Ukraiński eksport uzbrojenia konwencjonalnego w 2016 r.

Zgodnie z informacją przekazaną przez Ukrainę rejestrowi ONZ, w 2016 r. państwo to sprzedało następujące ilości uzbrojenia i sprzętu wojskowego:

Czołgi – 35 sztuk (25 sztuk T-64BW-1 do Konga i 10 sztuk BM Opłot-T do Etiopii);

Bojowe wozy opancerzone – 147 sztuk (15 sztuk BTR-3E1, 5 BTR-3K, 1 BTR-3M1, 7 sztuk BTR-3M2, 4 BTR-3BR i 2 BTR-3S do Tajlandii, 5 sztuk BTR-4E do Indonezji, 108 sztuk BRDM-2 do Zjednoczonych Emiratów Arabskich);

Przenośne zestawy przeciwpancerne i przeciwpancerne pociski kierowane – 85 sztuk (nieujawnionego typu do USA);

Rakiety kierowane – 43 sztuki (40 sztuk R-27 do Polski, 3 sztuki R-27 do Indonezji);

Broń strzelecka – 10318 sztuk (10000 sztuk do USA, 50 sztuk do Turcji, 10 sztuk do Mongolii, 258 do Sudanu, w tym 170 wielkokalibrowych karabinów maszynowych).

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. Ministerstwo Obrony Ukrainy

Koncepcja działań obronnych wojsk lądowych operujących w strefach rozpoznania i osłony strategicznej – początkowy okres wojny

Ogólna koncepcja działań obronnych wojsk lądowych operujących w strefach rozpoznania i osłony strategicznej w początkowym okresie wojny opracowana została na bazie doświadczeń z konfliktów z pierwszej dekady XXI wieku, w tym w Afganistanie, Czeczenii, Iraku i na Bliskim Wschodzie (Izrael). Koncepcja została opublikowana po raz pierwszy w 2012 r. (wybrane jawne elementy zostały zaprezentowane w publikacjach wydanych przez Akademię Obrony Narodowej i Wojskowy Instytut Wydawniczy).

Zasadnicze elementy koncepcji są następujące.

Rozwój koncepcji działań taktycznych realizowanych przez komponent lądowy w obronie własnego terytorium powinien opierać się z jednej strony na określeniu płaszczyzn i kierunków analizy i przetwarzania doświadczeń, a z drugiej, na zintegrowaniu elementów rozpoznawczych zgodnie z koncepcją ISTAR (Information, Surveillance, Target Acquisition, Reconnaissance) oraz spięcie systemów w pętli “rozpoznanie-dowodzenie-rażenie”.

Z analizy przebiegu walk lądowych w pierwszej dekadzie XXI wieku wynikają następujące wnioski:

1. Ugrupowanie sił własnych musi być uzupełnione takimi czynnikami, jak wykorzystanie terenu i jego uzbrojenie.

2. Zmniejszenie liczby czołgów, innych pojazdów bojowych oraz środków artyleryjskich wymusza zmianę tradycyjnego ugrupowania opartego na punktach oporu oraz rejonach obrony, które po zlokalizowaniu łatwo można pokryć ogniem (np. artylerii lufowej i rakietowej) oraz zniszczyć skoncentrowanym atakiem sił pancerno-zmechanizowanych.

3. Walka powinna uwzględnić relację “koszt–efekt” – należy unikać tradycyjnego przeciwstawiania środków walki ich odpowiednikom u przeciwnika, np. czołgów przeciwko czołgom, samolotów przeciwko samolotom. W tych przypadkach, ze względu na ekonomikę działań, o wiele tańsze, a równie efektywne są odpowiednio wyposażone systemy obrony przeciwpancernej i przeciwlotniczej.

4. W strefach rozpoznania i osłony strategicznej efektywniejsze niż bataliony rozmieszczone w stałych rejonach obrony będą rozproszone i manewrujące pododdziały wielkości pluton, które mają możliwość wskazywania (z ukrycia) celów do precyzyjnego rażenia.

5. Istotnym problemem, nie pozwalającym na utrzymanie inicjatywy przez grupy zadaniowe wchodzące na terytorium przeciwnika, może być konieczność szybkiej zmiany ugrupowania (linearne, kolumna marszowa) i dostosowania go do nagle zmieniającej się sytuacji w warunkach zbyt ciasnego (ograniczonego) pola manewru.

6. Przewagę (liczebną i jakościową) agresora, wchodzącego w strefy rozpoznania i osłony strategicznej można zmniejszyć dzięki połączeniu w system oddziaływania bojowego trzech zintegrowanych składowych: sieci rozpoznania oraz obiegu informacji o celach (zorganizowanej według koncepcji ISTAR), środków selektywnego niszczenia wybranych i najważniejszych elementów systemu walki przeciwnika (rozpoznanie, dowodzenie, osłona przeciwlotnicza, środki dostawy amunicji i paliwa), środków ogniowych do niszczenia wybranych sił uderzeniowych w odpowiednio przygotowanych „workach ogniowych” (śmigłowce bojowe, czołgi, bojowe wozy piechoty, środki przeciwpancerne, artyleria lufowa i rakietowa, środki saperskie).

