Archiwum kategorii: Historia

Plan rozwoju Marynarki Wojennej PRL na lata 1981-1995

Na bazie ukończonego w 1980 r. „Planu rozwoju Marynarki Wojennej na lata 1981-1985”, „Referatu wprowadzającego szefa Sztabu MW na temat założeń rozwojowych MW PRL w latach 1981-1986 oraz w perspektywie lat 1986-1995” i „Zamierzeń organizacyjnych MW przewidzianych do realizacji w latach 1980-1995” planowane działania dotyczące rozwoju potencjału bojowego polskiej floty były następujące.

W związku z zagrożeniem w przewidywanym konflikcie ze strony sił morskich i lotniczych potencjalnego przeciwnika (RFN i Danii), który – jak oceniano – dysponował na kierunku bałtyckim ekwiwalentem 95 samolotów F-104G, dziewięcioma niszczycielami i dozorowcami rakietowymi, 40 kutrami rakietowymi i 16 kutrami torpedowymi, zdolnymi do oddania jednorazowej salwy liczącej 215 pocisków przeciwokrętowych, 190 rakiet przeciwlotniczych i 390 torped oraz potencjałem okrętów podwodnych zdolnych do postawienia na polskich przybrzeżnych torach wodnych i na podejściach do portów jednorazowo zagrody minowe złożone z około 300 min morskich, Sztab MW PRL oraz Sztab Generalny WP postulował zwiększenie potencjału bojowego Marynarki Wojennej PRL.

Z kalkulacji operacyjno-taktycznych wynikały następujące potrzeby w zakresie najważniejszych klas okrętów.

W klasie niszczycieli rakietowych wskazywano na potrzebę posiadania czterech okrętów, oceniano realnie, że możliwości finansowe i organizacyjne pozwolą na wprowadzenie jednej jednostki do 1986 r., a docelowo – dwóch.

W klasie okrętów podwodnych — docelowo sześć jednostek, oceniano realnie, że możliwości finansowe i organizacyjne pozwolą na wprowadzenie dwóch okrętów w latach 1981-1985 i kolejnych dwóch w latach 1986-1990.

W klasie kutrów rakietowych — docelowo dwadzieścia dwa okręty, oceniano realnie, że możliwości finansowe i organizacyjne pozwolą na wprowadzenie w latach 1981-1985 czterech kutrów rakietowych proj. 1241RE z importu oraz ośmiu produkcji krajowej proj. 665, a w latach 1986-1990 kolejnych dziesięciu produkcji krajowej proj. 665.

W klasie kutrów torpedowych w planach nie uwzględniono nowych jednostek tego typu, proponowano powrócić do zagadnienia w latach 1981-1985.

W klasie dużych okrętów ZOP — docelowo 12 jednostek, uznano bowiem, że skuteczne prowadzenie działań poszukiwania od trzech do pięciu okrętów przeciwnika operujących w polskiej strefie odpowiedzialności wymaga minimum 16-24 dużych okrętów ZOP zdolnych do działania w każdych warunkach, z tego względu w latach 1981-1985 planowano wprowadzenie ośmiu okrętów produkcji krajowej proj. 620, a w latach 1986-1990 kolejnych czterech proj. 620.

W klasie okrętów zwalczania min — docelowo 36 jednostek (12 trałowców bazowych i 24 trałowce redowe), uznano bowiem, że utrzymanie systemu torów wodnych w polskiej strefie odpowiedzialności w stanie umożliwiającym żeglugę w warunkach zagrożenia wymaga posiadania od 80 do 120 trałowców, a zabezpieczenie jednego zespołu desantowego – 40 trałowców, z tego względu w latach 1981-1985 planowano wprowadzenie dziewięciu trałowców redowych produkcji krajowej proj. 207, a w latach 1986-1990 kolejnych piętnastu produkcji krajowej proj. 207.

W klasie okrętów desantowych — docelowa ilość jednostek zależała od uzgodnień ze SG WP, dowództwo MW planowało wprowadzenie 12 nowych średnich okrętów desantowych oraz sześciu okrętów wsparcia ogniowego desantu.

