Archiwum kategorii: Siły zbrojne świata

Rejestr rosyjskich samolotów wojskowych – Su-33

Pokładowy samolot myśliwski Su-33 (T-10K) został opracowany w biurze konstrukcyjnym Suchoja. Pierwszy lot 17 sierpnia 1987 r. Produkowany w zakładach KnAAPO w Komsomolsku nad Amurem. Łącznie dostarczono odbiorcy 26 szt. Su-33 w latach 1993-1997, większość w ostatnim okresie zmodernizowano poprzez zastosowanie nowych elementów awioniki.

Rejestr samolotów Su-33 w WMF (Marynarka Wojenna) Rosji rejestr_su-33

© Copyright Redakcja Militarium

Rejestr rosyjskich samolotów wojskowych – An-148

Samolot pasażerski An-148 został opracowany w biurze konstrukcyjnym im. O. K. Antonowa w Kijowie. Pierwszy lot 17 grudnia 2004 r. Produkowany w zakładach ANTK Antonow na Ukrainie oraz w zakładach WASO w Rosji. Rosyjskie ministerstwo obrony zamówiło 15 grudnia 2013 r. łącznie 15 szt. An-148-100 z terminem dostawy w latach 2013-2016.

Rejestr samolotów An-148 w WKS (Siły Powietrzno-Kosmiczne) Rosji rejestr_an-148

© Copyright Redakcja Militarium

Ukraiński eksport uzbrojenia konwencjonalnego w 2015 roku

Zgodnie z informacją przekazaną przez Ukrainę rejestrowi ONZ, w 2015 r. państwo to sprzedało następujące ilości uzbrojenia i sprzętu wojskowego (bez broni strzeleckiej, o której pisaliśmy):

Czołgi – 20 sztuk (4 sztuk BM Opłot-T do Tajlandii, 11 sztuk T-72M1 do Nigerii, 4 sztuki T-72 do Etiopii);

Bojowe wozy opancerzone – 20 sztuk (8 sztuk BТR-3Е1 z modułem wieżowym Szturm, 2 sztuki 81-mm moździerzy samobieżnych BTR-3M1, 1 sztuka 120-mm moździerz samobieżny BTR-3M2, sześć rakietowych niszczycieli czołgów BTR-3RK, 2 sztuki wozów pomocy technicznej BTR-3WR, 1 sztuka transporter ewakuacji medycznej BTR-3S – wszystkie do Tajlandii);

Systemy artyleryjskie o kalibrze powyżej 100 mm – 12 sztuk (12 sztuk 122-mm haubic D-30 do Nigerii);

Śmigłowce bojowe – 5 sztuk (3 sztuki Mi-24W-MSB i 2 sztuki Mi-24W do Sudanu Południowego);

Przenośne zestawy przeciwlotnicze – 11 sztuk (3 sztuki do Stanów Zjednoczonych, 8 sztuk do Zjednoczonych Emiratów Arabskich);

Zestawy przeciwpancerne – 107 sztuk (18 sztuk Skif na Białoruś, 89 sztuk nieujawnionego typu do Stanów Zjednoczonych);

Rakiety – 2 sztuki (2 sztuki R-27 do Indonezji).

Copyright © Redakcja Militarium

Eksport broni strzeleckiej z Ukrainy w latach 2011-2015

Według oficjalnych danych w latach 2011-2015 ukraińskie przedsiębiorstwa sprzedały za granicę ponad 615 tys. sztuk broni strzeleckiej o kalibrze od 6 mm do 12,7 mm.

W 2011 r. eksport broni strzeleckiej z Ukrainy objął:

1. rewolwery i pistolety do: Niemiec (12979 szt.), Stanów Zjednoczonych (15500 szt.), Wielkiej Brytanii (500 szt.), Kanady (400 szt.), Tajlandii (4 szt.), Pakistanu (5000 szt., głównie pistolety TT), Peru (84 szt.).

2. strzelby i karabiny do: Australii (2000 szt.), Niemiec (53845 szt.), Stanów Zjednoczonych (143600 szt.), Wielkiej Brytanii (6000 szt.), Kanady (7000 szt.), Tadżykistanu (300 szt.), Turkmenistanu (1 szt.).

3. pistolety maszynowe i karabinki automatyczne do: Wielkiej Brytanii (217 szt.), Syrii (4000 szt.), Zjednoczonych Emiratów Arabskich (1000 szt.), Jemenu (10000 szt.), Republiki Korei (40 szt.).

4. karabiny maszynowe do Jemenu (400 szt.).

Łącznie w 2011 r. Ukraina wyeksportowała 263170 szt. broni strzeleckiej.

W 2012 r. eksport broni strzeleckiej z Ukrainy objął:

1. rewolwery i pistolety do: Niemiec (14426 szt.), Stanów Zjednoczonych (90000 szt.), Sri Lanki (11 szt.), Wielkiej Brytanii (500 szt.), Kanady (11000 szt.), Tajlandii (4 szt.), Pakistanu (7000 szt.), Czech (538 szt.), Peru (84 szt.), Turkmenistanu (1 szt.).

2. strzelby i karabiny do: Niemiec (14395 szt.), Stanów Zjednoczonych (90000 szt.), Kanady (11000 szt.), Czech (1502 szt.), Chin (1 szt.).

3. pistolety maszynowe i karabinki automatyczne do: Izraela (2000 szt.), Czech (7295 szt.), Czadu (15000 szt.), Sudanu (22000 szt.), Kenii (3000 szt.).

4. karabiny maszynowe do: Turcji (250 szt.), Austrii (215 szt.), Czech (75 szt.), Tajlandii (1 szt.), Kenii (43 szt., wkm DSzK).

Łącznie w 2012 r. Ukraina wyeksportowała 188998 szt. broni strzeleckiej.

W 2013 r. eksport broni strzeleckiej z Ukrainy objął:

1. rewolwery i pistolety do: Azerbejdżanu (3 szt.), Niemiec (1412 szt.), Stanów Zjednoczonych (4000 szt.), Wielkiej Brytanii (1378 szt.), Kanady (600 szt.), Czech (500 szt.), Peru (410 szt.).

2. strzelby i karabiny do: Austrii (2000 szt.), Niemiec (9500 szt.), Stanów Zjednoczonych (30000 szt.), Wielkiej Brytanii (7668 szt.), Kanady (19100 szt.), Czech (510 szt.), Włoch (500 szt.), Mołdowy (15 szt.).

3. pistolety maszynowe i karabinki automatyczne do: Libanu (1212 szt.), Austrii (4500 szt.), Czech (16100 szt.), Etiopii (10000 szt.), Tadżykistanu (2000 szt.).

4. karabiny maszynowe do: Czadu (500 szt.), Tadżykistanu (500 szt.), Turcji (5 szt.).

Łącznie w 2013 r. Ukraina wyeksportowała 112413 szt. broni strzeleckiej.

W 2014 r. eksport broni strzeleckiej z Ukrainy objął:

1. rewolwery i pistolety do: Republiki Konga (2 szt.), Mołdowy (2 szt.), Peru (850 szt.).

2. strzelby i karabiny do: Kanady (10400 szt.), Stanów Zjednoczonych (10166 szt,), Gruzji (100 szt.), Wielkiej Brytanii (7668 szt.), Czech (5000 szt.), Ugandy (3000 szt.), Republiki Kongo (1 szt.).

3. pistolety maszynowe i karabinki automatyczne do Republiki Konga (2 szt.).

4. karabiny maszynowe do Republiki Konga (1 szt.), Południowego Sudanu (892 szt., z tego 62 szt. wkm DSzK).

Łącznie w 2014 r. Ukraina wyeksportowała 36939 szt. broni strzeleckiej.

W 2015 r. eksport broni strzeleckiej z Ukrainy objął:

1. rewolwery i pistolety do: Peru (4 szt.), Zjednoczonych Emiratów Arabskich (2 szt.).

2. strzelby i karabiny do: Stanów Zjednoczonych (10000 szt.), Zambii (2544 szt.).

3. pistolety maszynowe i karabinki automatyczne do Zambii (104 szt.)

4. karabiny maszynowe do Zambii (17 szt.).

Łącznie w 2015 r. Ukraina wyeksportowała 12671 szt. broni strzeleckiej.

 Copyright © Redakcja Militarium

Możliwości bojowe białoruskich wojsk lądowych i obrony terytorialnej

Podstawowymi jednostkami bojowymi białoruskich wojsk lądowych są cztery brygady zmechanizowane: 6. Brygada Zmechanizowana z Grodna, 11. Brygada Zmechanizowana ze Słonimia,  19. Brygada Zmechanizowana z Zasłonawy i 120. Brygada Zmechanizowana z Mińska. Białorusini dużo wcześniej niż Rosjanie przekształcili swoje pułki wojsk lądowych, wchodzące w skład dywizji, w samodzielne brygady zmechanizowane. Białoruskie brygady to duże oddziały  (w praktyce ogólnowojskowe związki taktyczne) – w pełni rozwinięta brygada liczy około 5000 ludzi – składające się z pięciu „małych” batalionów bojowych,  z dość rozbudowanymi pododdziałami zabezpieczenia, wsparte silną grupą artylerii, stanowiącą ekwiwalent pułku/ brygady artylerii.

