Gra obronna „Organizacja obrony narodowej w sytuacji kryzysu polityczno-militarnego”

Jedną z ciekawszych gier obronnych przeprowadzono w Polsce pod koniec lat dziewięćdziesiątych. Celami gry, przeprowadzonej na szczeblu centralnym, pod tytułem „Organizacja obrony narodowej w sytuacji kryzysu polityczno-militarnego”, były identyfikacja zagrożeń państwa i społeczeństwa oraz ich skutków, wypracowanie wniosków co do głównych kierunków doskonalenia obrony narodowej, określenie potrzeb w zakresie technik współdziałania poszczególnych elementów obrony narodowej w sytuacji kryzysowej, a także ćwiczenie procedur w sferze zarządzania kryzysowego, włączając w to proces po­dejmowania decyzji na forum instytucji międzynarodowych i na szczeblu państwa oraz ćwiczenie zdolności reagowania i dostosowywania się do potencjalnej sytuacji kryzysowej, w której możliwe jest zastosowanie wszystkich środków pań­stwowych (z siłami zbrojnymi włącznie) oraz organizacji pozarządowych.

Prezentowane poniżej założenia ćwiczenia w niektórych aspektach pozostają aktualne w obecnej sytuacji geopolitycznej i militarnej Europy Środkowo-Wschodniej.

Aspekt polityczny – sytuacja ogólna

Brązowi. Państwo o dużym potencjale ludnościowym i gospodarczym we wschodniej Europie, należące do NATO. Zmiany polityczne i gospodarcze Brązowych w aspekcie wewnętrznym i zewnętrznym następują zgodnie z życzeniem władz państwa i opinii publicznej. Brązowi są nadal dość istotnym partnerem gospodarczym Niebieskich, co daje im możliwość uzależnienia przemysłu przetwórczego tego kraju od dostaw surowców, w tym gazu i rudy żelaza. Oficjalnie nie ma sygnałów, że Brązowi usiłują wykorzystać do własnych celów swoją pozycję dostawcy surowców strategicznych. Nie można jednak wykluczyć, że w przyszłości czynnik ten zostanie wykorzystany. Nie ma również bezpośrednich sygnałów, aby dążyli do politycznego izolowania Niebieskich. Nadal jednak władze Brązowych twierdzą, że rozszerzenie NATO  było równoczesne z próbą izolowania i wzrostem zagrożenia Brązowych. Wstąpienie Niebieskich do NATO nie zyskało ich akceptacji, a dla ugrupowań politycznych stanowi zasadniczy argument w walce o przejęcie władzy w państwie.

Dążenie Brązowych do wywierania wpływu na rozwój sytuacji w państwie Czerwonych oraz do dominacji w strefie swoich dawnych wpływów (państwa powstałe po upadku bloku wschodnioeuropejskiego), wiąże się z próbą utworzenia konkurencyjnego dla NATO sojuszu obronnego, obejmującego państwa sojusznicze Brązowych.

Państwa zachodnie, zajęte problemami zjednoczonej Europy, swoją przyzwalającą postawą umacniają Brązowych w przekonaniu do słuszności ich polityki zagranicznej.

W dalszym ciągu siły Brązowych uwikłane są w konflikty regionalne w państwach azjatyckich. Istnieją także potencjalne punkty zapalne, które mogą doprowadzić do starć zbrojnych. Jednym z nich jest coraz głośniejsza idea autonomii Obwodu Przybałtyckiego Brązowych, a mającego wiele więzi historycznych z państwem Zielonych.

Stan zdrowia prezydenta Brązowych rodzi obawę, że może dojść ponownie do walki o sukcesję. Politycy zabiegający o poparcie armii mogą sugerować, by dać jej okazję do zrekompensowania swoich niepowodzeń szybką i skuteczną akcją zbrojną w strefie wpływów Brązowych.

Następuje wzrost popularności komunistów i nacjonalistów. Doprowadzić to może do wyeksponowania idei imperialnych na terenie byłego Związku Państw Socjalistycznych (ZPS). Użycie przez Brązowych broni masowego rażenia jest mało prawdopodobne z uwagi na odstraszający, równoważny potencjał państw zachodnich.

Media Brązowych ulegają komunistycznym i nacjonalistycznym tendencjom. Część prasy pisze o Niebieskich w negatywnym świetle. Rozbieżność faktów prezentowanych przez media Brązowych świadczy o ich uległości wobec władzy. W nowym budżecie Brązowych dokonano szeregu cięć w wydatkach socjalnych, kontynuacja polityki gospodarczej zwiększa liczbę bezrobotnych, pojawiły się strajki, nastąpił wzrost bezrobocia, przestępczości, jako skutki tych działań politycznych, które przyczyniają się do spowolnienia wzrostu gospodarczego.

