Archiwum kategorii: Lotnictwo

Współpraca śmigłowca AH-64E Apache – Guardian z bezzałogowcami

Produkowane od 2011 r. przez koncern Boeing śmigłowce bojowe AH-64E Apache – Guardian mają możliwość współpracy z bezzałogowymi systemami powietrznymi UAV (Unmanned Aerial Vehicle). Jest to związane z przeformowywaniem pododdziałów śmigłowców bojowych US Army w jednostki uderzeniowo-rozpoznawcze, wyposażone w załogowe śmigłowce AH-64D/E oraz BSL typów RQ-7 Shadow v2 i MQ-1C Gray Eagle.

Wiropłaty załogowe i UAV mają współpracować w ramach grup lotniczych zgodnie z założeniami MUM-T (Manned-Unmanned Teaming) – przykładowo typowe ugrupowanie to sześć śmigłowców AH-64E (z tego dwa z radarem AN/APG-78 Longbow) oraz dwa bezzałogowce RQ-7B.

ah-64e_apache_guardian_mozliwosciKonfiguracja śmigłowca AH-64E Apache-Guardian dostarczana obecnie US Army.

US Army na śmigłowcach AH-64D Longbow Apache i AH-64E Apache – Guardian wprowadza zdolność do operowania z BSL za pomocą łącza TCDL (Tactical Common Data Link) stopniowo w ramach pięciu poziomów LOI (Level Of Interoperability):

1. LOI Level I – odbiór danych przekazanych przez BSL RQ-7 Shadow v2 lub MQ-1C Gray Eagle do naziemnej stacji kontroli.

2. LOI Level II – bezpośredni odbiór danych z BSL.

3. LOI Level III – możliwość kierowania wyposażeniem rozpoznawczym bezzałogowca i użycia uzbrojenia przenoszonego przez BSL przez załogę śmigłowca pod kontrolą obsługi ze stacji naziemnej.

4. LOI Level IV – możliwość kierowania bezzałogowcem w czasie lotu pod kontrolą obsługi ze stacji naziemnej.

5. LOI Level V – pełna możliwość kierowania bezzałogowcem w czasie startu, lotu i lądowania.

Jednakże odbiorcy eksportowi śmigłowców AH-64 mogą otrzymać maszyny jedynie ze zdolnością do współpracy na poziomie II. Zakup śmigłowców z awioniką dostosowaną do kierowania bezzałogowcami wymaga uzyskania odrębnej zgodny administracji rządowej Stanów Zjednoczonych.

Copyright © Redakcja Militarium/Fot. Boeing; US Army

Najnowsze plany Lockheed Martin dotyczące produkcji i rozwoju wielozadaniowego samolotu bojowego F-35 Lightning II

Datowane na czerwiec br. plany koncernu Lockheed Martin dotyczące produkcji i rozwoju wielozadaniowego samolotu bojowego F-35 Lightning II dla sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych (USAF, US Navy, USMC) oraz kontrahentów zagranicznych (partnerów w projekcie F-35 oraz nabywców w ramach programu Foreign Military Sales).

f-35_1 f-35_2 f-35_3 f-35_4 f-35_5

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Lockheed Martin

Rosyjskie makiety uzbrojenia i sprzętu wojskowego

Makiety uzbrojenia i sprzętu wojskowego dla sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej produkuje Przedsiębiorstwo Naukowo-Produkcyjne (NPP) Rusbał z siedzibą w Moskwie. Wytwarzane są makiety pojazdów, samolotów, wyrzutni rakietowych i systemów przeciwlotniczych (w położeniu marszowym i bojowym) oraz makiety zamaskowanego sprzętu wojskowego.

Makiety są wyposażone w odbijacze kątowe imitujące echo radiolokacyjne rzeczywistego sprzętu rozmieszczonego na ziemi oraz emitery radiowe oraz cieplne imitujące sygnaturę radiową i termiczną sprzętu zasilane generatorami spalinowymi. Każda makieta może być rozstawiona w czasie do 60 min. przez zespół czterech ludzi. Żywotność makiety wynosi 5 lat lub 50 cykli składania/rozkładania. Graniczne temperatury użytkowania to od -20 stopni C do +50 stopni C.