W klasie okrętów patrolowych – docelowo osiem jednostek, w latach 1981-1985 planowano wprowadzenie ośmiu kutrów proj. 918M.

W innych klasach planowano w latach 1981-1985 planowano wprowadzenie kutra artyleryjskiego proj. 665AP,  okrętu rozpoznania radioelektronicznego oraz 26 okrętów pomocniczych i pomocniczych jednostek pływających.

W zakresie systemów rakietowych obrony wybrzeża — docelowo jeden dywizjon rakietowej artylerii nadbrzeżnej z dwoma bateriami po dwie wyrzutnie.

W zakresie lotnictwa morskiego — w latach 1981-1985 postulowano sformowanie pułku morskiego lotnictwa bombowo-rozpoznawczego w składzie dwóch eskadr uderzeniowych (24 samoloty) i eskadry rozpoznawczej (16 samolotów).

W związku z faktem, że większość okrętów bojowych z uzbrojeniem rakietowym oraz samolotów i śmigłowców bojowych należało zakupić w ZSRR, w latach 1981-1995 planowano pozyskanie z ZSRR następujących okrętów, systemów rakietowych, samolotów i śmigłowców: dwóch okrętów podwodnych proj. 877E w latach 1983-1985 (docelowo sześciu), niszczyciela rakietowego proj. 1135 do 1985 r. (docelowo dwóch), czterech małych okrętów rakietowych proj. 1241RE w latach 1983-1985 (docelowo czterech), dywizjonu rakietowego obrony wybrzeża z zestawami Rubież (cztery wyrzutnie) w latach 1980-1985, 24 samolotów myśliwsko-bombowych Su-22M lub MiG-23BN w latach 1983-1985 (docelowo 24), 12 śmigłowców zwalczania okrętów podwodnych Mi-14PŁ w latach 1981-1983 (docelowo 12), cztery śmigłowce ratownicze Mi-14PS w 1982 r. (docelowo cztery), 12 śmigłowców zwalczania min w latach 1983-1985 (docelowo 12). Pozostałe okręty, samoloty, śmigłowce, uzbrojenie i sprzęt wojskowy planowano produkować w kraju.

 Copyright © Redakcja Militarium

Obrona powietrzna PRL – stan w 1987 r.

Cztery mapy przedstawiające ugrupowanie bojowe 1. Brygady Radiotechnicznej, 2. Brygady Radiotechnicznej i 3. Brygady Radiotechnicznej oraz dyżury sił i środków w systemie obrony powietrznej kraju w dniu 26 listopada 1987 r.

1_brygada_radiotechniczna Ugrupowanie bojowe 1. Brygady Radiotechnicznej.

2_brygada_radiotechnicznaUgrupowanie bojowe 2. Brygady Radiotechnicznej.

3_brygada_radiotechnicznaUgrupowanie bojowe 3. Brygady Radiotechnicznej.

duzury_opl_polski_1987Zestawienie sił i środków dyżurujących w systemie obrony powietrznej kraju w dniu 26 listopada 1987 r.

 Copyright © Redakcja Militarium/Rys. MON

Bojowy debiut „Superfortecy”

Bombowiec B-29 Superfortress uchodzi za jeden z najbardziej zaawansowanych technicznie samolotów II wojny światowej. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że debiut bojowy „Superfortecy” okazał się dużym rozczarowaniem.

B-29_462nd_formation_over_India_in_the_fall_of_1944_42-24506

Formacja Superfortec należących do 462. BG uchwycona w locie nad Indiami.