Granatowi – państwo graniczące z Niebieskimi i Brązowymi. Polityka kraju opiera się na ogół na zasadach dobrosąsiedzkich stosunków. Obawiając się dominacji Brązowych rząd dąży do zapewnienia sobie gwarancji bezpieczeństwa i pomocy ekonomicznej ze strony Europy, kosztem ustępstw. Umowa o współpracy wojskowej między Granatowymi a Brązowymi z listopada 1995 r. nie stanowi bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa Niebieskich.

Nie rokuje powodzenia propozycja Granatowych, wysunięta na forum międzynarodowym, utworzenia „trójkąta” Granatowi-Niebiescy-Brunatni. Może doprowadzić do przeorientowania polityki Granatowych w kierunku przystąpienia do Układu Taszkienckiego z maja 1992 r. „O bezpieczeństwie zbrojnym Wspólnoty”.

Gra obronna Obrona Polski 1999 2

Sytuacja w rejonie konfliktu.

Ustępstwa Granatowych wobec Brązowych podyktowane są trudną sytuacją gospodarczą i uzależnieniem gospodarczym od centrum byłego ZPS. Stan gospodarki Granatowych ocenia się jako trudny. Nie ma w państwie Granatowych sił politycznych wrogo nastawionych do Niebieskich na tyle silnych, które mogłyby doprowadzić do destabilizacji władzy i wywołania niepokojów społecznych na większą skalę. Media Granatowych są na ogół przychylne Niebieskich. Jednak część z nich, wydawanych na zachodzie Granatowych, zamieszcza wrogie i niechętne Niebieskim materiały.

Czerwoni – kraj, borykając się ze znacznymi trudnościami gospodarczymi, ulega coraz bardziej wpływom Brązowych. Unia gospodarcza z Brązowymi ma zapewnić dostawy nośników energii po cenach Brązowych, w zamian za bezpłatną dzierżawę baz wojskowych. Podporządkowanie Czerwonych może wiązać się z przejmowaniem ich majątku przez Brązowych. Sytuacja Czerwonych jest dowodem ekspansywnej polityki Brązowych na obszarze państw byłego ZPS.

Słabość parlamentu i innych instytucji demokratycznych, podporządkowanie mediów, sprawiają, że mimo trudnej sytuacji społecznej nie dochodzi do protestów na szeroką skalę. Od początku 1997 r. nasilają się protesty skrajnej opozycji, tłumione są jednak z całą bezwzględnością przez aparat przymusu wierny prezydentowi. W ostatnim czasie Czerwoni wspierają Brązowych w dążeniach do restauracji ich wpływów imperialnych. Czerwoni wspierają Brązowych w krytyce idei rozszerzenia NATO, a także są za utrzymaniem ścisłych więzi z krajami bałtyckimi. Prezydent Czerwonych, chcąc umocnić swoją władzę, stwarza atmosferę zagrożenia i wrogości, dzięki czemu udaje mu się wprowadzić poza konstytucyjne przepisy i decyzje oraz stosować nadzwyczajne środki sprawowania władzy.

Wspólne ćwiczenia wojskowe Czerwonych i Brązowych podnieść mają morale i pewność bezpieczeństwa społecznego Czerwonych. Zacieśnia się współpraca służb granicznych Brązowych i Czerwonych na granicy z Niebieskimi i innymi krajami (Granatowi, Zieloni i inne państwa bałtyckie).

Zieloni – państwo nadbałtyckie graniczące z Brązowymi. Stosunki Zieloni-Niebiescy układają się w miarę poprawnie. Ze względu na swój potencjał i położenie geostrategiczne, dostrzega się Niebieskich jako ważnego gracza gospodarczego i pośrednika ułatwiającego bliższą współpracę z zachodnioeuropejskimi strukturami gospodarczymi i bezpieczeństwa.

Gospodarka Zielonych, po części uzależniona od Brązowych, przeżywa etap wzrostu. Kartą przetargową w sporach Brązowi-Zieloni staje się sytuacja mniejszości Brązowych. Wielu obywateli Brązowych, mieszkających w państwie Zielonych i pełniąc różne funkcje w gospodarce i administracji, solidaryzuje się z dążeniami Brązowych do podporządkowania Zielonych ich interesom. Brązowi odgrażają się, że wstąpienie Zielonych do NATO wiązać się będzie z wkroczeniem wojsk Brązowych na ich terytorium.