Wsparcie ogniowe zapewniają pododdziały  465. Brygady Rakietowej, 336. Brygady Artylerii Rakietowej, 111. Brygady Artylerii, 51.  Grupy Artylerii Mieszanej, 427. artyleryjskiego pułku rakietowego, 1199. pułku artylerii mieszanej i 77. samodzielnego dywizjonu artylerii rakietowej. Siły lekkie i specjalnego przeznaczenia zgrupowane są w trzech brygadach: 38. Samodzielnej Brygadzie Szturmowo-Desantowej, 103. Samodzielnej Brygadzie Powietrznodesantowej i 5. Samodzielnej Brygadzie Specjalnego Przeznaczenia.

Samodzielne brygady zmechanizowane, jak i inne jednostki, sił zbrojnych Białorusi, znajdują się w różnym stopniu rozwinięcia, np. 120. Brygada Zmechanizowana ma rozwinięte trzy bataliony bojowe oraz wszystkie pododdziały wsparcia i zabezpieczenia, natomiast 6. Brygada Zmechanizowana – jedynie jeden batalion i pododdział artylerii.

brygada_zmechanizowana_bialorus_1 
Struktura białoruskiej brygady zmechanizowanej.

Według dostępnych danych rozwinięta brygada zmechanizowana składa się z kompanii dowodzenia, batalionu rozpoznawczego, trzech batalionów zmechanizowanych, dwóch batalionów czołgów, grupy artylerii (dwa dywizjony artylerii samobieżnej, dywizjon artylerii rakietowej, bateria przeciwpancerna), dywizjonu przeciwlotniczego, batalionu saperów, batalionu łączności, batalionu remontowego, batalionu zaopatrzenia i kompanii zabezpieczenia medycznego.  Łącznie brygada ma mieć 62 czołgi, 120 bojowych wozów piechoty, 36 haubic samobieżnych, 12 artyleryjskich wyrzutni rakietowych i 9-12 samobieżnych wyrzutni ppk. Pododdział obrony przeciwlotniczej ma mieć sześć samobieżnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych, sześć armat przeciwlotniczych i dziewięć przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych.

Podstawowym elementem bojowym brygady zmechanizowanej jest batalion – czołgów lub zmechanizowany – składający się trzech kompanii. Najczęściej jednak pododdziały batalionu wchodzą w skład batalionowej grupy bojowej o elastycznym składzie. Przykładowo, grupa zmechanizowana ma składać się z kompanii czołgów, trzech kompanii zmechanizowanych oraz licznych elementów wsparcia i zabezpieczenia działań.

brygada_zmechanizowana_bialorus_2

Zestawienie wyposażenia i stanu osobowego zmechanizowanej grupy batalionowej. Grupa taka powstaje po wzmocnieniu batalionu zmechanizowanego kompanią czołgów.

W składzie białoruskich sił zbrojnych znajdują się również siły obrony terytorialnej – TepO.  W czasie pokoju nie funkcjonują stałe struktury pododdziałów TepO, a jedynie siedem dowództw regionalnych – po jednym dla każdego z sześciu obwodów i odrębne dowództwo w mieście wydzielonym Mińsk.

batalion_ot_bialorus_1

 Struktura białoruskiego batalionu obrony terytorialnej.

Planowane jest mobilizowanie kilkunastu samodzielnych batalionów piechoty oraz większej liczby samodzielnych kompanii. Białoruski batalion obrony terytorialnej ma składać się z kompanii dowodzenia, trzech kompanii piechoty, kompanii wsparcia z oraz pododdziałów wsparcia i zabezpieczenia, w tym plutonu saperów, plutonu chemicznego i plutonu logistycznego.  Uzbrojenie i wyposażenie batalionu obrony terytorialnej ma obejmować sprzęt zmagazynowany w składach i bazach przechowywania sprzętu, w tym wycofywane z jednostek pierwszoliniowych.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Militarium

Możliwości rosyjskiej grupy bojowej sił lądowych według poglądów US Army

Wojna w Osetii Południowej w 2008 roku, której uczestniczyły siły lądowe Federacji Rosyjskiej oraz działania wojsk rosyjskich od 2014 roku na Ukrainie (formalnie nie uczestniczących w działaniach, ale faktycznie wspierających separatystów w Donbasie) skutkują  m.in. analizami rzeczywistego potencjału rosyjskich pododdziałów lądowych. Również w US Army wielokrotnie podejmowano w ciągu ostatnich kilku lat tę tematykę. Wysuwane są opinie o konieczności odejścia od nacisku na operacje o niskiej intensywności (przeciwpartyzanckie) i przygotowanie wojsk do konwencjonalnych działań zbrojnych o wysokiej intensywności.

Amerykanie zauważają wzrost możliwości bojowych rosyjskich sił lądowych, który odbywa się jednak w inny sposób niż w czasach Układu Warszawskiego (przez zwiększenie ilości coraz nowocześniejszego sprzętu bojowego). Rosyjski resort obrony kładzie nacisk na planowaną i realizowaną modernizację czołgów T-72 i T-80 oraz kołowych transporterów opancerzonych rodziny BTR-80, a także na wprowadzenie nowych typów pojazdów bojowych, w tym czołgów T-14, bojowych wozów piechoty T-15 (obu na uniwersalnej platformie Armata),  gąsienicowych wozów na platformie Kurganiec-25 oraz pojazdów kołowych na platformie Bumierang. Niepokojący jest także bardzo silny przyrost liczebny bezzałogowych systemów latających klas mikro i mini w pododdziałach lądowych.  Działania w Donbasie pokazały wszechstronność tych aparatów oraz coraz doskonalsze ich użycie przez Rosjan. BSL stały się integralnym elementem procesu obserwacji, rozpoznania celów, targetingu oraz kierowania ogniem artylerii.

W związku z tym obserwuje się stopniowe zmiany w organizacji rosyjskich oddziałów lądowych, które mają w swoim składzie pododdziały czołgów, pododdziały zmechanizowane oraz wsparcia, przede wszystkim artylerii. Według US Army zasadniczym elementem ugrupowania bojowego oddziału wojsk lądowych FR będzie „brygadowa grupa taktyczna” BTG (Brigade Tactical Group), stanowiąca odpowiednik wzmocnionego połączonego batalionu pancerno-zmechanizowanego. Miałby się on składać z kompanii czołgów, trzech kompanii piechoty zmechanizowanej (zmotoryzowanej), do dwóch kompanii (baterii) przeciwpancernych, dwóch-trzech baterii artylerii, dwóch baterii przeciwlotniczych. Wsparcie zapewniałyby pododdziały rozpoznania, walki elektronicznej, inżynieryjne oraz logistyczne.

rosyjska-grupa-bojowa_1

Przewidywana struktura rosyjskiej grupy bojowej.

Zauważalna jest również zmiana taktyki działania pododdziałów rosyjskich – podstawowymi zasadami walki zbrojnej na poziomie taktycznym są dla Rosjan aktywność i zaskoczenie. Pokazały to działania sił rosyjskich w Gruzji i w Donbasie, w których zastosowano dynamiczne, wielokierunkowe ataki na kluczowe pozycje przeciwnika. Jednocześnie nacisk położono na ogniskowo-przestrzenny charakter działań (brak zachowania linii frontu, brak prób uzyskania przewagi w jednym miejscu). Dynamika działań miała służyć znajdowaniu słabych punktów i luk w ugrupowaniu obrońcy. Aktywność w działaniach wojsk rosyjskich miała doprowadzić do wymuszonych manewrów przeciwnika, który przemieszczał się z  przygotowanych pozycji na doraźne i był niszczony ogniem artylerii oraz wyrzutni rakietowych kierowanym przy pomocy bezzałogowców.

Nowa taktyka jest zmodyfikowana w stosunku do wcześniejszych działań rosyjskich, wypływających z doświadczeń wojsk radzieckich. Wcześniej siły amerykańskie w działaniach konwencjonalnych o wysokiej intensywności oczekiwały metodycznego natarcia dużych sowieckich zgrupowań bojowych, atakujących w ugrupowaniu eszelonowym. Ponadto, co bardzo istotne, zauważono, że w konfliktach ostatnich lat, po osiągnięciu ograniczonych celów, pododdziały rosyjskie natychmiast przechodziły do przejściowej obrony, pozwalającej zachować osiągnięte cele, a dla obrońcy trudnej do przełamania. Przejściowe, krótko trwające działania obronne mają – przy wsparciu propagandowym – przygotować kolejne szybkie uderzenia w wybranych rejonach i na określonych kierunkach. Według publicystów siły NATO nie są obecnie przygotowane do przeciwstawienia się tak walczącym wojskom lądowym Federacji Rosyjskiej.