7. Radykalnie zmniejszenie liczby wojsk i wydzielenie im dużych obszarów odpowiedzialności bojowej nie jest błędem, ale wymusza pożądane na współczesnym polu walki rozproszenie, a także zintegrowanie działań taktycznych.

Na bazie tych wniosków, opracowano koncepcję działania sił obrony w początkowym okresie starcia wojsk lądowych operujących w strefach rozpoznania i osłony strategicznej. Polega ona na użyciu zintegrowanych grup bojowych (ZGB), tworzonych z etatowych pododdziałów rozpoznawczych i batalionów zmechanizowanych, zmotoryzowanych lub pancernych oraz modułów zadaniowych rodzajów wojsk występujących w składzie komponentu lądowego (pododdziały artylerii, obrony przeciwlotniczej, inżynieryjne, chemiczne).

Zgodnie z założeniami tej koncepcji:

1. W czasie działań ZGB stosują i wykorzystują bojowe uzbrojenie terenu oraz wykorzystują wysunięte bazy operacyjne.

2. Działania sił własnych są zarządzane zgodnie z wymogami i możliwościami ISTAR.

3. Na obszarze wskazanych stref przewiduje się utworzenie pasów reagowania – standardowo trzech – a siły rozmieszczone na tych obszarach mają osiągnąć następujące cele: po pierwsze, rozpoznać siły przeciwnika, określić parametry położenia i ruchu jego najważniejszych elementów, takich jak stanowiska dowodzenia, węzły łączności, środki logistyczne, a następnie przekazać informacje o nich z wymaganą dokładnością do elementu oddziaływania bojowego, po drugie kanalizować ruch przeciwnika na wyznaczone kierunki, niszczyć punkty dowodzenia i kierowania ogniem, środki bezpośredniej osłony przeciwlotniczej oraz sprzęt transportujący amunicję i paliwo, po trzecie niszczyć siły główne czołowych oddziałów (awangard) przeciwnika.

Przyjęcie powyższych założeń umożliwia założenie określonego scenariusza zdarzeń i działań:

1. Własne siły, rozmieszczone w pierwszym pasie, prowadzą obserwację (dozór przydzielonych rejonów odpowiedzialności rozpoznawczej) i wyszukują poszczególne elementy ugrupowania przeciwnika, a następnie śledzą ich przemieszczanie i określają bieżące położenie oraz parametry ruchu.

2. Kolejna część sił, rozmieszczona w drugim pasie, wykonuje zaskakujące uderzenia z wybranego kierunku, w określonych i odpowiednio rozbudowanych „strefach śmierci”, w celu zniszczenia elementów dowodzenia oraz osłony sił głównych, a także w celu zepchnięcia przeciwnika w kierunku „worków ogniowych”.

3. Siły wyznaczone do działania w trzeciej strefie osłony strategicznej zajmują rejony wypadowe, rozbudowują w ich pobliżu „worki ogniowe” i rejony zasadzek ogniowych, a także zasadzek przeciwlotniczych, a po pojawieniu się przeciwnika i jego zatrzymaniu w rejonach zapór inżynieryjnych i niszczeń niszczą czołowe grupy bojowe przeciwnika nagłymi uderzeniami.

Proponowany rejon działania ZGB może obejmować teren o wymiarach do 80 km szerokości oraz około 60 km głębokości. W konsekwencji przed ugrupowaniem dywizji organizującej obronę rozmieszcza się trzy takie grupy, które obejmują obszar o szerokości do 200 km. Wymaga to zaangażowania potencjału odpowiadającego siłom brygady zmechanizowanej i pułku rozpoznawczego. W okresie przygotowania obrony w tych rejonach powinny operować pododdziały saperów i inżynieryjne, przygotowujące teren.

Przygotowanie, a następnie prowadzenie zorganizowanych działań na tak rozległym wycinku systemu obrony wymaga zintegrowania systemu walki, zwłaszcza w zakresie rozpoznania, dowodzenia i rażenia. Efektywność funkcjonowania tej kombinacji ugrupowania będzie decydowało zgranie bojowe poszczególnych elementów przez dowódców ZGB oraz stosowanie przez nich koncepcji ISTAR podczas kierowania walką.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Akademia Obrony Narodowej/Fot. Militarium

Programy modernizacji technicznej czeskich sił zbrojnych

Najważniejsze programy modernizacji technicznej sił zbrojnych Republiki Czeskiej (Armáda České Republiky) w latach 2017-2024.

Bojowe wozy piechoty – 210 nowych bojowych wozów piechoty, następców BMP-2 (120 sztuk w linii).  Proponowane pojazdy to: BAE Systems CV90, GDELS ASCOD 2, FFG G5, PSM Puma, Rheinmetall Lynx, FNSS Kaplan lub FNSS Tulpar. Dostawy od 2021 r. Wartość planowanego kontraktu około 50 mld CZK.