W 1943 r. USAAF prowadziły studia nad bombardowaniami strategicznymi Japonii w rezultacie których opracowano plan „Matterhon”, który przewidywał bombardowanie terytorium Japonii przez bombowce B-29 bazujące w Indiach, przy wykorzystaniu wysuniętych lotnisk w Chinach. Plan ten został zaakceptowany przez prezydenta F. D. Roosevelta 10 listopada 1943 r. Jednocześnie końcem 1943 r. powzięto decyzję o użyciu samolotów B-29 wyłącznie przeciwko Japonii, choć pierwotnie zakładano, że bombowce te zostaną użyte w Europie. Wykonaniem nalotów na Japonię miała się zająć 20. Armia Lotnicza (20. AF) z dowództwem w Washingtonie. W skład 20. AF wchodziły dwa dowództwa bombowe. XX Bomber Command było odpowiedzialne za użycie B-29 z terenu Indii i Chin. Z kolei XXI Bomber Command miało kontrolować jednostki Superfortec które zamierzano przerzucić na Wyspy Mariańskie, których zajęcie zaplanowano na czerwiec 1944 r., a podjęcie z ich lotnisk nalotów na Japonię na grudzień 1944 r.

58. BW przybywa do Indii

Pierwszą jednostką i jak miało się okazać jedyną jednostką XX Bomber Command było 58th Bombardment Wing (Skrzydło Bombowe). Z początkiem kwietnia 1944 r. sztab 58. BW przybył na lotnisko Chakulia, na którym 2 kwietnia wylądował pierwszy B-29. Bombowce te docierały do Indii lotem przez Afrykę. Jako pierwsze przybyły Superfortece należące do 40. BG, która zajęła lotnisko Chakulia. Do końca miesiąca do Indii dotarły także bombowce należące do 444. BG, która zajęła lotnisko Chakulia, z którego jednak, z powodu zbyt krótkiego pasa startowego, w lipcu grupa została przebazowana na lotnisko Dudhkundi. 462. BG zajęła lotnisko Piradoba, a 468. BG – Kharagpur. Piąta grupa 58. BW w postaci 472. BG pozostała w USA zatrzymując samoloty treningowe i szybko została rozwiązana. W skład skrzydła wchodziło ogółem około 150 bombowców B-29.

Budowa lotnisk

Wspomniane cztery lotniska były położone na zachód od Kalkuty i posiadały pasy startowe o długości 2300 m. Zbudowane zostały przez około 6 tys. żołnierzy wojsk inżynieryjnych oraz 27 tys. okolicznych mieszkańców, a ich koszt wyniósł 20 mln dolarów. Jeszcze większego nakładu pracy wymagały cztery kolejne lotniska wypadowe położone w Chinach, w okolicy miasta Czengtu, w odległości około 2000 km od baz indyjskich. Przy budowie lotnisk w Chinach od stycznia 1944 r. pracowało przy użyciu prymitywnych metod aż około 400 tys. robotników chińskich, którzy do 10 maja ukończyli ich budowę. Każde z tych lotnisk miało pas startowy długości 2600 metrów oraz stanowiska dla 52 bombowców. Przerwanie przez wojska japońskie tzw. „Drogi Birmańskiej” spowodowało, że całe zaopatrzenie dla lotnisk w Chinach musiało być przewiezione z Indii na pokładach samolotów, które musiały pokonać trudną trasę nad Himalajami. Były to transportowe maszyny typu C-47, C-46, C-97 i C-109, a także same B-29. 20 Superfortec dostosowano do przewozu większych ilości paliwa, co osiągnięto poprzez redukcję masy uzyskaną w wyniku wymontowania uzbrojenia oraz części zbędnego wyposażenia.

Debiut bojowy

Zgodnie z pierwotnymi planami zakładano, że B-29 osiągną gotowość bojową z dniem 1 maja 1944 r., jednak liczne trudności logistyczne spowodowały, że termin ten opóźnił się o miesiąc. Do 8 maja 1944 r. do Indii dotarło 130 samolotów B-29, podczas gdy cztery inne bombowce tego typu zostały stracone podczas przebazowania z USA.