Amerykanie wskazują, że znaczna odległość dzieląca od obszaru operacji dyslokowane w Stanach Zjednoczonych i Zachodniej Europie siły US Army stawia amerykańskie pododdziały w niekorzystnej sytuacji.  W razie rozpoczęcia ograniczonego konfliktu amerykańskie bataliony manewrowe będą pospiesznie rozmieszczane w regionie, co oznacza, że na pewno przybędą z opóźnieniem w stosunku do przeciwnika. W związku z tym, będą miały trudności w uzyskaniu i utrzymaniu inicjatywy, ze względu na czas przybycia i przemieszczenia do rejonu działań. Spowoduje to niemożność zachowania kontroli nad czasem, przestrzenią i informacją (o siłach przeciwnika i jego zamiarach), które bezpośrednio przekładają się na elementarne czynniki walki zbrojnej: ruch, informację i rażenie.

rosyjska-grupa-bojowa_3

Możliwości ogniowe rosyjskiej grupy bojowej w zakresie ognia bezpośredniego.

W ocenie Amerykanów bataliony manewrowe US Army (ciężkie, średnie i lekkie) w najbliższej przyszłości nie będą miały przewagi informacyjnej, a co za tym idzie będą wykrywały przeciwnika w tym samym czasie, co ich rosyjskie odpowiedniki. Zniwelowana będzie także przewaga w zasięgu ognia poszczególnych wozów bojowych. Zwraca się uwagę, że mniejszy zasięg ostrzału środków US Army, szczególnie w zakresie artylerii bezpośredniego wsparcia (moździerze i haubice polowe), nie pozwoli na uzyskanie przewagi ogniowej.

Ponadto przewidywana struktura organizacyjna i zorganizowane systemu dowodzenia sił rosyjskich zatrudnionych stanowi wyzwanie dla sił US Army i NATO. Rosyjska BTG może mieć większą siłę ognia niż mieszane bataliony zachodnie. Przewaga w ilości czołgów, jaką ma „ciężki” batalion amerykański (29 wozów w stosunku do 12) nad rosyjską BTG jest niwelowana przez większą ilość środków artyleryjskich u Rosjan. Poza tym większość systemów rosyjskiej artylerii lufowej jest przystosowana do prowadzenia ognia bezpośredniego („na wprost”) organizowanego przede wszystkim w celu zwalczania pojazdów pancernych przeciwnika.

rosyjska-grupa-bojowa_2Możliwości ogniowe rosyjskiej grupy bojowej.

Przewagę siłom rosyjskim, a szczególnie ich dowódcom, ma dawać również odpowiednie doświadczenie bojowe w konflikcie o charakterze „prawie” pełnoskalowym. W tym czasie US Army, walcząc głównie z przeciwnikami nie dysponującymi pojazdami opancerzonymi i artylerią, prowadząc operacje w oparciu o stałe bazy wsparcia i logistyczne, nie zdobywała nowych doświadczeń odnoszących się do konfliktów pełnoskalowych.

W ocenie Amerykanów rosyjskie BTG są silne, elastyczne, dysponują dużą siłą ognia oraz – co bardzo istotne – przystosowane są do zachowania zdolności bojowej nawet po poniesieniu znacznych strat. Ocenia się, że struktura BTG pozbawiona jest „środka ciężkości”, co powoduje, że osłabienie poszczególnych elementów nie jest krytyczne dla wartości całego systemu. Podobnie system dowodzenia. Nawet zniszczenie kompanii czołgów nie pozbawia możliwości działania grupy, która nadal dysponuje trzema kompaniami piechoty na bojowych wozach piechoty i silnym odwodem przeciwpancernym. I odwrotnie: eliminacja pododdziałów strzelców nie pozbawi rosyjskiej BTG ani siły ognia, ani możliwości manewrowych. Amerykanie doceniają również mobilność pododdziałów rosyjskich. Według tych poglądów amerykański batalion manewrowy z ABCT (Armored Brigade Combat Team) nie jest obecnie zdolny do zniszczenia rosyjskiej grupy bojowej wspieranej przez silną artylerię polową i rakietową.

Z tego względu bataliony US Army i sojuszników muszą być przygotowane do walki w nowych warunkach i z „nowym” przeciwnikiem. Istotne jest zachowanie gotowości i możliwości bojowych do prowadzenia operacji obronnych, a następnie przejścia do działań ofensywnych. Rosyjskie operacje w Gruzji i na Ukrainie pokazują zbyt długi czas reakcji i odpowiedzi NATO oraz społeczności międzynarodowej na zagrożenia w Europie.

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. US Army/Fot. US Army

Siły zbrojne Białorusi w 2016 r.

20 marca 1992 r. – tę uznaje się za początek istnienia Sił Zbrojnych Republiki Białoruskiej (Вооружённые Силы Республики Беларусь). W dniu tym rząd dopiero co usamodzielniającej się radzieckiej republiki, uchwalił dyrektywę z 20 marca 1992 r. „O ustanowieniu Sił Zbrojnych Republiki Białoruś” – dokumentu, która stała się podstawą prawną do przekształcenia Białoruskiego Okręgu Wojskowego, tj. części armii radzieckiej, w siły zbrojne niepodległej republiki.

Obecnie siły zbrojne Białorusi liczą około 65 tys. żołnierzy i pracowników cywilnych. Struktura personalna kształtuje się następująco: ok. 14 tys. oficerów, ok. 25 tys. podoficerów i żołnierzy, w skład armii wchodzi także prawie 7 tys. „прапорщиков”, tj. odpowiedników chorążych, ok. 3 tysięcy kadetów, słuchaczy szkół wojskowych  i ok. 16 tys. pracowników cywilnych.

Na Białorusi funkcjonuje obowiązek zasadniczej służby wojskowej, któremu podlegają mężczyźni w wieku 18-27 lat. Służba trwa 12 miesięcy dla absolwentów uczelni wyższych oraz 18 miesięcy w przypadku pozostałych poborowych. Wcielenie rocznika odbywa się w dwóch turach – w maju i listopadzie. Żołnierze niezawodowi stanowią ok. 40% stanu osobowego SZ. Dopiero od 2016 r. władze w Mińsku wprowadzają zastępcze formy służby wojskowej.

Organem naczelnym armii jest Sztab Generalny. Zasadniczo białoruskie siły zbrojne dzielą się na: Siły Powietrzne i Obrony Przeciwlotniczej oraz Wojska Lądowe, bezpośrednio podporządkowane Sztabowi Generalnemu są także dowództwo Sił Operacji Specjalnych  oraz pododdziały specjalistyczne, w tym rozpoznania radiotechnicznego SIGINT/ELINT i służby tyłowe.

Siły Powietrzne i Obrony Przeciwlotniczej

W jednostkach przeciwlotniczych zasadniczym uzbrojeniem są starsze zestawy średniego zasięgu S-300W i S-300PT, krótkiego zasięgu 9K33M3 Osa-AKM, przekazane w ostatnich latach przez Federację Rosyjską, nieodpłatnie (lecz wymagające remontu) systemy średniego zasięgu S-300PS oraz zakupione nowe zestawy krótkiego zasięgu Tor-M2E. „Hojność” Rosji jest zrozumiała – Białoruś to członek OUBZ (Organizacja Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym) i stanowi swoisty bufor między Moskwą a wschodnią flanką NATO. Białoruś to nie jedyny kraj z obszaru byłego ZSRR „obdarowany” w ten sposób. Wartym podkreślenia jest jednak fakt włączenia białoruskich systemów w rosyjska strukturę obrony przeciwlotniczej, co z pewnością wymagało dość dużych nakładów na modernizacje używanych systemów zobrazowania i dowodzenia.

jak-130_bialorus

Ostatnim nowym nabytkiem sił powietrznych Białorusi są cztery (zamówienie powiększono o następne cztery) samoloty szkolno-bojowe Jak-130. Samoloty te stanowią wyposażenie 206. Ośrodka szkolenia pilotów, wchodzącego w skład 116. Bazy Lotnictwa Szturmowego.

Jednostki podporządkowane dowództwu Sił Powietrznych i Obrony Przeciwlotniczej:

61. Baza Lotnictwa Myśliwskiego (61-я истребительна авиационна база) – JW 54804 Baranowicze – samoloty myśliwskie MiG-29.

116. Baza Lotnictwa Szturmowego (116-я гвардейская Радомская Краснознаменная штурмовая авиационная база) – JW 19764 Lida – samoloty szturmowe Su-25, szkolno-bojowe Jak-130 i L-39.

50. Baza Lotnictwa Mieszanego (50-я смешанна авиабаза) – JW 06752 Moczuliszcze – samoloty transportowe Ił-76MD, An-26, śmigłowce Mi-8 i Mi-24.

120. Brygada Przeciwlotnicza (120-я Ярославская орденов Кутузова III степени и Красной Звезды зенитная ракетная бригада) – JW 96577 Baranowicze – dywizjon Tor-M2E, dywizjon Buk-M1, dywizjon samobieżnej artylerii przeciwlotniczej (ZSU-23-4).

15. Brygada Przeciwlotnicza (15-я зенитная ракетная бригада) – JW 30151 Fanipol – dywizjon S-300PT, dywizjon S-300PS, dywizjon artylerii przeciwlotniczej (ZU-23-2, Igła).

147. Brygada Przeciwlotnicza (147-я зенитная ракетная бригада) – JW 96869 Borbujsk – dywizjon S-300W, dywizjon artylerii przeciwlotniczej (ZU-23-2, Igła).