Transportery opancerzone Pandur II – 20 kołowych transporterów opancerzonych Pandur II 6×6 w wersjach: dowódczo-sztabowej KOVVŚ (6 sztuk) i łączności KOVS (14 sztuk). Dostawy w latach 2019-2020. Wartość kontraktu 1,9 mld CZK.

Transportery opancerzone Titus – 62 kołowe transportery opancerzone Titus 6×6 w wersjach: dowódczo-sztabowej (6 sztuk), łączności (36 sztuk) i koordynacji wsparcia ogniowego (20 sztuk) . Dostawy w latach 2019-2024.

Haubice polowe – 17 samobieżnych haubic polowych kal. 155 mm (L52). Dostawy w latach 2020-2021.

Modernizacja haubic polowych vz. 77 Dana – modernizacja 33 haubic polowych vz. 77 Dana kal. 152 mm (L39). Realizacja w latach 2018-2020.

Pojazdy transportowe moździerzy PRAM-L – 41 opancerzonych samochodów ciężarowo-terenowych Tatra T-815 Force 8×8 dla moździerzy vz. 82 PRAM-L kal. 120 mm. Dostawa w 2017 r. Wartość kontraktu 618 mln CZK.

Lekkie pojazdy terenowe – około 1000 lekkich samochodów osobowo-terenowych, następców UAZ-469 (740 szt.), Land Rover Defender (630 szt.) i innych (115 szt.). Dostawy w latach 2021-2024.

Pojazdy terenowe dla sił specjalnych – samochodów osobowo-terenowych SVOS Perun dla pododdziałów sił specjalnych. Dostawy w 2018 r. Wartość kontraktu 94,5 mln CZK.

Pojazdy chemiczne – 80 pojazdów chemicznych LOV-CBRN na bazie Iveco LMW 4×4 w dwóch wersjach: rozpoznawczej (40 szt.) i analiz (40 szt.). Dostawy w latach 2019-2023.

Amunicja strzelecka – amunicja do broni strzeleckiej Sellier & Bellot kal. 5,56 – 9 mm i kal. 12. Wartość kontraktu 3 mln CZK.

Kamizelki kuloodporne – 5500 kamizelek kuloodpornych firmy Argun (część dla czeskiej policji). Dostawy w latach 2017-2020. Wartość kontraktu 255 mln CZK.

Indywidualne optoelektroniczne przyrządy obserwacyjne – 2500 monokularów noktowizyjnych Pramacom-HT MUM-14 z 500 mostkami. Dostawy w latach 2017-2018. Wartość kontraktu 202 mln CZK.

Zestawy przeciwlotnicze średniego zasięgu – 4 baterie zestawów przeciwlotniczych średniego zasięgu. Proponowane systemy to: Rafael SPYDER-SR/MR, IAI Barak-8, MEADS Int. MEADS, MBDA CAMM lub Mica-VL, Kongsberg-Raytheon NASAMS 2, Saab BAMSE i Diehl-BGT IRIS-T SL. Dostawy od 2021 r. Wartość kontraktu około 15 mld CZK.

Zestawy przeciwlotnicze krótkiego zasięgu – 16 zestawów Saab RBS-70NG, następców samobieżnych zestawów Strieła-10M2D. Dostawy w latach 2019-2020.

Radiolokatory obserwacji przestrzeni powietrznej – 8 radiolokatorów IAI Elta ELM-2084 Multi Mission Radar. Dostawy od 2018 r. Wartość kontraktu 2,9 mld CZK.

Samoloty transportowe – 2 samoloty transportowe Airbus C-295. Opcja.

Śmigłowce wielozadaniowe – 12 śmigłowców wielozadaniowych, następców Mi-8/17. Proponowane śmigłowce:  Bell UH-1Y Venom, Airbus Helicopters H145M i Leonardo AW139M. Wartość planowanego kontraktu 9 mld CZK.

Modernizacja samolotów bojowych JAS-39C/D Gripen – wyposażenie w odbiornik Lin-16, transponder IFF Mod. 5 i gogle noktowizyjne pilota. Realizacja w latach 2018-2021.

Modernizacja samolotów bojowych L-159 ALCA – wyposażenie w transponder IFF Mod. 5 i gogle noktowizyjne pilota. Realizacja w latach 2019-2021.

Modernizacja samolotów transportowych C-295 –  wyposażenie w transponder IFF Mod. 5 i gogle noktowizyjne załogi. Realizacja w latach 2019-2021.

Zasobniki celownicze dla samolotów Gripen – 4 zasobniki celownicze Rafael Litening 4i. Dostawa w 2018 r.