Mimo oficjalnego stanowiska rządu Zielonych o tym, że problem Obwodu Nadbałtyckiego jest wewnętrzną sprawą Brązowych wielu polityków, naukowców, a nawet znaczna część społeczeństwa Zielonych jest za ścisłą współpracą z Obwodem Nadbałtyckim.

Bliskie kontakty Zielonych z Niebieskimi i krajami zachodnimi udział w siłach pokojowych ONZ, wejście do CEFTY, przejęcie sprzętu i uzbrojenia wojskowego od Niebieskich wywołały ostrą krytykę władz Brązowych.

Od kilku tygodni mają miejsce incydenty graniczne związane z naruszeniami przestrzeni powietrznej Zielonych przez rozpoznawcze samoloty Brązowych, z kierunku nadbałtyckiego i znad obszaru Czerwonych. Ambasada Brązowych w państwie ZIELONYCH uzasadnia to błędami młodych pilotów po radykalnej zmianie personelu latającego.

Aspekt militarny – sytuacja ogólna

Brązowi. Cywilna kontrola w armii Brązowych napotyka na znaczny opór ze strony wyższych dowódców wojskowych. Ministerstwo obrony ma trudności z opanowaniem sytuacji w armii (korupcja, dezercja, odejście doświadczonej kadry itp.). W ciągu ostatnich kilku lat wzmocnił się konserwatywny charakter armii. Zapowiada się dalszą redukcję sił zbrojnych. Brązowi wstrzymali realizację układu o rozbrojeniu START-2, warunkując jego kontynuację deklaracją paktu NATO o nie przyjmowaniu nowych członków do 2010 r.

Strategiczne siły Brązowych są gotowe do ataku nuklearnego lub konwencjonalnego w obszarze żywotnych interesów Brązowych. Wydłużono – dla jesiennego poboru – czas zasadniczej służby wojskowej, co pozwoliło podnieść stopień pokojowego ukompletowania sił zbrojnych do około 80%.

Zintensyfikowano ćwiczenia o około 20%, szczególnie Floty Bałtyckiej i armii lądowej. Brązowi zapowiadają wzmożenie wspólnych ćwiczeń z Czerwonymi, w których uczestniczyć mają Wojska Ochrony Pogranicza, Flota Bałtycka, Służba Celna i siły porządkowe MSW.

Sztaby sił zbrojnych Brązowych i Czerwonych przygotowują projekt połączenia sił zbrojnych obydwu państw, co wiązać się może z dyslokacją zwiększonej ilości wojsk Brązowych na terenie Czerwonych.

Granatowi. W ciągu kilku ostatnich lat powołane przez prezydenta organy kontroli armii rozpoczęły nadzorowanie restrukturyzacji sił zbrojnych, ich gotowości i szkolenia. Ministerstwo Obrony zacieśnia współpracę z instytucjami zachodnimi w dziedzinie restrukturyzacji, przezbrajania i wspólnych ćwiczeń wojskowych. Oczekuje się sformułowania wspólnego batalionu Niebieskich i Granatowych.

Koncepcja wspólnego z Brązowymi systemu obrony powietrznej napotyka znaczne trudności. Brązowi pragną zachować dowodzenie połączonymi siłami, a także uzyskać nieograniczone prawo korzystania z przestrzeni powietrznej Granatowych.

CZERWONI. Zacieśniająca się współpraca wojskowa Brązowych i Czerwonych hamuje dotychczasowe zmiany korzystnie wpływające na bezpieczeństwo Niebieskich. Zaawansowany jest projekt połączenia sił zbrojnych i rozmieszczenia na terenie Czerwonych części sił Brązowych.

Na początku 1997 r. ujawniono plany ćwiczeń zgrywających systemy rozpoznania i dowodzenia Brązowych i Czerwonych. Ćwiczenia mają się wiązać z realizacją tematyki przegrupowań związków taktycznych, a nawet operacyjnych, obejmujących swym rozmachem obszar państwa Czerwonych i Obwodu Nadbałtyckiego. Siły ochrony granicy zaostrzyły kontrolę na przejściach granicznych z Zielonymi. Planuje się przeprowadzenie wspólnych ćwiczeń Brązowych i Czerwonych pk. „ZAPORA”, mających na celu przeprowadzenie akcji porządkowych w strefie nadgranicznej Czerwonych z Zielonymi.

Czerwoni zapowiadają pilny zakup sprzętu wojskowego w celu uzupełnienia braków wynikających z maksymalnego dla nich limitu CFE.