740. Brygada Przeciwlotnicza (740-я Минская орденов Суворова и Кутузова III степени зенитная ракетная бригада) – JW 15847 Borysów – dwa dywizjony OSA-AKM, dywizjon artylerii przeciwlotniczej (ZU-23-2, Igła).

59n6e_protiwnik_radar

Trójwspółrzędna stacja radiolokacyjna 59N6-E „Protiwnik-GE” produkcji rosyjskiej. Do 2020 Mińsk chciałby pozyskać 7 takich urządzeń.

1. pułk przeciwlotniczy (1-й зенитно-ракетной полк) – JW 97097 Grodno – dwa dywizjony OSA-AKM.

77. pułk przeciwlotniczy (377-й гвардейский зенитно-ракетной полк) – JW 55719 Połock – dwa dywizjony Buk-M1.

115. pułk przeciwlotniczy (115-й зенитно-ракетной полк) – JW 92504 Brześć – dywizjon OSA-AKM.

8. Brygada Radiotechniczna (8-я радиотехническая бригада) – JW 29969 Baranowicze

56. pułk łączności (56-й Тильзитскоu отдельноu полк связи) – JW 29766 Mińsk.

49. pułk radiotechniczny (49-й радиотехнической полк) – JW 3748 Mińsk.

83. samodzielny pułk inżynieryjny (83-й отдельноu инженерно-аэродромной полк) – JW 54804 Borbujsk.

276. batalion ochrony i obsługi lotniska (276-й отдельноu батальон охраны и обслуживания аэродрома) – JW 5530 Baratuzy.

Wojska lądowe

Zorganizowane są w dwa dowództwa operacyjne armii, powstałe na bazie dowództw Białoruskiego Okręgu Wojskowego SZ ZSRS. Są to Północno-Zachodnie Dowództwo Operacyjne w Borysowie i Zachodnie Dowództwo Operacyjne w Grodnie

Białorusini dużo wcześniej niż Rosjanie przekształcili swoje pułki z dywizji w samodzielne brygady zmechanizowane. Są to dość duże związki taktycznie – w pełni rozwinięte liczą ok. 5000 żołnierzy, oparte o liczne acz małe bataliony z dość rozbudowanymi pododdziałami zabezpieczenia i wsparte silną grupą artylerii (ekwiwalent pułku/brygady artylerii). Samodzielne brygady zmechanizowane, jak i inne jednostki, znajdują się w różnym stopniu rozwinięcia – stąd też w opisie wymienione zostaną nazwy (numery) tylko tych pododdziałów, które obecnie są aktywne, co w pewnym stopniu przybliży obraz poziomu rozwinięcia, gotowości całych SZ tego państwa.

Największym oddziałem bojowym Wojsk Lądowych jest 120. Brygada Zmechanizowana z Północno-Zachodniego Dowództwa Operacyjnego, która wyróżnia się zarówno stopniem rozwinięcia, choć i tak jest daleka od pełnych stanów, jak i wyposażeniem. Mińska brygada posiada m.in. dywizjon haubic 2S19 Msta-S kal. 152 mm, samobieżne moździerze 2S9 Nona kal. 120 mm zamiast holowanych, a przeciwlotnicy dysponują zestawami 2S6 Tunguska. Wynika to nie tylko z „pokazowego” charakteru jednostki stacjonującej w stolicy – brygada, jako jedyna zmechanizowana jest przewidziana do sił szybkiego reagowania OUBZ.

system_rakietowy_polonez_bialorus

Systemy rakietowe Polonez stanowią wyposażenie 77. samodzielnego dywizjonu artylerii rakietowej.

W ubiegłym roku na bazie 336. Brygady Rakietowej z Północno-Zachodniego Dowództwa Operacyjnego został utworzony 77. samodzielny dywizjon artylerii rakietowej, który zostanie wyposażony w najnowszy nabytek artylerzystów – zestawy Polonez, zbudowane przy współpracy z Chinami. Poza tym, władze w Mińsku zainteresowane były pozyskaniem od Federacji Rosyjskiej brygady taktycznych rakiet balistycznych 9K720 Iskander-E. Negocjacje w tej sprawie zakończyły się fiaskiem – najprawdopodobniej z przyczyn finansowych.

Jeśli chodzi o siły szybkiego reagowania to pomimo przywrócenia jednostkom tej formacji nazw nawiązujących do desantowych korzeni, obie brygady mają coraz mniej wspólnego z działaniami aeromobilnymi. Po wycofaniu z 103. Brygady Powietrznodesantowej bojowych wozów desantowych BMD-1 oraz moździerzy 2S9, wprowadzono transportery BTR-80, oraz holowane haubice D-30, które stanowią zasadnicze uzbrojenie. Organizacyjnie bataliony mobilne są zbliżone do batalionów zmechanizowanych. Pomimo estymy elitarności jednostki te nadal muszą „walczyć o uzbrojenie” z jednostkami Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, czego przykładem jest krótka kariera pojazdów Lis, czyli GAZ 2230 Tigr, które w niewielkiej ilości trafiły do SZ Białorusi. Niedługo nacieszyli się nimi komandosi – wozy te trafiły do MSW.

Zachodnie Dowództwo Operacyjne

250. samodzielny batalion zabezpieczenia i obsługi (250-й отдельный батальон охраны и обслуживания) – JW 97035 Grodno.

6. Brygada Zmechanizowana (6-я гвардейская  Киевско-Берлинская  ордена Ленина, Краснознаменная, орденов Суворова и Богдана Хмельницкого отдельная  механизированная бригада) – JW 5522 Grodno – 202. batalion zmechanizowany (BMP-2), 350. grupa artylerii.

11. Brygada Zmechanizowana (11-я гвардейская Прикарпатско-Берлинская Краснознаменная, ордена Суворова 2 степени отдельная механизированная бригада) – JW 33933 Słonim – 40. batalion zmechanizowany (BMP-2), 7. batalion czołgów (T-72 – aktywna tylko jedna kompania czołgów), 841. grupa artylerii (zbiorczy dywizjon – dwie baterie haubic, bateria BM-21 i bateria ppanc.).

111. Brygada Artylerii (111-я гвардейская Кёнигсбергская Краснознаменная, ордена Кутузова II степени артиллерийская бригада) – JW 11921 Brześć – dywizjon artylerii samobieżnej (2S3), dywizjon artylerii samobieżnej (2S5), dywizjon haubic (2A65).

1199. pułk artylerii mieszanej (1199-й смешанный артиллерийский полк/реактивный артиллерийский полк) – JW 13259 Słobódka – dywizjon artylerii rakietowej (BM-21), dywizjon artylerii rakietowej (BM-27), dywizjon haubic (2A65).

557. Brygada Inżynieryjna (557-я инженерная Слуцко-Варшавской орденов Богдана Хмельницкого 3 степени и Александра Невского бригада) – JW51171 Grodno.

74. pułk łączności (74-й Берлинскuй Краснознаменноu ордена Александра Невского отдельноu полк связи) – JW 81620 Grodno.

48. samodzielny batalion WRE (48-й отдельный батальон радиоэлектронной борьбы с наземными средствами) – JW 97061 Brześć

255. samodzielny pułk radiotechniczny specjalnego przeznaczenia (255-й отдельный радиотехнический полк особого назначения) – JW 75158 Nowogródek.

91. dowództwo wojsk obrony przeciwlotniczej – JW Grodno.

591. punkt dowodzenia obrony przeciwlotniczej (591-й  командный пункт ПВО) – system dowodzenia 9S52M1 Pojlana-D4M1.

17.  oddział nawigacyjno-topograficzny  (117-я  навигационнo-топографическая част) – JW 97047 Baranowicze.

40.  samodzielny batalion OPBMR (40-й  отдельный батальон радиационной, химической и биологической защиты) – JW 01048 Brześć.

108.  pułk zabezpieczenia (108-й отдельный полк материального обеспечения) – JW 14103 Nowogródek

815.  centrum zabezpieczenia (815-й центр технического обеспечения (территориальный)) – JW 35544 Baranowicze.

Północno-Zachodnie Dowództwo Operacyjne (Borysów)

258.  samodzielny batalion bezpieczeństwa i obsługi (258-й отдельный батальон охраны и обслуживания) – JW 29766 Mińsk.

120. Brygada Zmechanizowana (120-я  гвардейская  Рогачевская Краснознаменная, орденов Суворова и Кутузова отдельная механизированная бригада имени Верховного Совета Белорусской ССCР) – JW 06752 Mińsk – 46. batalion rozpoznawczy (BMP-2), 339. batalion zmechanizowany (BMP-2), 355. batalion czołgów (T-72), 310. grupa artylerii, 1045. dywizjon przeciwlotniczy, 126. batalion saperów, 149. batalion łączności, 82. batalion remontowy, 1626. batalion zaopatrzenia, 121. kompania zabezpieczenia medycznego.

system_rakietowy_toczka_bialorus

Przeładunek rakiety 9M79 z pojazdu transportowo- załadowczego 9T218, na wyrzutnie 9P129, czyli elementy kompleksu rakietowego OTR-21 Toczka-U, stanowiące wyposażenie 465. Brygady Artylerii.