5 czerwca 1944 r. bombowce XX Bomber Command dokonały swojego pierwszego uderzenia bombowego. Na cel zadania obrane zostały stacje kolejowe w Makasan leżącego w pobliżu Bangkoku. W operacji udział miało wziąć 112 bombowców, każdy 5-tonowym z ładunkiem bombo 227 kg, ale ostatecznie wystartowało 98 bombowców. Jedna z maszyn rozbiła się przy starcie. Spośród 77 załóg,  które dokonały bombardowania 48 zrzuciło bomby bez widoczności celu, wykorzystując radary nawigacyjne odwzorowujące rzeźbę terenu. Podczas powrotu z zadania napotkano silny wiatr czołowy na skutek którego pięciu załogom zabrakło paliwa, zmuszając je do awaryjnego lądowania bądź wodowania, przy czym zginęło łącznie pięciu lotników.
468th_Bombardment_Group_Boeing_B-29s_attacking_Rangoon_Burma

Superfortece należące do 468. BG  podczas bombardowania celu w Birmie.

Cel: Japonia

Poważniejszym sprawdzianem dla załóg B-29 miał być pierwszy nalot na cel znajdujący się na Wyspach Japońskich. Na obiekt nalotu wyznaczono stalownię Yawata zlokalizowaną na północnym wybrzeżu wyspy Kiusiu. Do akcji która miała miejsce nocą z 15 na 16 czerwca wyznaczono 68 bombowców, z których każdy miał przenieść 2 tony bomb. Pierwsze B-29 wystartowały z lotnisk w Indiach jedynie uzupełniając paliwo okolicy Czengtu i około 20 minut przed północą pierwsze z nich dotarły nad cel. Każdy samolot miał dotrzeć nad cel indywidualnie, co odnotowane zostało przez 47 załóg, z których jedynie 15 zrzuciło bomby identyfikując cel wzrokowo. Faktyczny efekt nalotu był równie żałosny co akcji sprzed 10 dni, bowiem w cel trafiła ledwie jedna bomba. Straty własne ponownie były poważne i objęły siedem Superfortec.

Samolot 42-6229 z 468. BG rozbiła się w trakcie startu, ale cała załoga ocalała. Szczęścia takiego nie miało pięć kolejnych załóg, które zginęły bądź zaginęły. Samolot o numerze 42-6220 z 444. BG rozbił się w Chinach, podobny los spotkał samolot 42-6231 z 468. BG, który w locie powrotnym rozbił się o szczyt górski. Niewiadomy dla Amerykanów pozostał los załóg samolotów 42-6230 i 42-93826 z 468. BG oraz 42-6261 należącego do 40. BG, którego załoga ostatni raz słyszana była o godz. 2.40, a więc już nad Chinami. Jak się później okazało również samolot 42-93826 rozbił się na terytorium Chin, w odległości 300 km od Czengtu, przy czym zginęła cała jego załoga.

Japończycy wykryli zbliżającą się ku Japonii bombowce przy pomocy radaru i poderwali 8 dwusilnikowych myśliwców Ki-45 Toryu należących do 4. Sentai, których załogi odnotowały zestrzelenie siedmiu B-29 oraz uszkodzenie kolejnych sześciu. Strącenie jednej z nich meldował chor. Sadamitsu Kimura, który podszedł do uchwyconego przed reflektory przeciwlotnicze nieprzyjacielskiego samolotu na odległość 20-30 metrów tak, że amerykańska załoga rozpoczęła wznoszenie obawiając się staranowania. Wtedy Kimura otworzył ogień, odnotowując odpadnięcie elementów statecznika. B-29, którym okazał się 42-6230 „Limber Dugan” z 468. BG powoli opuścił nos i wpadł w korkociąg rozbijając się z 11-osobową załogą Capt. Ivanovicha i znajdującym się dodatkowo na pokładzie korespondentem wojennym. Ponieważ samolot spadł na ląd, umożliwiło to Japończykom zbadanie wraku. Jeden z Ki-45 został uszkodzony ogniem obronnym B-29.

Ostatni stracony w tej pechowej misji B-29 to 42-6293 z 444. BG, który w wyniku awarii silnika lądował na jednym z chińskich lotnisk, a następnego dnia został wypatrzony i zniszczony na ziemi przez japońskie bombowce i myśliwce. Sześć innych B-29 powróciło z uszkodzeniami od ognia artylerii przeciwlotniczej.
678th_BS_444th_BG_Boeing_B-29-5-BW_Superfortress_42-6292

Boeing B-29 z 444. BG. Ten egzemplarz  został rozbity jeszcze przed podjęciem działań bojowych – 19 maja 1944 r.