Bomby kierowane dla samolotów JAS-39C/D Gripen – modernizacja samolotów Gripen umożliwiająca użycie uzbrojenia kierowanego przeciwko celom naziemnym i zakup bomb kierowanych GBU-12, GBU-16 i GBU-49. Realizacja w latach 2018-2021.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. Armáda České Republiky

Wartość bojowa współczesnych czołgów

Wykres przedstawia porównanie wartości bojowej kilku typów czołgów podstawowych, opracowanych i produkowanych w latach siedemdziesiątych, osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ub. wieku. Ocena  wartości bojowej wybranych typów czołgów została przeprowadzona w Wojskowym Instytucie Technicznym Uzbrojenia z Zielonki.

 

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Redakcja Militarium (wykorzystano sylwetki czołgów z Tank Encyclopaedia)

Niedoszła propozycja następcy BRDM-2 (II) – LOTR z Wojskowych Zakładów Motoryzacyjnych

Projekt pojazdu rozpoznawczego opracowany przez Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne S.A., który nie został zaakceptowany do realizacji w konkursie nr 2/2013 Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Pełny opis koncepcji pojazdu znajduje się w tekście “LOTR z Poznania” w Nowej Technice Wojskowej nr 7/2016.

Obecnie projekt pojazdu rozpoznawczego jest realizowany przez AMZ-Kutno sp. z o.o. w ramach projektu “Nowy lekki opancerzony transporter rozpoznawczy”.
Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne.

Uzbrojenie, wyposażenie i struktury Wojska Polskiego – pododdziały rozpoznawcze Wojsk Lądowych

W brygadach ogólnowojskowych (pancernych, zmechanizowanych, strzelców podhalańskich, obrony wybrzeża) znajdują się kompanie rozpoznawcze, natomiast w batalionach czołgów, zmechanizowanych, zmotoryzowanych, kawalerii powietrznej i powietrznodesantowych – plutony rozpoznawcze o różnej strukturze i wyposażeniu.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. MON

Uzbrojenie, wyposażenie i struktury Wojska Polskiego – Wojska Obrony Terytorialnej

Powstałe 1 stycznia 2017 r., jako nowy piąty rodzaj Sił Zbrojnych RP Wojska Obrony Terytorialnej (WOT) mają być, według założeń Ministerstwa Obrony Narodowej, formacją o organizacji i strukturze dostosowanych do realizowanych zadań oraz odpowiednim uzbrojeniu i wyposażeniu.

Organizacja WOT ma być ściśle powiązana z obecnym podziałem administracyjnym kraju. Wszystkie sformowane w latach 2017-2021 jednostki obrony terytorialnej mają reprezentować, pod względem organizacyjno-koncepcyjnym, jednostki lekkiej piechoty, odpowiednio do wymagań uzbrojone i wyposażone.

Szczebel operacyjny WOT tworzyć mają brygady, których pododdziały będą rozmieszczone we wszystkich województwach, a liczba brygad – siedemnaście – ma odpowiadać liczbie województw, w  województwie mazowieckim powstaną dwie brygady. Brygady mają mieć różną strukturę, jednak zasadniczy trzon jednostki powinny tworzyć: dowództwo i sztab, kompania dowodzenia, trzy do pięciu batalionów OT oraz pododdziały wsparcia i zabezpieczenia: kompania wsparcia, kompania saperów, kompania logistyczna, pluton medyczny. Brygada, będąca największą jednostką struktur sił terytorialnych, będzie stanowić element wsparcia operacyjnego i logistycznego pododdziałów niższego szczebla i zgrupowań bojowych (zapewnienie wsparcia i zabezpieczenia zgrupowań gwarantujące ciągłość działań) operujących w danym rejonie.

Plan formowania brygad OT w latach 2017-2019 (2016)

Szczeblem pośrednim ma być batalion lekkiej piechoty. Według obecnych informacji sformowanych ma być ponad 60 batalionów. Batalion lekkiej piechoty to następujące pododdziały: dowództwo i sztab, pluton dowodzenia i zabezpieczenia, trzy do pięciu kompanii lekkiej piechoty. Na bazie pododdziałów batalionów mają być tworzone tzw. Zgrupowania Zadaniowe WOT, przeznaczone do realizacji określonych zadań i wsparte w razie potrzeby przez dodatkowe siły i sprzęt.

Podstawowymi jednostkami WOT mają być kompanie – zasadnicze pododdziały na poziomie powiatu. Łącznie planowane jest sformowanie 314 kompanii. Kompania obrony terytorialnej ma być pododdziałem lekkiej piechoty. Każda kompania będzie miała określony profil działania, m.in. miejski, górski, wodny i ogólnowojskowy, powiązany ze środowiskiem geograficznym i demograficznym Stałego Rejonu Odpowiedzialności (SRO). Dla poziomu kompanii SRO będzie zwykle wytyczony administracyjnymi granicami powiatu, a w dużych miastach – gminy. Profil pododdziału zdecyduje określonym zakresie o jego wyposażeniu, w tym indywidualnym żołnierzy, a także programie szkolenia. Kompania ma się składać z dowództwa, trzech plutonów lekkiej piechoty, plutonu wsparcia i drużyny zabezpieczenia. Pluton lekkiej piechoty powinien liczyć około 40 żołnierzy i składać się z trzech drużyn (sekcji) lekkiej piechoty. Pluton wsparcia ma się składać z drużyny moździerzy, drużyny strzelców wyborowych i drużyny saperów.