19. Brygada Zmechanizowana (19-я Николаево-Будапештская Краснознаменная ордена Суворова 2 степени отдельная механизированная бригада) – JW 71327 Zasłonawa – 1. batalion zmechanizowany (BMP-2 – prawdopodobnie niekompletny),  9. batalion czołgów (T-72 – aktywna tylko jedna kompania czołgów), 191. grupa artylerii.

231. Brygada Artylerii Mieszanej (231-я смешанная артиллерийская бригада) – JW 22313 Borowce  – dywizjon artylerii rakietowej (BM-27), dywizjon artylerii samobieżnej (2S3), dywizjon artylerii samobieżnej (2S5) dywizjon artylerii rakietowej (BM-21), dywizjon artylerii przeciwpancernej (trzy baterie zestawów Konkurs i Szturm)

336. Brygada Artylerii Rakietowej (336-я реактивная артиллерийская бригада) – JW 12180 Osipowicze – trzy dywizjony artylerii rakietowej (BM-30), z tego jeden aktywny.

465. Brygada Rakietowa (465-я ракетная бригада) – JW 61732 Cel k. Osipowicz – dwa dywizjony rakiet taktycznych 9K79M Toczka-U.

427. artyleryjski pułk rakietowy (427-й реактивного-артиллерийскuu полк) – JW 11041 Borówka  – trzy dywizjony artylerii rakietowej (BM-27), z tego jeden aktywny.

51.  Grupa Artylerii Mieszanej (51-я смешанная Оршанская артиллерийская группа) – JW 12147 Osipowicze – dywizjon artylerii samobieżnej (2S5), dywizjon haubic (2A65).

7.  pułk inżynieryjny (7-й Тортуньскuй инженерный полк) – JW 25849 Borysów.

60.  pułk łączności (60-й отдельный Барановичскuй полк связи) – JW 19293 Borysów.

1019. Centrum dowodzenia i rozpoznania (1019-й командно-разведывательный центр) JW Borysów.

244. centrum rozpoznania radioelektronicznego (244-й центр радиоэлектронной разведки) – JW 59884 Borysów.

10. batalion WRE (10-й отдельный батальон радиоэлектронной борьбы с наземными средствами) – JW 93685 Borysów.

527.  samodzielna kompania specjalnego przeznaczenia (527-я отдельная рота специального назначения) – JW 97037 Borysów.

80. samodzielny batalion OPMR (80-й отдельный батальон радиационной химической бактериологической защиты) – JW 42760 Borysów.

110.  samodzielny pułk zabezpieczenia (110-й отдельный полк материального обеспечения) – JW 4103 Borysów.

814.  centrum zabezpieczenia  (814-й ордена Красной Звезды центр технического обеспечения) – JW 32377 Borysów.

Siły Operacji Specjalnych

38. Samodzielna Brygada Szturmowo-Desantowa (38-я отдельная гвардейская Венская Краснознаменная десантно-штурмовая бригада) – JW 92616 Brześć – kompania rozpoznawcza, 381. batalion mobilny, 382. batalion mobilny, 383. batalion mobilny, dywizjon artylerii mieszanej (haubice D-30, moździerze BM-37, przenośne wyrzutnie ppk), kompania saperów, batalion łączności, kompania ochrony i konserwacji, kompania remontowa, kompania medyczna.

sily_specjalne_bialorus

Pomimo przywrócenia jednostkom nazw nawiązujących do desantowych korzeni, obie brygady mają coraz mniej wspólnego z działaniami aeromobilnymi. Po wycofaniu z 103. Brygady wozów desantowych BMD-1, moździerzy 2S9 Nona, wprowadzono transportery BTR-80 oraz holowane haubice D-30, które obecnie stanowią zasadnicze uzbrojenie. Organizacyjnie bataliony mobilne są zbliżone do batalionów zmechanizowanych. Pomimo estymy elitarności jednostki te nadal muszą „walczyć o uzbrojenie” z jednostkami MSW, czego przykładem jest krótka kariera pojazdów Lis, czyli GAZ 2230 Tigr, które w niewielkiej ilości trafiły do SZ Białorusi, ale szybko przekazano do jednostek MSW.

103. Samodzielna Brygada Powietrznodesantowa (103-я отдельная гвардейская ордена Ленина, Краснознаменная, ордена Кутузова II степени воздушно-десантной бригада  имени 60-летия СССР) – JW 52287 Witebsk  – kompania rozpoznawcza, 350. batalion mobilny, 357. batalion mobilny, 317. batalion mobilny, dywizjon artylerii mieszanej (haubice D-30, moździerze BM-37, przenośne wyrzutnie ppk), kompania saperów, batalion łączności, kompania ochrony i konserwacji, kompania remontowa, kompania medyczna.

5. Samodzielna Brygada Specjalnego Przeznaczenia  (5-я отдельная бригада специального назначения) – JW 89417 Marina Górka – kompania dowodzenia,  334. samodzielny oddział specjalnego przeznaczenia, zespół wsparcia i zabezpieczenia.

Jednostka wojskowa 97020 – JW 97020 Witebsk.

Oprócz wyżej wymienionych jednostek w strukturach białoruskich SZ funkcjonuje pewna liczba jednostek nie podlegających dowództwom owych okręgów:

62. Centralny węzeł łączności Ministerstwa Obrony.

297. Centralny węzeł poczty polowej.

153. Brygada Radiotechniczna.

Centrum radiotechniczne specjalnego przeznaczenia.

387. Centrum kontroli i bezpieczeństwa informacji.

85. Brygada Łączności.

86. Brygada Łączności.

127. Brygada Łączności.

354.  Oddział radionawigacji.

36. Brygada drogowo-mostowa.

30. Brygada Kolejowa.

2. pułk inżynieryjny.

8.  pułk OPBMR.

Centrum obliczeniowo-analityczne wojsk OPBMR.

Centrum wsparcia metrologicznego.

Potencjał i zdolności do rozwinięcia sił zbrojnych zapewnić mają bazy i ośrodki składowania sprzętu i uzbrojenia. Nie tylko konflikt na Ukrainie, potwierdza sensowność składowania wozów. W przypadku Białorusi, która odziedziczyła pokaźne ilości sprzętu, i która posiada zakłady zdolne do jego kompleksowego remontu i modernizacji, jest to także okazja do pozyskania środków. W ostatnich latach sprzedano m.in. 93 czołgów T-72B do Armenii oraz posiadane czołgi T-80 do Jemenu.

czolgi_sklad_bialorus

969. baza przechowywania czołgów w m. Lubań.

Są to następujące jednostki:

25. arsenał

46. arsenał broni i amunicji

37. ośrodek przechowywania sprzętu (37. Brygada Zmechanizowana).

50. ośrodek przechowywania sprzętu 50. Brygada Zmechanizowana).

391. baza składowania amunicji artyleryjskiej

1393. baza składowania amunicji artyleryjskiej

1405. baza składowania amunicji artyleryjskiej

3609. baza składowania amunicji artyleryjskiej

1533. baza składowania artylerii.

1868. baza składowania artylerii.

3611. baza składowania artylerii.

3620. baza składowania artylerii.

1562. baza techniczna rakiet przeciwlotniczych.

969. baza przechowywania czołgów.

2783. baza składowania i utylizacji sprzętu pancernego.

188. baza składowania amunicji saperskiej.

1371. baza składowania amunicji saperskiej.

2271. baza składowania amunicji saperskiej.

4970. baza składowania amunicji saperskiej.

263.  baza składowania, naprawy i utylizacji środków łączności.

3656. baza składowania, naprawy i utylizacji środków łączności.

2631. baza składowania broni rakietowej amunicji sił powietrznych i wojsk obrony powietrznej.

2060. baza przechowywania i naprawy Sił Powietrznych i Obrony Przeciwlotniczej.

602. baza przechowywania i naprawy sprzętu chemicznego.

ТерО, czyli obrona terytorialna po białorusku

Oprócz wojsk operacyjnych w skład SZ Białorusi wchodzi rozwijany od 2001 r. komponent wojsk obrony terytorialnej (TepO). Pierwszym sprawdzianem dla nowej formacji były zorganizowane rok później ćwiczenia „Berezyna-2002”. W czasie pokoju nie funkcjonują stałe struktury pododdziałów TepO, a jedynie siedem dowództw regionalnych – po jednym dla każdego z sześciu obwodów i odrębne dowództwo w mieście wydzielonym Mińsk. Na czele każdego z dowództw stoi gubernator obwodu, który jednocześnie ma stopień generała-majora. Wszelkie zagadnienia związane z ewidencją, planowaniem, oraz zabezpieczeniem leżą na bakach gubernatora obwodu oraz lokalnej administracji cywilnej.