Makieta_T-72_1 Makieta_T-72_2 Makieta_9K79_Toczka Makieta_MiG-31 Makieta_Su-27 Makieta_S-300_2 Makieta_S-300_4 Makieta_S-300_5Makieta_S-300_6

 Copyright © Redakcja Militarium/Fot. Rusbał

Chiński lekki śmigłowiec bojowy Harbin Z-19

Historia śmigłowców bojowych w Chinach jest dość krótka, bowiem armia Państwa Środka nie kupiła nigdy za granicą maszyn tej klasy – nawet w okresach dobrych stosunków pomiędzy Moskwą a Pekinem nie nabyto choćby dokumentacji Mi-24, czy w ostatnich latach – nie rozmawiano oficjalnie o Ka-52 lub Mi-28N.

W latach dziewięćdziesiątych zdecydowano o równoczesnym opracowaniu śmigłowców bojowych dwóch kategorii: ciężkiej, dysponującej opancerzeniem i relatywnie silnym uzbrojeniem artyleryjskim i rakietowym, odpowiednika Mi-28 czy AH-64 oraz lekkiej, nieopancerzonej rozpoznawczo-szturmowej. Oba projekty realizowano równolegle.

Zasadniczą przyczyną budowy obu maszyn było przeświadczenie, że budowa lżejszego i tańszego śmigłowca rozpoznawczo-uderzeniowego zabezpiecza w razie niepowodzenia projektu maszyny bardziej zaawansowanej – Changhe Aircraft Industries Corporation (CAIC) Z-10. Za opracowanie śmigłowca Z-19 odpowiadał z kolei koncern Harbin Aircraft Manufacturing Corporation (HAMC). Generalnym projektantem WZ-19 był zespół konstruktorski z 602. Instytutu Badawczego, specjaliści zajmowali się wcześniej projektami opracowaniem maszyn Z-8A, Z-11 i WZ-9, a także śmigłowca bojowego Z-10.

Projekt lekkiego śmigłowca bojowego opracowano pod koniec lat dziewięćdziesiątych. W konstrukcji wykorzystano komponenty dość nowoczesnego śmigłowca Z-9, czyli montowanej w Chinach na licencji od 1981 r. maszyny Aerospatiale AS-365N Dauphin-2. Z Z-9 wzięto między innymi tylną część belki ogonowej, układ napedowy, instalacje. Wszystko to spowodowało, że znacznej części płatowca nie trzeba było konstruować od podstaw, a tym samym przyspieszyło i ułatwiło prace. Wydaje się także, że projekt jest po części wzorowany na projekcie lekkiego japońskiego śmigłowca bojowego Kawasaki OH-1 Ninja, oblatanego w 1996 r. i produkowanego w niewielkiej serii (do tej pory powstało 38 sztuk) dla japońskich sił samoobrony.

Z-19 1

Prototyp śmigłowca Z-19 w locie.

Aż do 2010 r. projekt Z-19 był mocno utajniony, spekulowano nawet, że maszyna nie została nigdy zbudowana, a wcześniejsze znane fotografie, są nieprawdziwe. Prototyp oblatano jednak w maju 2010 r., rozbił się jednak w czasie prób we wrześniu 2010 r. Drugi egzemplarz ukończono kilka miesięcy później i wznowiono próby z jego udziałem. Nowa maszyna, oznaczona Z-19 i nazwana Black Whirlwind wzięła udział w Salonie Lotniczym Zhuhai w listopadzie 2012 r.

Do 2014 r. wyprodukowano – według nieoficjalnych informacji – kilkanaście sztuk. Pojawiają się informacje, że wkrótce mają zostać sformowane pierwsze pododdziały operacyjne (konwersji bojowej) na tych śmigłowcach, jednak jak na razie są to informacje mało prawdopodobne.

Z-19 został zbudowany z maksymalnym wykorzystaniem zespołów i agregatów najnowszej wersji produkowanego tam Z-9, czyli śmigłowca H-425. W stosunku do niego Z-19 ma m.in. zmodyfikowane łopaty wirnika nośnego oraz cyfrowy układ sterowania i kontroli silników FADEC.