Ogółem zginęło 44 lotników i wspomniany korespondent. Nalot ten pociągnął za sobą zużycie zapasów paliwa zgromadzonych na lotniskach w rejonie Czengtu. Kiedy nie znający lokalnych uwarunkowań gen. Arnold dowiedział się o braku możliwości wykonania kolejnej misji, na początku lipca zdymisjonował dowodzącego XX Bomber Command gen. Wolfe, którego miejsce zajął gen. Saunders.

Copyright © Redakcja Militarium

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (V)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część piąta zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia oraz organizację jednostek sił rozpoznawczych i walki elektronicznej sił lądowych Sojuszu Północnoatlantyckiego, a także schematy systemów łączności TRITAC, MSE, SIGNCARS – według informacji znanych polskiemu SG WP.

System rozpoznania i WRE KA USA - wojna NATO-Układ WarszawskiGrupa rozpoznania i WRE KA USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Batalion rozpoznania i WRE DZ-DPanc USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Batalion rozpoznania i WRE KA RFN - wojna NATO-Układ Warszawski

Kompania rozpoznania i WRE DZ RFN - wojna NATO-Układ Warszawski

Pułk rozpoznania i WRE KA UK - wojna NATO-Układ Warszawski

Środki rozpoznania NATO - wojna NATO-Układ Warszawski

System łączności TRITAC KA USA - wojna NATO-Układ Warszawski

System MSE - TRITAC KA USA - wojna NATO-Układ Warszawski

System MSE KA USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (IV)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część czwarta zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację oraz zasady działania jednostek sił specjalnych Sojuszu Północnoatlantyckiego – według informacji znanych polskiemu SG WP.

Wojska specjalnego przeznaczenia USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojska specjalnego przeznaczenia sił lądowych USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Grupa wojsk specjalnego przeznaczenia sił lądowych USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Kompania dowodzenia wojsk specjalnego przeznaczenia - wojna NATO-Układ Warszawski

Kompania obsługi wojsk specjalnego przeznaczenia - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojska specjalnego przeznaczenia sił morskich USA - wojna NATO-Układ Warszawski

Lotnictwo specjalnego przeznaczenia - wojna NATO-Układ Warszawski

Pułk operacji specjalnych SAS UK - wojna NATO-Układ Warszawski

Jednostka GSG-9 RFN - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojska specjalnego przeznaczenia Francji - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojska specjalnego przeznaczenia sił morskich Francji - wojna NATO-Układ Warszawski

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (III)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część trzecia zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację oraz zasady działania jednostek zaopatrzenia Sojuszu Północnoatlantyckiego – według informacji znanych polskiemu SG WP.

Teatr działań wojennych NATO - zaopatrzenie NATO

Kierowanie tyłami NATO - zaopatrzenie NATO

Dowództwo tyłów TDW - zaopatrzenie NATO

Dowództwo tyłów KA NATO - zaopatrzenie NATO

Zaopatrzenie w amunicję konwencjonalną NATO - zaopatrzenie NATO

Zaopatrzenie w MPS NATO - zaopatrzenie NATO

Ewakuacja medyczna NATO - zaopatrzenie NATO

Zabezpieczenie lotnictwa NATO - zaopatrzenie NATO

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (II)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część druga zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację oraz zasady działania jednostek wojny psychologicznej Sojuszu Północnoatlantyckiego – według informacji znanych polskiemu SG WP.