W ramach obrony terytorialnej planowane jest mobilizowanie samodzielnych batalionów piechoty oraz samodzielnych kompanii, które w raz z wytypowanymi jednostkami MSW i innych służby mają podlegać zmilitaryzowanej w czasie wojny administracji państwowej. Szacowana liczebność formacji po rozwinięciu ok. 120 tys. żołnierzy. Wedle oficjalnych zapowiedzi ТерО ma realizować zadania zarówno zakresu ochrony i obrony obiektów, wzmacniania ochrony granicy państwowej, zwalczania działających na zapleczu wojsk nieprzyjaciela i nielegalnych grup zbrojnych, czy niesienia pomocy przy likwidacji skutków uderzeń przeciwnika, lecz także wykonywać działania bojowe w współdziałaniu z wojskami operacyjnymi oraz walczyć na terenie „czasowo zajętym przez przeciwnika”.

piechota_bialorus

To nie jest zdjęcie z manewrów „Zapad-81”. Ćwiczenia rezerwistów SZ Białorusi.

W ostatnich latach, w związku z wydarzeniami na Ukrainie, władze w Mińsku zdynamizowały prace wokół tej formacji, widząc w niej odpowiedź na realne, w realiach Białorusi, zagrożenie tzw. „wojny hybrydowej”. Przy okazji warto zauważyć, że funkcjonujący na Białorusi system prawny, połączony z specyficzną strukturą zatrudnienia (dominacja zatrudnienia w podmiotach należących do państwa), wraz z utrzymywaniem obowiązkiem zasadniczej służby wojskowej, umożliwiają sprawną organizacje, oraz szkolenie tego typu jednostek.

Wyzwania i perspektywy

SZ Białorusi opierają się na powszechnie stosowanym w ubiegłym wieku, sprawdzony modelu armii z powszechnego poboru. Zmiany, jakie nastąpiły w stosunku do radzieckiego „pierwowzoru” wynikały bardziej z konieczności wymuszonych przez sytuacje gospodarczą, niż w związku z realizacją jakieś głębszej koncepcji przebudowy i funkcjonowania. Największym wyzwaniem czekającym SZ Białorusi jest modernizacja techniczna. Przez lata inwestycje w siły zbrojne nie były priorytetem. Władze zdecydowanie hojniej inwestowały w liczne formacje bezpieczeństwa wewnętrznego podlegające MSW. Chronicznie niedoinwestowane wojsko wymaga poważnych inwestycji niemalże w każdym aspekcie. Pomimo tego, że od lat białoruski przemysł zbrojeniowy oferuje pakiety modernizacyjne dla sprzętu użytkowany przez rodzime sił zbrojne, to częściej zamówienie płyną z zagranicy. Na Białorusi wykonuje się komponenty używane m.in. w modernizacji rosyjskich czołgów T-72B do standardu T-72B3. Władze w Mińsku rozważały również  przeprowadzenie programu dość rozległej modernizacji swych czołgów. Pogarszająca się sytuacja gospodarcza sprawia, że plany ten oddalają się i najpewniej zmaterializują się w postaci prac o znacznie skromniejszym zakresie.

Najbardziej palącym i zarazem kosztownym problemem jest jednak stan lotnictwa. Z posiadanych 37 (24 według Military Balance 2016) maszyn MiG-29 sprawna jest tylko czternastka zmodernizowanych do standardu MiG-29BM. Podobnie jest ze szturmowymi Su-25, zdatnych do lotów jest tylko tuzin. Równie zła sytuacja jest w przypadku floty śmigłowców, gdzie po wycofaniu części maszyn powstała eskadra załóg bez maszyn. Zły stan techniczny i niskie naloty załóg generują dużą „wypadkowość” WWS. Tylko od 2009 r. i tragicznej katastrofy podczas pokazów Radom Air Show, lotnictwo Białorusi straciło siedem maszyn, a ośmiu lotników poniosło śmierć. Co prawda, władze zapowiedziały zakup dwunastu rosyjskich myśliwców Su-30SM po 2020 r. oraz pozyskanie w najbliższym czasie dwunastu śmigłowców Mi-8MTW-5, niemniej wcześniejsze podobne zapowiedzi nawet wysokich oficjeli nie należy brać za pewnik.

Ostatecznie to sytuacja gospodarcza zdeterminuje dalszy „rozwój” SZ Białorusi. Celowo słowo rozwój ujęto jest w cudzysłów, bowiem w sytuacji finansowej niemożności przeprowadzenia nawet ograniczonej wymiany zużytego i przestarzałego sprzętu, kierunek wydaje się jeden – ratowanie resztek potencjału poprzez dalsze redukcje i poszukiwanie oszczędności.

Copyright © Redakcja Militarium

Najnowsze plany Lockheed Martin dotyczące produkcji i rozwoju wielozadaniowego samolotu bojowego F-35 Lightning II

Datowane na czerwiec br. plany koncernu Lockheed Martin dotyczące produkcji i rozwoju wielozadaniowego samolotu bojowego F-35 Lightning II dla sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych (USAF, US Navy, USMC) oraz kontrahentów zagranicznych (partnerów w projekcie F-35 oraz nabywców w ramach programu Foreign Military Sales).

f-35_1 f-35_2 f-35_3 f-35_4 f-35_5

Copyright © Redakcja Militarium/Rys. Lockheed Martin

Rosyjskie makiety uzbrojenia i sprzętu wojskowego

Makiety uzbrojenia i sprzętu wojskowego dla sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej produkuje Przedsiębiorstwo Naukowo-Produkcyjne (NPP) Rusbał z siedzibą w Moskwie. Wytwarzane są makiety pojazdów, samolotów, wyrzutni rakietowych i systemów przeciwlotniczych (w położeniu marszowym i bojowym) oraz makiety zamaskowanego sprzętu wojskowego.

Makiety są wyposażone w odbijacze kątowe imitujące echo radiolokacyjne rzeczywistego sprzętu rozmieszczonego na ziemi oraz emitery radiowe oraz cieplne imitujące sygnaturę radiową i termiczną sprzętu zasilane generatorami spalinowymi. Każda makieta może być rozstawiona w czasie do 60 min. przez zespół czterech ludzi. Żywotność makiety wynosi 5 lat lub 50 cykli składania/rozkładania. Graniczne temperatury użytkowania to od -20 stopni C do +50 stopni C.

Makieta_T-72_1 Makieta_T-72_2 Makieta_9K79_Toczka Makieta_MiG-31 Makieta_Su-27 Makieta_S-300_2 Makieta_S-300_4 Makieta_S-300_5Makieta_S-300_6

 Copyright © Redakcja Militarium/Fot. Rusbał

Turecki pucz

W nocy z 15 na 16 lipca br. w Turcji doszło do próby przeprowadzenia wojskowego puczu. Poniższy tekst jest próbą przedstawienia kontekstu politycznego nieudanego przewrotu oraz wyjaśnienia czym pucz był spowodowany, jak przebiegał, dlaczego się nie udał i jakie są jego konsekwencje dla przyszłości państwa tureckiego.

Kontekst polityczny

W przeprowadzonych 7 czerwca 2015 r. wyborach parlamentarnych w Turcji, w trakcie których oddano 46 mln 163 tys. głosów, rządząca konserwatywno-islamistyczna partia AKP prezydenta Erdoğana uzyskała 40,9% głosów (258 mandatów),  socjaldemokratyczna proeuropejska CHP 25% (132 mandaty), nacjonalistyczna MHP 16,3% (80 mandatów), prokurdyjska HDP 13,1% (80 mandatów), a inne partie, które nie dostały się do parlamentu – 4,7%. Wyniki te były mocno niekorzystne dla rządzącej Turcją od czternastu lat AKP, jako że po raz pierwszy od lat nie była ona w stanie samodzielnie sformować rządu. Wynik wyborów był dużym sukcesem dla nowego ugrupowania HDP, które swój elektorat kurdyjski zdołało poszerzyć o wyborców lewicowych. Wobec niemożliwości sformowania koalicji, która byłaby w stanie stworzyć nowy rząd, prezydent Erdoğan rozpisał nowe wybory. W nowej kampanii wyborczej konserwatyści z AKP odwoływali się do elektoratu nacjonalistycznego i islamistycznego, przyciągając cześć zwolenników MHP. Jednocześnie wojsku nakazano przeprowadzenie działań na południowym-wschodzie kraju, skierowanych przeciwko partyzantce kurdyjskiej, co doprowadziło do wybuchu walk i co sprawiło, że doszło tam do migracji ludności, której część nie była w stanie oddać głosów na „swoją” HDP.

Wyniki wyborów, które odbyły się 1 listopada ub. roku, a w trakcie których oddano 47 mln 840 tys. głosów, okazały się nadspodziewanie dobre dla AKP, która zdobyła 49,50% głosów, przekładających się na 317 mandatów, umożliwiając partii Erdoğana samodzielne rządy, choć oznaczało to spadek poparcia w porównaniu z 2011 r., kiedy AKP uzyskała 327 miejsc. CHP uzyskała 25,32% głosów (134 mandaty; w 2011 r. – 135), MHP 11,90% (40 mandatów, w 2011 r. – 53), HDP natomiast 10,76% (59 mandatów, wcześniej Kurdowie wystawiali kandydatów niezależnych, którzy zdobyli 35 miejsc), podczas gdy na inne partie przypadło łącznie 2,52% głosów.