Zieloni – są w trakcie tworzenia Sił Ochrony Kraju. Szczególną uwagę zwraca się na kwestię utworzenia sił szybkiego reagowania (około 5000 żołnierzy), sił ochrony granic i wojsk obrony terytorialnej. Ministerstwo Obrony, dążąc do uniezależnienia się od dostaw uzbrojenia, kontynuuje rozmowy z przedstawicielami przemysłu Zachodu w sprawie dostaw uzbrojenia (uzbrojenia piechoty, amunicji, materiałów wybuchowych).

Planuje się zwiększenie ilości ćwiczeń mających na celu weryfikację planowanej struktury sił obronnych, a także przeprowadzenie wspólnych z pododdziałami państw zachodnich (i Niebieskich) ćwiczeń o charakterze ratowniczym na wypadek sytuacji kryzysowych.

Sytuacja szczegółowa (D minus x)

D minus 2 miesiące. Brązowi i Czerwoni podpisują porozumienie o unii gospodarczej i militarnej. Jednocześnie ambasadorzy tych państw, w stolicy Zielonych, przekazują noty swych rządów, w których proponuje się Zielonym przyłączenie się do unii. W przeciwnym wypadku, ze względu na trudności gospodarcze, ograniczone zostaną dostawy surowców energetycznych i energii elektrycznej dla państw bałtyckich. Ograniczona zostanie również wymiana doświadczeń między Brązowymi a Zielonymi w dziedzinie przemysłowej i technicznej.

Gra obronna Obrona Polski 1999

Sytuacja w rejonie konfliktu.

Brązowi, jako stały członek Rady Bezpieczeństwa, żądają zaprzestania wymiany wojskowej między Zielonymi a Niebieskimi i Brunatnymi, argumentując swoją postawę wzrastającym poczuciem zagrożenia swoich interesów.

D minus 1,5 miesiąca. Brązowi i Czerwoni wzywają swych ambasadorów w celu przeprowadzenia konsultacji. Brązowi zerwali całkowicie dostawy energii i paliw dla Zielonych. W tej sytuacji Zieloni zmuszeni zostali do uruchomienia strategicznych rezerw materiałowych, które mogą wystarczać zaledwie na dwa miesiące.

Na terenie Zielonych dochodzi do częstych przerw w pracy i niepokojów społecznych inspirowanych przez osoby mniejszości Brązowych. Dochodzi do zwmieszek na tle narodowościowym na terenach zamieszkałych przez mniejszość Brązowych. Społeczeństwo Zielonych, ugrupowania nacjonalistyczne i media wskazują mniejszość Brązowych jako jedno ze źródeł trudności. Przy okazji zamieszek społecznych w trudnej sytuacji znalazła się mniejszość Niebieskich.

W wyniku wzrostu aktów sabotażu i nielegalnych przekroczeń granicy Zielonych postanowili powołać siły rezerwowe obrony terytorialnej i straży granicznej. Na terenie elektrowni jądrowej w m. Ignalina doszło do ostrego sporu między pracownikami mniejszości Brązowych, a pozostałą załogą. Przerywano pracę niektórych urządzeń. Strajkujący żądają natychmiastowego ustosunkowania się Zielonych do propozycji Brązowych.

Rząd Zielonych zwrócił się do rządu Niebieskich z prośba o mediację w rozstrzygnięciu sporu i wyjaśnieniu kwestii spornych między Zielonymi a Brązowymi.

D minus 40 dni. Znaczne siły desantowe Brązowych przeprowadziły ćwiczenie w pobliżu wód terytorialnych Zielonych. Doszło do naruszeń suwerenności obcych państw na pokładzie ich floty handlowej. Wydzielone związki taktyczne Czerwonych i Obwodu Stołecznego Brązowych przygotowują wspólne ćwiczenia pk. „TORFOWISKO”. W tym celu ambasador Czerwonych przekazał notę dyplomatyczną do władz Zielonych z prośbą o umożliwienie przemarszu ich wojsk przez terytorium Zielonych do Obwodu Bałtyckiego.

Natężenie ćwiczeń wojskowych, wydłużenie odpraw celnych oraz napady na drogach lądowych spowodowały spadek natężenia żeglugi i transportu lądowego oraz wzrost kosztów ubezpieczeń, grożąc całkowitym zerwaniem połączeń handlowych.

D minus 35 dni. Zwiększył się znacznie napływ do Niebieskich turystów mniejszości Niebieskich z terenu Zielonych. Są to tzw. turyści handlowi, z których część pozostaje u Niebieskich dłużej ponad czas deklarowany wcześniej. Obserwuje się nasilenie kradzieży i napadów na turystów Zielonych, dokonywanych przez obcokrajowców. Ambasador Zielonych w państwie Niebieskich poprosił ministerstwo spraw zagranicznych o interwencję w tej sprawie. Turyści Brązowych i Czerwonych nie wrócili do kraju, skupiając swą aktywność „handlową” na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego.