Układ konstrukcyjny maszyny jest klasyczny dla tego typu śmigłowców, czyli jest to wąskokadłubowy wiropłat z kabiną w układzie tandem z dwoma silnikami, klasyczną belką ogonową z otunelowanym wentylatorem – fenestronem. Stateczniki poziome mają na końcach powierzchnie stabilizacyjne. Głowica czterołopatowego wirnika została prawie bez zmian przejęta z Z-9, podobnie jak układ wentylatora ogonowego. Nie jest wykluczone, że łopaty wirnika mogą być ręcznie składane, jak w morskim Z-9C.

Przednia i środkowa część kadłuba została opracowana od podstaw. Przód kadłuba mieści kabiny pilota (z przodu) i operatora systemów uzbrojenia (z tyłu). Oszklenie kabin jest zbliżone do rozwiązań japońskich, ale szyby nie są pancerne. Okna z prawej strony kadłuba są odchylane do góry, te z lewej strony posiadają uchylne panele. Za kabinami znajduje się przejęty z Z-9 przedział napędowy z silnikami i przekładnią. Poniżej, wewnątrz kadłuba, znajdują się moduły elektroniki. Do środkowej części kadłuba mocowane są także skrzydła – wysięgniki na uzbrojenie. Za nimi, w tylnej części kadłuba wygospodarowano miejsce na niewielki przedział, zamykany niewielkimi drzwiami z obu stron śmigłowca. Nad wysięgnikami na uzbrojenie podwieszane znajdują się wbudowane w kadłub wyrzutniki ładunków zakłócających. Nad kabiną załogi znalazły się noże do przecinania lin, a z boku kabin – czujniki aerodynamiczne. Belka ogonowa nie została zmieniona w porównaniu do Z-9, wzmocniono jedynie i osłonięto goleń podwozia tylnego.

Konstrukcja podwozia jest zupełnie inna, niż w przypadku Z-9 i charakterystyczna dla nowych śmigłowców bojowych. Koła podwozia głównego umieszczono na długich, wleczonych wahaczach z amortyzatorami przymocowanymi ukośnie do boków kadłuba za oszkleniem tylnej kabiny. Pojedyncze koła podwozia głównego są większe i mają szersze opony przystosowane do lądowania w terenie przygodnym. Koło podwozia tylnego mocowane jest do widelca na osłoniętym owiewką amortyzatorze mocowanym do tylnej części belki ogonowej.

Do napędu maszyny użyto silników WZ-8C o mocy 635 kW (860 KM), czyli licencyjnych Turbomeca Arriel 2C, montowanych w wyprodukowanych po 2005 r. wersjach śmigłowca Z-9. Te same jednostki napędowe użyto w kolejnych prototypach cięższego Z-10, są one jednak ewidentnie zbyt słabe dla ponad 7-tonowej maszyny, przez co do prób nie instalowano części wyposażenia, opancerzenia i ogranicza ilość uzbrojenia (docelowe silniki WZ-9 dla Z-10 mają mieć dwukrotnie większą moc). Mniejszy i lżejszy śmigłowiec Z-19 z tymi samymi silnikami może dysponować znacznie lepszymi osiągami. Wloty powietrza do silników mają być zaopatrzone w filtry przeciwpyłowe, a rury wydechowe system rozpraszaczy strumienia gorących gazów wylotowych, zmniejszającymi sygnaturę w podczerwieni. Układ paliwowy posiada zbiorniki o większej pojemności niż u protoplasty, a dodatkowo zaopatrzony jest w system wypełnienia i zapobiegania wybuchowi oparów paliwa.

Z-19 2

Prezentacja śmigłowca Z-19 – widoczny zestaw (potencjalnego?) uzbrojenia.

Na prototypach śmigłowca nie zamontowano zewnętrznego opancerzenia, prawdopodobnie z uwagi na niską relatywnie moc silników. Zastosowanie paneli balistycznych oznaczałoby – przy tej mocy układu napędowego – zmniejszenie udźwigu wyposażenia i uzbrojenia.