Kierowanie wojną psychologiczną NATO - wojna psychologiczna NATO

Kierowanie wojną psychologiczną TDW - wojna psychologiczna TDW USA

Kierowanie wojną psychologiczną GA NATO - wojna psychologiczna NATO

Batalion wsparcia USA - wojna psychologiczna NATO

Batalion jeńców wojennych NATO USA - wojna psychologiczna NATO

Batalion propagandy miejscowej USA - wojna psychologiczna NATO

Wojna psychologiczna Bundeswehry - wojna psychologiczna NATO

Batalion wojny psychologicznej Bundeswehry - wojna psychologiczna NATO

Kompania wojny psychologicznej Bundeswehry - wojna psychologiczna NATO

Rozmieszczenie jednostek - wojna psychologiczna NATO

Środki techniczne - wojna psychologiczna NATO

Wojna NATO-Układ Warszawski – polskie dokumenty wywiadowcze (I)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące różnych aspektów funkcjonowania sił NATO w czasie ewentualnego konfliktu.

Część pierwsza zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację oraz zasady działania jednostek lotnictwa Sojuszu Północnoatlantyckiego – według informacji znanych SG WP.

System obrony powietrznej Patriot

Lotnictwo NATO walka radioelektroniczna

Assault Breaker lotnictwo NATO

Bezzałogowy system rozpoznawczy

Lotnictwo 101 DPD USA

Lotnictwo 82 DPD USA

Brygada śmigłowców USA 86

Lotnictwo KA USA 86

Lotnictwo Lekkiej DP USA 86

Lotnictwo DZmot USA 86

Lotnictwo DZ GN 86

Lotnictwo DP GN 86

Lotnictwo DZ USA 86

Lotnictwo KA RFN 86

Lotnictwo DZmot USA 86

Lotnictwo DZ-DPanc RFN 86

Lotnictwo 6 DZ RFN 86

Wykorzystanie lotnictwa KA RFN 86

Wojna NATO-Układ Warszawski – plany operacyjne (I)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące koncepcji prowadzenia wojny z NATO.

Część pierwsza zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację i ugrupowanie oraz zasady działania jednostek NATO – według poglądów SG WP, zakładającego „kontrofensywę po niespodziewanym ataku sił Sojuszu Północnoatlantyckiego”.

Koncepcja głębokiego uderzenia NATO

Decyzja o użyciu broni jądrowej NATO

Operacje specjalne NATO

Desant na Danię

Zapory minowe NATO

Uderzenia na lotniska - działania NATO

Taktyczne ładunki jądrowe NATO

Teatr działań wojennych NATO

Strefy TDW NATO

Grupa Armii NATO w obronie

KA USA w obronie

KA RFN w obronie

KA Wielkiej Brytanii w obronie

Plany obrony wybrzeża morskiego PRL z lat osiemdziesiątych (I)

Schematy i rysunki Sztabu Generalnego WP z lat osiemdziesiątych ub. wieku dotyczące koncepcji obrony wybrzeża PRL.

Część pierwsza zawiera schematy obejmujące strukturę dowodzenia, organizację, ugrupowanie oraz plany działania jednostek NATO i Sił Zbrojnych PRL w czasie ewentualnej operacji przeciwdesantowej i obrony wybrzeża kraju.

Grupa desantowa NATO - obrona wybrzeża PRL

Desant NATO - obrona wybrzeża PRL

Strefa operacyjna polskiej marynarki wojennej - obrona wybrzeża PRL

Struktura obrony - obrona wybrzeża PRL

Ugrupowanie obronne - obrona wybrzeża PRL

 

Schemat obiegu informacji - obrona wybrzeża PRL

Dowodzenie z WSD OW - obrona wybrzeża PRL

Organizacja łączności - obrona wybrzeża PRL

Łączność radiowa - obrona wybrzeża PRL

Operacja przeciwdesantowa - obrona wybrzeża PRL

Minowanie - ugrupowanie - obrona wybrzeża PRL

Zapora przeciwdesantowa - obrona wybrzeża PRL

Kombinowana zapora przeciwdesantowa - obrona wybrzeża PRL

Przeciwdesantowa zapora minowa - obrona wybrzeża PRL

Przeciwdesantowa zapora fortyfikacyjna - obrona wybrzeża PRL

System wykrywania skażeń - obrona wybrzeża PRL