Nieznani sprawcy dokonują napadów rabunkowych na magazyny żywności i hurtownie na terenie gmin przygranicznych. W Suwałkach, Hajnówce, Augustowie, Sokółce, Gołdapi i Dąbrowie Białostockiej mają miejsce akty sabotażu na terenie zakładów przemysłowych i stacji kolejowych.

Mniejszość Zielonych w państwie Niebieskich zwróciła się do marszałków Sejmu i Senatu o poparcie władz Niebieskich dla narodu Zielonych.

D minus 1 miesiąc. Próby opanowania strajku w m. Ignalina nie przyniosły rezultatu. Zdesperowani pracownicy grożą tragicznym w skutkach przerwaniem systemu chłodzenia reaktorów jądrowych.

Radio, telewizja i inne media Brązowych i częściowo Czerwonych nasiliły kampanię przeciwko Zielonym. Prezentuje się wypowiedzi przywódców i wiece partii nacjonalistycznych żądających wkroczenia sił szybkiego reagowania na terytorium Zielonych, w celu poprawy sytuacji mniejszości Brązowych i Czerwonych oraz wymuszenia uległości tego państwa wobec żądań Brązowych i Czerwonych.

Na terytorium Czerwonych w pobliżu granicy z Zielonymi zgromadzono siły wojska, policji i straży granicznej mające wziąć udział w ćwiczeniu „TORFOWISKO”. Nadal brak zgody rządu Zielonych na przemarsz tych wojsk. Niepokój wywołany u Zielonych zmusza ich rząd do podjęcia nadzwyczajnych środków w dziedzinie gospodarczej i bezpieczeństwa państwa. Ograniczono sprzedaż paliw do samochodów osobowych, ograniczono ruch pociągów, przewozy towarowe ograniczono do minimum zapewniając jedynie funkcjonowanie strategicznie ważnych elementów gospodarczych i wyżywienie ludności.

Od dnia D minus 15 na terenie okręgów przygranicznych z Czerwonymi i Brązowymi wprowadzono u Zielonych ograniczenie ruchu turystycznego, a w miejscowościach granicznych – godzinę policyjną. Wzdłuż dróg: Alitus, Kaunas, Lida, Wilno, Paniewieżys, Brasław, Turmantas, Rokiszkis oraz Gusiew, Kowno i Kaliningrad, Szułaj prowadzone są intensywne prace remontowe Zielonych.

W D minus 14 rząd Zielonych zwrócił się do rządów Niebieskich, Brunatnych i Białych o udzielenie gwarancji rządowych na dostawy z tych państw ropy naftowej, węgla kamiennego i energii elektrycznej. Na wodach terytorialnych Obwodu Bałtyckiego doszło do katastrofy tankowca, który zderzył się z okrętem wojennym. Plama ropy przesuwa się w kierunku płd.-zach. do wód Niebieskich. Międzynarodowe organizacje humanitarne (ONZ, MCK) podjęły decyzje o udzieleniu pomocy Zielonym, w celu likwidacji ognisk chorób zakaźnych w rejonie południowo-zachodnim (około 600 zachorowań), a w celu zapewnienia pomocy humanitarnej (dostarczenie wody) planuje się dostawy i pomoc z terenu NIEBIESKICH (około 1000 hospitalizacji, około 5000 konsultacji medycznych, około 1000 ton żywności i około 5000 m3 wody pitnej).

Zachodnie media zwiększyły znacznie swoje zainteresowanie problematyką wschodnią. Przedstawiciele opozycyjnych partii politycznych, organizacji międzynarodowych i publicyści polityczni żądają od swych rządów bar dziej zdecydowanych postaw, w celu zapobieżenia konfliktowi przez rozstrzygnięcie sporu na drodze pokojowej. W stolicach państw europejskich a także w większych miastach, miały miejsce manifestacje przeciwko Brązowych. W Krakowie na teren konsulatu Brązowych wdarła się grupa bojówkarzy usiłując opanować budynek. Dzięki interwencji sił porządkowych próbę tę udaremniono. W tej sprawie ambasador Brązowych zwrócił się do Ministra Spraw Zagranicznych żądaniem wzmocnienia ochrony placówek dyplomatycznych jego państwa.

Gra decyzyjna prowadzona na podstawie takich założeń miała doprowadzić do wypracowania koncepcji i podjęcia działań przez organy Niebieskich w sytuacji kryzysu polityczno-militarnego w pobliżu granicy państwa.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Akademia Obrony Narodowej