Wyposażenie awioniczne załogi Z-19 obejmuje przyrządy pilota i operatora w układzie mieszanym – pilot ma jeden wyświetlacz i zestaw analogowych przyrządów kontroli lotu, a operator – trzy wyświetlacze, konfigurowane w zależności od wymagań i fazy lotu czy walki. Poza tym pilot ma wyświetlacz przezierny typu HUD prezentujący dane pilotażowe i spełniający funkcję celownika rakiet niekierowanych lub podwieszanych karabinów maszynowych. Z-19 posiada standardowy dla sił zbrojnych system identyfikacji swój-obcy.

Średnica wirnika głównego 11,93 m
Długość kadłuba 12,2 m
Wysokość 4,01 m
Masa własna 2350 kg
Masa całkowita 4500 kg
Prędkość maksymalna 280 km/h
Prędkość przelotowa 245 km/h
Wznoszenie 9 m/s
Pułap 6000 m
Zasięg 700 km
Długotrwałość lotu 4 godziny

System obserwacyjny śmigłowca to stabilizowana głowica optoelektroniczna, umieszczona przed kabiną załogi ale pod dziobem kadłuba. Głowica, opracowana przez Instytut EOTDC z Luoyang, posiada kamerę dzienną o zasięgu około 10 km i kamerę termowizyjną o zasięgu 6 km, a także dalmierz laserowy – podświetlacz dla pocisków kierowanych. Głowica została przejęta z uzbrojonej wersji śmigłowca Z-9WA. Kąty obserwacji w elewacji wynoszą około 90 stopni, a w azymucie – około 210 stopni.

Samoobronę Z-19 miałby zapewniać układ czterech czujników ostrzegających o opromieniowaniu wiązką radiolokacyjną, prototypy nie miały natomiast systemów ostrzegania przed odpaleniem rakiet przeciwlotniczych, ani promiennika podczerwieni.

Pod skrzydłami-wysięgnikami zamocowano zamki uzbrojenia – po dwa pod każdym. Są zbliżone konstrukcyjnie do tych zastosowanych na Z-10, co pozwala sądzić, że w skład asortymentu badanego (?) uzbrojenia wchodzą rakiety powietrze-powietrzne TY-90 i przeciwpancerne HJ-10. Rakiety TY-90 mają masę około 20 kg, głowicę z układem naprowadzania na podczerwień, prędkość do 700 m/s i zasięg do 6 km. Natomiast pociski przeciwpancerne HJ-10 są naprowadzane na cel półaktywnie laserowo – masa rakiety wynosi 47 kg, prędkość (szacowana) około 330 m/s, a zasięg od 2 do 7 km. Głowica kumulacyjna w układzie tandem ma deklarowaną przebijalność 1300-1400 mm jednorodnej stali pancernej. Poza tym śmigłowiec może przenosić uzbrojenie niekierowane, takie jak pociski 57-mm lub 90-mm. Dodatkowo Z-19 na zdjęciach i rysunkach przedstawiano  Z-19 uzbrojony w zasobniki PC-1AY z jednolufowym wielkokalibrowym karabinem maszynowym kalibru 12,7 mm – kopii rosyjskiego A-12,7 lub dodatkowe zbiorniki paliwa. Łączny udźwig uzbrojenia sięga około 800 kg. W konfiguracji obecnej Z-19 nie ma zamontowanego stałego uzbrojenia strzeleckiego. Pojawiały się jednak informacje o pracach nad wyposażeniem śmigłowca w zdalnie sterowane stanowisko strzeleckie pod nosem kadłuba (przeniesiona byłaby wówczas głowica optoelektroniczna) z wkm kalibru 12,7 mm lub 14,5 mm.

Po 2012 r. prezentowano róże informacje dotyczące koncepcji użycia i przeznaczenia taktycznego śmigłowca Z-19. Podobno maszyny mają służyć w Chinach jako typ przejściowy, na którym będą szkolić się przyszli piloci ciężkich Z-10 i do wypracowania zasad współpracy jednostek lądowych z typowymi śmigłowcami bojowymi. Dodatkowo Z-19, o ile armia zdecydowałaby się na ich wprowadzenie, mogą okazać się skuteczne w starciu z przeciwnikiem nie dysponujących zaawansowanymi systemami przeciwlotniczymi krótkiego i bliskiego zasięgu, Black Whirlwind mógłby być też oferowany na mniej wymagających rynkach eksportowych.

Copyright © Redakcja Militarium