Sekcja lekkiej piechoty OT

Zasadniczym pododdziałem WOT ma być 12-osobowa drużyna (sekcja) piechoty w składzie: dowódca sekcji (dowódca plutonu), zastępca dowódcy sekcji, starszy strzelec wyborowy – zwiadowca, strzelec wyborowy – zwiadowca, starszy saper, saper, starszy ratownik, ratownik, starszy radiotelefonista,  radiotelefonista, celowniczy, strzelec. Na jej uzbrojeniu mają znaleźć się pistolet wojskowy, karabinki, karabinek-granatnik, subkarabinek, karabin wyborowy, karabin maszynowy, granatnik przeciwpancerny.

Dostępne informacje na temat konkretnych typów uzbrojenia i sprzętu wojskowego przeznaczonego dla WOT pozwalają stwierdzić, że „terytorialsi” będą uzbrojeni w pistolety wojskowe Ragun, karabinki MSBS Grot (w tym z granatnikami podwieszanymi), Beryl (w tym granatnikami podwieszanymi), subkarabinki Mini Beryl, granatniki samodzielne GSBO-40, granatniki rewolwerowe RGP-40, karabiny wyborowe Bor (Alex) i wielkokalibrowe karabiny wyborowe Tor. Bronią wsparcia mają być karabiny maszynowe UKM-2000P Rod i moździerze LM-60D Pluton. Według deklaracji przedstawicieli WOT planowane jest wyposażenie formacji w nowe karabinki maszynowe zamiast karabinów maszynowych UKM-2000P i nowe moździerze lekkie.

Według MON do zwalczania środków napadu powietrznego w WOT przeznaczone mają być przeciwlotnicze zestawy rakietowo-artyleryjskie ZUR-23-2 i przenośne przeciwlotnicze zestawy rakietowe Grom/Grom-M (Piorun). Broń przeciwpancerna ma obejmować, poza granatnikami przeciwpancernymi jednorazowego i wielokrotnego użytku, również zestawy przeciwpancernych pocisków kierowanych oraz miny: denne, np. MN-123 i przeciwburtowe np. MPB-ZN.

Środkami transportowymi mają być m.in. motocykle, quady, skutery śnieżne, samochody osobowo-terenowe  oraz samochody ciężarowo-terenowe.

 Copyright © Redakcja Militarium/Fot. MON

Uzbrojenie, wyposażenie i struktury organizacyjne Wojska Polskiego – rozpoznanie radiotechniczne w Siłach Powietrznych RP

Poniższe rysunki przedstawiają najważniejsze elementy podsystemu rozpoznania radiotechnicznego Sił Powietrznych RP i Strategicznego Centrum Analizy Sytuacji Elektronicznej RP.

Posterunki radiolokacyjne SP RP

Zasięg radarów dalekiego zasięgu SP RP na wys. 3000 m

System rozpoznania technicznego SP RP

Strategiczne Centrum Analizy Sytuacji Elektronicznej RP

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. SP RP

Siły zbrojne Łotwy w 2016 r.

Łotewskie Narodowe Siły Zbrojne (łot. Nacionālie Bruņotie Spēki, w skrócie NBS) to najmniejsza armia państw bałtyckich. W przeciwieństwie do Litwy, która po kilku latach „przygody” z armią zawodową, przywróciła zasadniczą służbę wojskową, władze w Rydze utrzymują zawodowy charakter armii.

Obecnie wojska operacyjne NBS liczą ok. 5,5 tys. żołnierzy zawodowych, wpierane są przez licząca ok. 8 tys. żołnierzy Gwardię Narodową (łot. Zemessardzes, w skrócie ZS).

Gwardia Narodowa

ZS, będąca zasadniczym komponentem NBS, jest strukturą obrony terytorialnej. Składa się z 18 batalionów różnego typu, głównie piechoty, zgrupowanych w trzech terytorialnych dowództwach brygadowych. Bataliony – za wyjątkiem specjalistycznych – mają przydzielony rejon odpowiedzialności, pokrywający się terytorialną bazą rekrutacyjną. Wewnętrzna struktura batalionów, ich rozmieszczenie w poszczególnych powiatach uzależnione jest od specyfiki rejonu odpowiedzialności (brane pod uwagę są takie czynniki jak rozległość, zagęszczenie ludności, istotne obiekty i instalacje).

