strz./min. Zasięg maksymalny 4000 m, pułap 2500 m, a kąty podniesienia uzbrojenia od -7 do +87 stopni. Zestaw miał zwalczać cele powietrzne poruszające się z prędkością do 140 m/s. Załoga W-88 liczyła pięciu żołnierzy. Masa bojowa pojazdu wynosiła 34 tony. Zestaw nie był produkowany seryjnie.

Trzecim pojazdem jest most szturmowy Typ 84 (WZ-621) z przęsłem o konstrukcji zbliżonej do niemieckiego mostu Biber na podwoziu Leoparda 1. Typ 84 ma dwusekcyjne przęsło stalowe o długości 18 m i masie 8 ton, umożliwiające przekraczanie przeszkód o szerokości 16 m pojazdom o masie do 40 ton. Napęd mechanizmu rozkładania (składania) przęsła hydrauliczny, umożliwiający rozłożenie (złożenie) mostu w czasie 4-5 minut. Załoga dwuosobowa. Pojazd o masie 38 ton osiąga prędkość maksymalną 50 km/h i zasięg do 360 km. Uzbrojenie stanowi karabin maszynowy typ 59 kal. 7,62 mm.

Type 79

Czołg Typ 79.

Wóz zabezpieczenia technicznego Typ 653 (WZ-653A) lub Typ 84 ma spawaną nadbudówkę oraz sterowane hydraulicznie wyposażenie do prac inżynieryjnych i obsługowych, w tym lemiesz, dźwig, wyciągarkę oraz zestaw narzędzi. Boki kadłuba i układu jezdnego osłonięto stalowymi ekranami przeciwkumulacyjnymi. Załoga Typ 84 jest pięcioosobowa. Masa wozu wynosi 38 ton, wymiary: długość kadłuba: 6240 mm, wysokość 2340mm, szerokość 3270 mm, prześwit 425 mm. WZT osiąga prędkość maksymalną 50 km/h i ma zasięg do 440 km.

Na podwoziu czołgu Typ 69 opracowano także kolejny przeciwlotniczy zestaw artyleryjski Typ 88. Pojazd miał inną niż W-88 wieżę z dwoma armatami Typ 74 kal. 37 mm z zapasem amunicji wynoszącym 500 nabojów. Szybkostrzelność armat wynosiła 220-240 strz./min, zasięg maksymalny 4000 m, pułap 2500 m, a kąty podniesienia uzbrojenia od -10 do +87 stopni. Zestaw miał zwalczać cele powietrzne poruszające się z prędkością prędkość do 250 m/s. Na wieży zamontowano stację radiolokacyjną wykrywania celów o zasięgu do 15 km, do pomiaru odległości do celu służył dalmierz laserowy. Załoga W-88 liczyła pięciu żołnierzy. Masa bojowa pojazdu wynosiła 34 tony. Zestaw nie był produkowany seryjnie.

Eksperymentalny WZ-122

Po zdobyciu rosyjskiego czołgu w 1969 r. Chińczycy nie ograniczyli się jedynie do skopiowania jego rozwiązań. W 1970 r. rozpoczęto program opracowania nowego czołgu oznaczonego WZ-122, na bazie doświadczeń zdobytych przy badaniu T-62. Planowano zwiększyć kaliber kopiowanej armaty do 115 mm i umożliwić strzelanie z działa przeciwpancernymi pociskami kierowanymi. Kadłub pojazdu miał być powiększony z wielowarstwową płytą przednią, nowa, choć nawiązująca swoimi rozwiązaniami do T-62, miała być również wieża – także z pancerzem wielowarstwowym. Planowano zastosować m.in. zawieszenie o zmiennym skoku wahaczy, armatę przeciwlotniczą zamiast wielkokalibrowego karabinu maszynowego. Brak odpowiednich technologii i problemy ze skopiowaniem niektórych rozwiązań spowodowały jednak, że projekt czołgu WZ-122 rozwijał się bardzo powoli. Nie udało się wdrożyć do seryjnej produkcji armaty U-5TS kal. 115 mm z T-62, planowano zastosować bruzdowaną armatę kal. 122 mm, podobnie zamiast armaty przeciwlotniczej rozważano instalację dwóch wielkokalibrowych karabinów maszynowych.

Montaż dwóch prototypów WZ-122 zakończono w 1971 r. Pojazd miał kadłub spawany z płyt jednorodnych o grubości od 20 mm do 100 mm, wieża była odlewana i miała ściany o grubości od 40 mm do 240 mm, ale bardziej nachylone względem poziomu niż w T-62. WZ-122 miał dwunastocylindrowy silnik wysokoprężny 12150L-7B o mocy 426 kW (580 KM) przy 2000 obr./min. Zapas paliwa 1360 litrów. Układ bieżny składał się z dziesięciu podwójnych kół nośnych zawieszonych niezależnie na wahaczach i wałkach skrętnych, poruszanych mechanizmem hydroneumatycznym, dwóch kół napinających z przodu i dwóch kół napędzających z tyłu. Gąsienice staliwne o szerokości 580 mm.