Zdecydowane zwycięstwo AKP sprawiło, że partia ta mogła podjąć dalsze działania w kierunku wprowadzenia w Turcji systemu prezydenckiego. Z biegiem lat AKP coraz bardziej  podporządkowywała sobie struktury państwowe, w tym siły zbrojne, rugując z kluczowych stanowisk nieprzychylnych sobie oficerów. Jednak półmilionowa obecnie turecka armia uznawała się za ostoję państwa tureckiego, strzegąc modelu państwa świeckiego, ustanowionego w latach 20. XX wieku przez Mustafę Kemala Atatürka. Wojskowi uważali, że mają prawo obalać rządy zagrażające uznawanej przez nich za modelową ideologii kemalizmu, która określa ład społeczny oraz zasady, którymi powinni kierować się politycy, tj.  republikanizm, rządy ludu, sekularyzm, reformizm, nacjonalizm i etatyzm. Tak też się działo w 1960 r., 1971 r., 1980 r. i 1997 r., kiedy armia przeprowadziła udane zamachy stanu, za każdym razem jednak oddając władzę politykom.

Turcja pucz_04

Główne postaci przewrotu. Recep Tayyip Erdoğan (z lewej) w latach 2003-2014 r. pełnił funkcję premiera Turcji. W sierpniu ubiegłego roku objął urząd prezydenta po wyborach, które wygrał już w pierwszej turze, zdobywając 51,79% głosów. Liderem puczu był były dowódca tureckich sił powietrznych czterogwiazdkowy generał Akin Oztürk (z prawej), pełniący tę funkcję do sierpnia 2015 r., a następnie zasiadający w Najwyższej Radzie Wojskowej.

Komentatorzy pozostają niezgodni co do tego, czy za puczem stali zwolennicy kemalizmu, za których do pewnego czasu uważano cały korpus oficerski sił zbrojnych, czy też tzw. guleniści. Ci drudzy to zwolennicy tzw. Ruchu Gülena, organizacji społeczno-religijnej utworzonej przez przebywającego obecnie w USA muzułmańskiego myśliciela Fethullaha Gülena. Guleniści do pewnego czasu byli stronnikami Erdoğana i w tym czasie zdołali zinfiltrować resorty siłowe. Jednak po odkryciu przez nich w 2013 r. potężnej afery korupcyjnej, w którą był zaangażowany syn prezydenta, zwolennicy ruchu zostali wyrugowani z rządu i trwał proces ich eliminacji z administracji i służb mundurowych. Pogłoski mówiły, że w sierpniu br. rząd miał zadecydować o wydaleniu z wojska oficerów związanych z ruchem, co sprawiało, że lipiec był ostatnim miesiącem, w którym mieli oni wpływ na siły zbrojne.

Pucz

Pucz rozpoczął się 15 lipca około godz. 21:00, kiedy swoje bazy opuściły oddziały pierwsze puczystów. Ich celem było przejęcie kontroli nad dwoma największymi miastami w kraju – stołeczną Ankarą liczącą 4,5 mln mieszkańców oraz 14 milionowym Istambułem.

O godz. 22.00 z 4. MJB (Main Jet Base) w Akinci wystartowały dwa pierwsze myśliwce F-16 należące do 141. Filo (eskadry). Pod pozorem misji specjalnej, z wyłączonymi odbiornikami swój-obcy, skierowały się ku Ankarze, nad którą pojawiły się pół godziny później. Przez następne trzy godziny ich piloci latali na małej wysokości, zrzucając flary i przekraczając prędkość dźwięku. W tym czasie uzupełniali paliwo z samolotów tankowania powietrznego KC-135 Stratotanker z 101. Filo z bazy w Incirlik. Ogółem w próbie przewrotu uczestniczyło siedem myśliwców 4. MJB.

Po godzinie 22.00, co najmniej dwa F-16 z uzbrojeniem powietrze-ziemia zbombardowały dowództwo sił specjalnych policji i bazę lotnictwa policji w Golbasi. W atakach zginęło 47 policjantów. Z bazy lotnictwa armijnego w Güvercinlik wystartowało wówczas ponad 20 śmigłowców. Desantowane z ich pokładów pododdziały miały za zadanie uchwycenie kluczowych obiektów. Maszyny transportowe były wspierane przez kilka śmigłowców szturmowych AH-1 Cobra, użyto również dwóch nowych maszyn T129 ATAK. Według niepotwierdzonych raportów puczyści uszkodzili pozostałe w bazie śmigłowce.

Dwa śmigłowce AS.532L Cougar z 6. MJB z bazy Bandirma obsadzone żołnierzami z pododdziałów ratownictwa bojowego wykorzystano do uprowadzenia wyższych oficerów lotnictwa bawiących się wieczorem na weselu córki jednego z nich. Wśród nich znalazł się dowódca sił powietrznych gen. Abidin Ünal.

Turcja pucz_01

Latające nad Ankarą F-16 wielokrotnie przekraczały prędkość dźwięku w locie na małej wysokości.

Dużym sukcesem było przejęcie kontroli nad budynkiem mieszczącym Kolegium Połączonych Sztabów, gdzie aresztowano Szefa Sztabu Tureckich Sił Zbrojnych gen. Hulusi Akara oraz szefa sztabu żandarmerii. Zaatakowano również siedzibę agencji wywiadu MIT w Yenimahalle, ta jednak obroniła się, mimo, że budynek atakowany był przez śmigłowiec AH-1 Cobra i stanął w ogniu. W czasie walk liczne inne cele w Ankarze zostały ostrzelane z przez śmigłowce. Samoloty F-16 dwukrotnie zbombardowały siedzibę parlamentu, który został także  ostrzelany z działka przez śmigłowiec AH-1.

Oddziały lądowe o około północy przejęły redakcję kanału telewizyjnego TRT, emitując stamtąd oświadczenie o powołaniu Rady Pokoju, miała zapewnić porządek konstytucyjny w kraju, ochronić demokrację i prawa człowieka, zapewnić przestrzeganie zasad prawa oraz bezpieczeństwo obywateli, jak również zachować dotychczasowe relacje z innymi krajami. Puczyści nie ujawnili jednak nazwisk ludzi, którzy tworzą Radę lub stoją za zamachem stanu.

W Istambule operowały głównie podjednostki zbuntowanego III Korpusu wchodzącego w skład lojalnej wobec rządu 1. Armii. O godz. 9.45 jego żołnierze obsadzili oba mosty Bosforze, w akcji udział wzięły czołgi Leopard 2. Oddział puczystów o godz. 10:00 zajął również lotnisko międzynarodowe im. Atatürka.

Turcja pucz_02

Operacje nad Ankarą wspierane były z powietrza przez śmigłowce lotnictwa armii. Na zdjęciu S-70 którym do Grecji zbiegło ośmiu puczystów.

Wedle ujawnionej korespondencji do puczu przyłączyła się również część sił policyjnych. Potwierdziła ona także wydany około godz. 10.00 rozkaz strzelania do przedstawicieli sił bezpieczeństwa stawiających opór. Ciekawostką jest, że stambulski plac Taksim, do niedawna uchodzący za tradycyjne miejsce antyprezydenckich demonstracji, tym razem został przejęty przez zwolenników AKP i Erdoğana. Było ich tak wielu, że wojsko nie było w stanie opanować tłumu, a oczekiwane posiłki nie docierały. Tylko tymczasowy skutek przyniosły niskie przeloty F-16, które przekraczały prędkość dźwięku. Zwolennicy prezydenta zorganizowali także marsz mający przerwać blokadę mostów na Bosforze, jednak żołnierze obsadzający most otworzyli do nich ogień, powiadamiając dowództwo o zabiciu 20-30 demonstrantów. Działania te doprowadziły po klęsce puczu do zlinczowania co najmniej kilku z poddających się żołnierzy.

Kluczowe niepowodzenia

Już około godz. 1.00 16 lipca puczyści ogłosili poprzez telewizję przejęcie kontroli nad całym krajem. Faktycznie jednak wielu wyższym oficerom, w tym aresztowanym przez puczystów, proponowano przyłączenie się do puczu, ci jednak w praktyce odmawiali lub czekali na rozwój wydarzeń.

Uprzedzone o przygotowaniach do przewrotu siły wierne rządowi w południowo-wschodniej części kraju zdołały zablokować zaplanowany przez puczystów przerzut do Ankary dodatkowych sił ze składu elitarnych jednostek żandarmerii podlegających 2. Armii. Miał on zostać wykonany poprzez stworzenie  mostu powietrznego, lecz kluczowe bazy lotnicze zostały zablokowane poprzez ustawienie na pasach startowych samochodów ciężarowych. Wiadomo, że w puczu uczestniczyło co najmniej osiem samolotów transportowych, które zdołano wyładować bronią.

Puczyści nie zdołali też osiągnąć najważniejszego celu, mianowicie „wyeliminowania” prezydenta Erdoğana. Przed puczem prezydent wypoczywał w willi kurortu Marmaris nad Morzem Egejskim. W celu jego ujęcia puczyści wysłali tam z bazy Çiğli trzy śmigłowce S-70 z około 25 operatorami sił specjalnych na pokładach.