Struktura terytorialna sił zbrojnych Łotwy

Służba w ZS jest oparta o dobrowolnie zawierane kontrakty, które może zawrzeć każdy obywatel Łotwy, jeśli ukończył osiemnasty rok życia i nie przekroczył pięćdziesiątego piątego roku życia oraz spełnia wymagania sprawności fizycznej i psychicznej. Służbę w ZS można pełnić do sześćdziesiątego roku życia, sam kontrakt zazwyczaj trwa 5 lat, z możliwością przedłużenia i zobowiązania do odbycia co najmniej 10 dni szkolenia – w pierwszym roku i minimum 2 dni w kolejnych latach służby. Po wygaśnięciu kontraktu, żołnierze trafiają do ewidencji rezerw osobowych, gdzie znajdują się do ukończenia sześćdziesiątego roku życia. Służbę w ZS mogą pełnić zarówno osoby bez przeszkolenia wojskowego, jak i byli żołnierze zawodowi, lub ci, którzy wcześniej (przed 2006 r.) odbyli zasadnicza służbę wojskową.

Skład terytorialnych brygad ZS:

2. Brygada – siedziba dowództwa Ryga, składa się z batalionu studenckiego (piechoty) – Ryga; 22. batalionu piechoty – Valmiera; 27. batalionu piechoty – Cesis; 54. batalionu inżynieryjnego (ITBN) – Ogre; 17. dywizjonu przeciwlotniczego (PABN) – Mārupe; 19. batalionu zabezpieczenia – Ulbroka.

54. ITBN to jedna z ciekawszych jednostek. Pomimo podporządkowania do struktur ZS batalion bierze udział w NATO-wskich siłach odpowiedzi. W batalionie, obok czterystu gwardzistów służy setka żołnierzy zawodowych. Prócz dwóch kompanii ratownictwa inżynieryjnego wyposażonych m.in. w amfibie PTS-M oraz kompani mostowej, eksploatującej park pontonowy PMP oraz mosty towarzyszące BLG-67, batalion posiada kompanię rozminowania (EOD). Na co dzień kompania pełni służbę w postaci patroli rozminowania, w związku, z czym rozrzucona jest po kraju – plutony stacjonują w Saldus, Ogre i Rezkne. Z kolei 17. PABN jest jednym z dwóch (drugi podlega siłom powietrznym) dywizjonów przeciwlotniczych. Wyposażony w jest w zestawy rakietowe RBS-70 oraz armaty przeciwlotnicze Bofors L/70 kal. 40mm, wpięte w system kierowania ogniem CIG-790, z radarem PS-70 Giraffe. Sprzęt ten trafił do NBS w 2000 roku z nadwyżek szwedzkich sił zbrojnych – Försvarsmakten.

Struktura sił zbrojnych Łotwy

3. Brygada ZS – siedziba dowództwa Rezekne (największa, odpowiadająca za najbardziej zagrożony obszar Łotwy, tj. Łatagalie na granicy łotewsko–rosyjskiej i łotewsko–białoruskiej) składa się z: 31. batalionu obrony przed bronią masowego rażenia – Aluksne (w batalionie służy 40 żołnierzy zawodowych i 304 gwardzistów); 25. batalionu piechoty – Gulbene (w batalionie służy 13 żołnierzy i 510 gwardzistów); 32. batalionu piechoty – Rezekne (w batalionie służy 14 żołnierzy zawodowych i 725 gwardzistów); 55. batalionu piechoty – Aizkraukle (w batalionie służy 13 żołnierzy zawodowych i 408 gwardzistów); 56. batalionu piechoty – Jēkabpils (w batalionie służy 14 żołnierzy zawodowych i 399 gwardzistów); 34. dywizjonu artylerii – Daugavpils (w dywizjonie służy 45 żołnierzy zawodowych i 442 gwardzistów); 35. batalionu zabezpieczenia – Preilu (w batalionie służy 13 żołnierzy zawodowych i 469 gwardzistów). Z 3400 żołnierzy pełniących służbę w „rzeźnickiej” brygadzie tylko 152 to żołnierze zawodowi pełniący służbę w pełnym wymiarze czasu i stanowiący rdzeń kadry dowódczo-instruktorskiej. Brygada odpowiedzialna jest za teren o powierzchni 27270,6 km2, czyli w przybliżeniu wielkości województwa lubelskiego czy wielkopolskiego.

Brygadowy 34. dywizjon artylerii jest jedynym pododdziałem artylerii w całej NBS. Dywizjon to bateria przeciwpancernych armat Skoda vz. 53 kal. 100 mm i dwie baterie moździerzy m41/D kal. 120mm.

4. Brygada – siedziba dowództwa Lipawa, składa się z: 44. batalionu piechoty – Lipawa; 46. batalionu piechoty – Ventspils; 51. batalionu piechoty – Dobele; 52. batalionu piechoty – Jeglava; 45. batalionu zabezpieczenia – Kuldiga.

Oprócz opisanych trzech brygad piechoty w skład łotewskiej obrony terytorialnej wchodzi jednostka cyberobrony oraz pluton wsparcia operacji psychologicznych, których szeregi zasilane są przez cywilnych specjalistów.