Uzbrojeniem czołgu była armata gładkolufowa U-5TS kal. 115 mm, sprzężona z karabinem maszynowym Typ 59T kal. 7,62 mm i dwa wielkokalibrowe karabiny maszynowe Typ 54 kal. 12,7 mm na wieży. Zapas amunicji obejmuje 40 nabojów do armaty, 500 nabojów do wielkokalibrowych karabinów maszynowych i 2500 nabojów do karabinu maszynowego. Zastosowano hydrauliczny układ stabilizacji działa.

Masa czołgu wynosi 37,5 tony, wymiary: długość kadłuba 6630 mm, szerokość 3300 mm, wysokość 2395 mm, prześwit maksymalny 430 mm. Prędkość maksymalna sięga 50 km/h, a zasięg 450 km. Pojazd może pokonywać przeszkody wodne o głębokości do 1,4 m, a po przygotowaniu do 5 m, rowy o szerokości 2,85 m i ścianki o wysokości 0,8 m.

Pojazdy były badane do 1973 r. i uznano, że niski poziom technologiczny zastosowanych rozwiązań nie pozwoli na wdrożenie czołgu do produkcji seryjnej.  W 1974 r. zbudowano uproszczony model WZ-122-2 (WZ-1222), który jednak nadal wykazywał wiele mankamentów. W następnym roku zakończono projekt.

Typ 79, czyli Typ 69-III

W połowie lat rozpoczęto prace nad modernizacją Typ 69, która miała być swoistym „pomostem” do chińskiego czołgu nowej generacji. Otwarcie na Zachód umożliwiło pozyskanie technologii oraz komponentów m.in. z Izraela i Wielkiej Brytanii. Efektem prac był ujawniony w 1984 r. czołg Typ 79 (WZ-120D), początkowo oznaczany Typ 69-III, w którym zasadniczą zmianą było zamontowanie armaty Typ 83 kal. 105 mm o bruzdowanej lufie, czyli kopii brytyjskiego działa L7A3 z ulepszonym układem stabilizacji. Do działa Typ 83 opracowano również nową amunicję podkalibrową kal. 105 mm.

System kierowania ogniem Typ 37A (IFCS-212), opracowany przy współpracy z brytyjską firmą Marconi, w którego skład wchodzą nowe komponenty: dalmierz laserowy zespolony z celownikiem działonowego, przelicznik balistyczny i celownik działonowego z pasywnym kanałem nocnym. Dowódca ma analogiczny do działonowego nowy przyrząd obserwacyjno-celowniczy z pasywnym kanałem nocnym. Z armatą sprzężony jest karabin maszynowy Typ 59T kal. 7,62 mm, a na wieży zamontowano wielkokalibrowy karabin maszynowy Typ 54 kal. 12,7 mm. Zapas amunicji obejmuje 40 nabojów do armaty, 500 nabojów do wielkokalibrowych karabinów maszynowych i 2500 nabojów do karabinu maszynowego.

Type 79_2

Czołg Typ 79.

Konstrukcja kadłuba i wieży pozostała nie zmieniona (zmodyfikowano wieżyczkę dowódcy), zamontowano natomiast stalowe fartuchy chroniące boki kadłuba i układ jezdny. Wzmocniony silnik 12150-7BW osiąga 537 kW (730 KM) przy 2000 obr./min. Czołg Typ 79 otrzymał również nowe gąsienice z gumowymi nakładkami. Wprowadzono automatyczny system ochrony przed bronią masowego rażenia i układ gaśniczy przedziału silnika oraz załogi, na wieży zamontowano dwa bloki po cztery wyrzutnie granatów dymnych.

Masa czołgu wynosi 37,5 tony, wymiary: długość kadłuba 6325 mm, szerokość 3300 mm, wysokość 2400 mm, prześwit 480 mm. Prędkość maksymalna sięga 50 km/h, a zasięg 400 km. Pojazd może pokonywać przeszkody wodne o głębokości do 1,4 m, a po przygotowaniu do 5 m, rowy o szerokości 2,7 m i ścianki o wysokości 0,8 m.

Pojazd Typ 79 nie był eksportowany, wszystkie wyprodukowane pojazdy (około 300 sztuk) trafiły do chińskich sił zbrojnych.

Copyright © Redakcja Militarium