Jak się okazało na około godzinę przed rozpoczęciem działań przez puczystów Erdoğan został powiadomiony o jego rozpoczęciu przez dowódcę 1. Armii, gen. Umita Dundara. Oficer zadeklarował wierność prezydentowi, przestrzegł przed udaniem się do Ankary i wezwał do przybycia do Istambułu, gwarantując zapewnienie mu tam bezpieczeństwa. Na około 20 minut przed przybyciem komandosów Erdoğan  opuścił willę. Po desantowaniu operatorzy wdali się w strzelaninę z pozostałą na miejscu ochroną prezydenta zabijając dwóch i raniąc ośmiu funkcjonariuszy. Po nieudanej akcji śmigłowce odleciały w góry, gdzie desant porzucił wyposażenie i rozproszył się, ukrywając przed siłami bezpieczeństwa. Co ciekawe zgodnie z pierwotnym planem zadanie uprowadzenia Erdoğana wykonać miał oddział stacjonujący w bazie Isparta, lecz tam ruch lotniczy został zablokowany przez siły wierne stronie rządowej. Spowodowało to opóźnienie akcji.

Tymczasem Erdoğan udał się do portu lotniczego Fethiye, gdzie wsiadł na pokład rządowego samolotu Gulfstream IV, który polecił skierować na północ kraju. Puczyści wysłali na jego przechwycenie dwa F-16, wspierane przez tankowiec KC-135, te jednak były pozbawione wsparcia kontrolerów naprowadzania z ziemi i nie były w stanie przechwycić samolotu z prezydentem na pokładzie. Do maszyny Erdoğana szybko dołączyła eskorta złożona z myśliwców F-16 z jednostek wiernych rządowi. O godz. 12.37 Erdoğan połączył się drogą internetową z stacją telewizyjną CNNTurk, która wyemitowała jego video-przesłanie zachęcające obywateli do wyjścia na ulicę w obronie demokracji. Dopiero po wyemitowaniu tego orędzia, stacja została zajęta przez puczystów, którzy utrzymali się w niej ledwie godzinę. Nadane oświadczenie okazało się punktem zwrotnym, gdyż apel prezydenta uzyskał szeroki odzew i wiele oddziałów puczystów zostało zablokowanych przez wyległe na ulice tłumy cywilów. Niektórzy z nich nie wahali rzucać się pod wozy bojowe w nadziei ich zatrzymania, co niekiedy się udawało.

Puczyści bardzo szybko stracili dwóch z liderów przewrotu. Podczas zajęcia dowództwa operacji specjalnych zginął gen. Semih Terzi, który został zastrzelony przez młodszego oficera, który chwilę później sam zginął z rąk puczystów. Zaledwie trzy godziny po rozpoczęciu przewrotu aresztowany został dowódca żandarmerii w Bursie, płk. Muharrema Kose, przy którym znaleziono listę ponad 80 osób, którzy mieli zostać mianowani na ministrów, sędziów, prokuratorów i gubernatorów.

Niezwykle istotnym czynnikiem było wspomniane już zadeklarowanie wierności rządowi przez gen. Dundara. Jego postawa, jako dowódcy 1. Armii, obsadzającej najistotniejszą północno-zachodnią część kraju, z pewnością powstrzymała wielu oficerów przed przyłączeniem się do puczystów. Po aresztowaniu gen. Akara, Dundar tymczasowo przejął jego funkcję, dowodząc operacjami strony prorządowej.

Turcja pucz_03

Czołgi Leopard 2 oraz umundurowanie i uzbrojenie strzeleckie porzucone przez żołnierzy blokujących mosty nad Bosforem

O godz. 2:30 oddziały wierne rządowi odbiły z rąk puczystów port lotniczy im. Atatürka, dokąd skierował się samolot wiozący Erdoğana. Przed lądowaniem został on namierzony przez myśliwce puczystów, ale te zostały zmylone przez jego pilotów, którzy zmienili sygnał wywoławczy na używany przez liniowce pasażerskie. Erdoğan wylądował o godz. 2:50.

Siły wierne rządowi poderwały samoloty F-16 z 1. MJB w Eskisehir, 6. MJB w Bandirma i 9. MJB at Balikesir. Wydano przy tym rozkaz zestrzelenia zapewniającego wsparcie myśliwcom puczystów tankowca powietrznego KC-135, rozkaz ten pozostał jednak niewykonany ze względu na to, że tankowiec krążył nad terenem zamieszkałym. Prawdopodobnie nie usłuchano również rozkazu o zestrzeleniu pilotowanych przez puczystów F-16, za co później zdymisjonowano dowódców poszczególnych baz. Niemniej pilotowane przez stronników puczu F-16 krążące nad miastem zostały przepędzone.  Wiele źródeł mówi o zestrzeleniu przez wierne rządowi F-16 dwóch lub trzech śmigłowców puczystów: AH-1 Cobra ostrzeliwującego parlament, S-70i Black Hawk biorącego udział w szturmie na siedzibę wywiadu i być może jeszcze jednej Cobry. Około godz. 4.00 samoloty F-4 Phantom z 1. MJB, osłaniane przez F-16, zbombardowały pas startowy 4. MJB. Wkrótce baza w Akinici została zajęta przez oddziały wierne rządowi. Tam właśnie został aresztowany domniemany lider spisku i do niedana dowódca sił powietrznych, gen. Akin Oztürk, który został lekko ranny podczas próby ucieczki śmigłowcem.

O godz. 8.44 z rąk puczystów został oswobodzony gen. Akar, a wkrótce poddali się liderzy puczu przebywający w Kolegium Połączonych Szefów Sztabów.

Do rozwiązania pozostała kwestia bazy Incirlik, skąd operowały  KC-135 i gdzie schronienia szukało sześć F-16 obsadzonych pilotami wspierającymi pucz. Kwestia była o tyle delikatna, że stacjonuje tam kontyngent innych państw NATO, a wojska amerykańskie przechowują broń jądrową. Baza została otoczona przez siły rządowe, które po pewnych przepychankach zostały wpuszczone na jej teren, gdzie dokonały licznych aresztowań. Cześć puczystów zdołała zbiec w góry na południu kraju, gdzie dołączyła do Kurdów lub udała się na teren Syrii. 16 lipca śmigłowiec S-70i z ośmioma osobami na pokładzie przeleciał na terytorium Grecji, gdzie jego pasażerowie – trzech pułkowników, trzech kapitanów i dwóch sierżantów – wystąpili o azyl polityczny.

Podsumowanie

W czasie puczu zginęło 312 ludzi a ponad 1,5 tys. zostało rannych. Wśród zabitych było 104 puczystów oraz 62 policjantów i 5 żołnierzy wśród sił prorządowych. Pozostałe ofiary to cywile.

Turcja pucz_06

Aresztowani tureccy wyżsi oficerowie. W środku pierwszego szeregu – gen. Akin Oztürk. Strona rządowa zapowiedziała, że spotkają ich bardzo poważne konsekwencje, rozważane jest nawet przywrócenie kary śmierci.

Wbrew doniesieniom medialnym pucz był dobrze zorganizowany i miał szansę powodzenia. Jak się okazało puczyści planowali rozpoczęcie działań na godzinę 3.00 w nocy, kiedy miasta są pogrążone we śnie, co ułatwiło by przemieszczanie wojsk oraz przejęcie kontroli nad kluczowymi punktami i postawienie strony rządowej przed faktami dokonanymi. Wydaje się, że kluczowe dla niepowodzenia przewrotu było przyśpieszenie przewrotu o kilka godzin, co sprawiło, że wiele osób na bieżąco śledziło wydarzenia i mogło podejmować działania w reakcji na nie. Zmiana godziny rozpoczęcia puczu była z kolei wymuszona uprzedzeniem planowanych działań rządu. Co istotne strona rządowa najwyraźniej nie zdawała sobie sprawy ze skali zagrożenia – prezydent nie przerwał wakacji, nie wzmocniono ochrony kluczowych obiektów, co spowodowało, że początkowo puczyści mieli znaczną swobodę działania.

Nieudany zamach stanu ostatecznie potwierdził, że Erdoğanowi udało się rozbić jedność w siłach zbrojnych. Puczyści bowiem przeliczyli się, co do szacowanego  poparcia jakie zdobędzie wolta w ich wykonaniu. Stało się tak pomimo, że początkowo pucz wydawał się rozwijać zgodnie z planem. Z czasem jednak kolejni dowódcy stanęli po stronie rządu. Dowiodło to ostatecznego upadku kemalizmu w szeregach armii. Rezultatem nieudanej próby przejęcia władzy jest szeroko zakrojona czystka w armii,  administracji rządowej, sądownictwie i prokuraturze, a także systemie edukacji. Represje dotknęły już około 50 tys. osób. Jak dotąd aresztowania objęły ponad 6 tys. wojskowych, przy czym z ogółem 360 generałów w stan oskarżenia postawiono 99, podczas gdy 14 kolejnych aresztowano. Z pracy zwolniono 9 tys. pracowników ministerstwa spraw wewnętrznych, 257 urzędników z gabinetu premiera, 1500 urzędników z ministerstwa finansów, 3 tys. sędziów i prokuratorów, 1577 pracowników uniwersytetów i 15,2 tys. nauczycieli.

Copyright © Redakcja Militarium