Gwardia Narodowa sił zbrojnych Łotwy

Istotną zmianą, będąca reakcją władz w Rydze na wydarzeniach na Ukrainie, jest chęć utworzenia w ramach ZS 18 plutonów szybkiego reagowania, które jako pierwsze mają reagować na zagrożenia tzw. „wojny hybrydowej”. Plutony te mają wyróżniać się lepszym wyposażeniem, oraz zwiększonym minimum przewidzianym na szkolenie – co najmniej 20 dni w roku.

Wojska regularne

Obok opisanych wojsk terytorialnych, Narodowe Siły Zbrojne Łotwy dysponują profesjonalnym (zawodowym) komponentem lądowym wojsk operacyjnych, w którego skład wchodzi batalion dowodzenia, brygada piechoty, jednostka sił specjalnych i pododdziały żandarmerii wojskowej.

NBS to głownie lekko uzbrojona piechota poruszająca się przy pomocy nieopancerzonych samochodów ciężarowych oraz przegubowych wszędołazów Bandvagn 206. NBS użytkują kilkanaście wzorów ręcznej, począwszy od karabinków G-36KV i karabinów maszynowych Minimi używanych w wojskach regularnych, poprzez szwedzkie karabiny automatyczne Ak-4 i niemieckie ukm MG-3, a kończąc radzieckich karabinkach rodziny AK i ukm PKM, które nadal są używane w pododdziałach obrony terytorialnej. Zasadniczymi środkami przeciwpancernymi są działa bezodrzutowe Carl Gustaf oraz granatniki AT-4, uzupełnione cięższymi działami bezodrzutowymi Pvpj 1110 kal. 90mm.

Struktura łotewskiej brygady piechoty

Ograniczone możliwości finansowe nie pozwoliły na zbudowanie w ciągu ostatnich 25 lat ciężkich jednostek zmechanizowanych. Warto o tym pamiętać, gdyż obecnie wobec wzrostu poczucia zagrożenia, państwa bałtyckie w tym Łotwa, w miarę swoich skromnych możliwości, starają się mimo wszystko zbudować komponent cięższy i lepiej dostosowany do walki z wysoko manewrowymi i dysponującymi dużą siłą ognia wojskami zmechanizowanymi. W tym celu władze w Rydze pozyskały z nadwyżek British Army pojazdy rodziny CVR-T, planują także pozyskanie kołowych transporterów opancerzonych oraz opancerzonych pojazdów patrolowych celem doposażenia drugiego batalionu brygady wojsk lądowych. W lipcu 2014 r. Łotysze podpisali umowę na zakup 123 wozów rodziny CVR-T z nadwyżek brytyjskich za 39,4 mln funtów szterlingów (ok. 48,1 mln EUR). Oprócz tej umowy władze podpisały szereg dodatkowych umów, w tym na wymianę układów napędowych w pojazdach (nowy silnik i transmisja), nowe środki łączności, pakiety pancerza dodatkowego, a także kontrakt z ? na przeciwpancerne pociski kierowane Spike-LR. Łączny koszt wszystkich umów to ponad 107 mln EUR. Według władz program mechanizacji brygady wojsk lądowych do 2021 roku ma pochłonąć 250 mln EUR.

Wozy dowodzenia Virsaitis (pol. wódz), czyli Sultan, bojowe wozy rozpoznawcze Scimitar – Zobens (pol. miecz), transportery Spartan – Pērkons (pol. grzmot), wozy zabezpieczenia technicznego Vairogs (pol. tarcza ) czyli Samsony i wozy ewakuacji medycznej Glābējs (pol. zbawiciel) – Samaritan

Z innych istotnych inwestycji warto wspomnieć porozumienie z listopada 2014 r., na mocy którego kupiono 800 dział bezodrzutowych Carl Gustaf oraz 50 ciężarówek i tyle samo samochodów terenowych z nadwyżek szwedzkich. Dodatkowo dokonano zakupu radiostacji Falcon II i Falcon III za 67 milionów EUR.

Lotnictwo

Łotwa nie posiada lotnictwa bojowego. Potencjał sił lotniczych (łot. Latvijas Gaisa spēki) zabezpieczenia potrzeby transportu powietrznego i operacji poszukiwawczo-ratowniczych. Zadania te (łot. Latvijas Gaisa spēki) realizuje przy pomocy czterech śmigłowców Mi-17MTW-1 przystosowanych do zadań SAR i dostarczonych w latach 2001-2005, dwóch śmigłowców Mi-2, samolotu transportowego L-410 oraz trzech tłokowych An-2, służących min. do szkolenia spadochronowego. Maszyny stacjonują w bazie lotnictwa Lielvārde w centralnej części kraju, co, pozwala na dotarcie w dowolny punkt kraju w czasie do 90 minut.

Oprócz eskadry lotniczej bazie lotnictwa podlegają służby kontroli przestrzeni powietrznej dysponujące min. trzema posterunkami radiolokacyjnymi – Lielvārdē, Čalās, oraz Audriņos wyposażonymi w radary Lockheed Martin AN/TPS-77. W październiku 2015 r. władze w Rydze podpisały umowę z Lockheed Martin na kolejne 3 radiolokatory w najnowszej odmianie (antena aktywna wykonana w technologii azotku galu), a nieco wcześniej na modernizacje jednego z posiadanych – najstarszego, użytkowanego od kilkunastu lat na posterunku nr 2 w Audrini. Wszystkie posterunki wpięte są w sieć BaltNet – tworzony od 1998 roku zintegrowany system kontroli przestrzeni powietrznej trzech republik bałtyckich. Dodatkowo posterunek w Audrinos jest elementem NATO-wskiej sieci Backbone. Celem dalszej poprawy zdolności kontroli własnej przestrzeni powietrznej Łotwa kupiła także cztery mobilne stacje AN/MPQ-64F1 Improved Sentinel na HMMWV do wykrywania obiektów niskolecących.

Struktura lotnictwa łotewskiego

Bezpośrednia osłonę bazy Lielvārdē zapewnia dywizjon przeciwlotniczy dysponujący przeciwlotniczymi zestawami rakietowymi RBS-70 (trzy baterie – 27 wyrzutni). W styczniu 2016 r. władze zdecydowały się na dalszą rozbudowę potencjału poprzez zakup zestawów przenośnych FIM-92 Stinger.

Marynarka Wojenna

Marynarka Wojenna (łot. Latvijas Jūras Spēki) ma na stanie 18 jednostek nawodnych stacjonujących w Lipawie. Zadania ograniczają się do prowadzenia działań patrolowych, ratowniczych, oraz działań przeciwminowych. Łotewskie okręty wraz z jednostkami z pozostałych państw bałtyckich tworzą eskadrę przeciwminową BALTRON, której macierzystym portem jest Lipawa.

Eskadrę okrętów minowych tworzą ex-holenderskie niszczyciele min typu Alkmaar, zbudowane w 1984 r. i przekazane Rydze w latach 2007-11: Imanta (M-04, dawny M854 Harlingen), Viesturs (M-05, dawny Scheveningen), Tālivaldis (M-06, dawny M852 Dordrecht)) Visvaldis (M-07, dawny M851 Delfzijl), Rūsiņš (M-08, dawny M850 Alkmaar). Eskadra okrętów patrolowych to okręty typu Skrunda, powstałe w niemieckich i łotewskich stoczniach w latach 2011-14: Skrunda (P-05), Cesis (P-06), Viesite (P-07), Jelgava (P-08), Rezekne (P-09). Straż przybrzeżna dysponuje patrolowcami typu KBV zbudowanymi w 1963-1964, pozyskanymi w latach 1993-1994 ze Szwecji: Kristaps (KA-01), Gaisma (KA-06), Ausma (K-07), Saule (KA-08), Klints (KA-09) i najmłodszy, zbudowany w 1996 r., a pozyskany w 2011 r. z Finlandii okręt Astra (KA-14). Jednostki wsparcia to okręt dowodzenia i wsparcia sił przeciwminowych Virsatis (A-53), czyli dawny norweski stawiacz min Vale, zbudowany w 1977 r., przekazany w 2001 r. oraz okręt hydrograficzny Varonis (A-90), czyli ex-holenderski Buyskes, zbudowany w 1973 r. i przekazany NBS w 2003 r.

Perspektywy

Niewątpliwie wieloletnie zaniedbania i chroniczne niedoinwestowanie uniemożliwiło zbudowanie potencjału NBS umożliwiające prowadzenie nawet w ograniczonym zakresie operacji obronnej. Nawet ostatnio intensywnie realizowane zakupy oraz deklaracje związane ze znaczącym zwiększeniem finansowania sił zbrojnych, czy w końcu zwiększenie zaangażowania wojsk NATO w regionie, nie rozwiązują problemów bezpieczeństwa Łotyszy. Największym wyzwaniem przed którym stoją władze w Rydze są bowiem nie rosyjskie dywizje i brygady niedaleko granicy państwa, lecz problemy demograficzne.

Budżet Łotewskich Narodowych Sił Zbrojnych w latach 2001—2019 (prognoza). Kwoty (pogrubione) w mln EUR

W dwumilionowej republice dynamicznie ubywa ludzi – tylko w latach 2000-2011 ubyło ponad 300 tys. obywateli (tj. 13%). Warto też pamiętać o zagadnieniu mniejszości narodowych – według spisu z 2011 r. aż 29,6% mieszkańców Łotwy deklarowało narodowość rosyjską. Sprawę mniejszości rosyjskiej komplikuje także niejasny status bezpaństwowców, który nie tylko uniemożliwia im podjęcia pracy w administracji państwowej, służby w wojsku i policji, czy brania czynnego udziału w życiu politycznym, lecz z pewnością nie ułatwia integracji z Łotyszami i budowania lojalnej postawy władz Rygi. Zaskakujący scenariusz konfliktu na Ukrainie uświadomił wszystkich, jakie potencjalne niebezpieczeństwo drzemie w realizowanej polityce wobec mniejszości narodowych.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Militarium